InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie 45: Jozef-Potifar -Genesis (39:1-19 en 40:1-23)

Torastudie 45: Jozef-Potifar -Genesis (39:1-19 en 40:1-23)

Torastudie 45: Jozef-Potifar -Genesis (39:1-19 en 40:1-23) In Genesis 39:1-19 wordt verteld dat Jozef werkt in het huis van Potifar. Jozef wordt door de vrouw van Potifar verleid. Maar wanneer Jozef weigert met haar naar bed te gaan, beschuldigt ze Jozef van aanranding. Jozef komt in de gevangenis terecht. In Genesis 40:1-23 lezen we dat Jozef de dromen verklaart van de schenker en de bakker. Maar nadat de schenker vrijkomt vergeet hij vrijspraak te vragen voor Jozef bij de Farao.

Genesis 39:1-19

Jozef nu werd naar Egypte gebracht; en Potifar, een hoveling van Farao, de overste der lijfwacht, een Egyptenaar, kocht hem van de Ismaëlieten die hem daarheen gebracht hadden...Hierna sloeg de vrouw van zijn heer haar ogen op Jozef en zij zei: Kom bij mij liggen. Maar hij weigerde en zei tot de vrouw van zijn heer: Zie, mijn heer bemoeit zich, met mij naast zich, met niets van wat er in huis is, en alles wat hij geeft, heeft hij in mijn hand gegeven; niemand is in dit huis machtiger dan ik, en hij heeft mij niets onthouden dan alleen u, omdat gij zijn vrouw zijt; hoe zou ik dan dit grote kwaad doen en zondigen tegen God?...Maar toen ik mijn stem verhief en riep, heeft hij zijn kleed bij mij achtergelaten en is naar buiten gevlucht. Zodra zijn heer de woorden hoorde, die zijn vrouw tot hem sprak: zo en zo heeft uw slaaf mij gedaan, ontbrandde zijn toorn.

De tekst in het Hebreeuws luidt:

א וְיוֹסֵף הוּרַד מִצְרָיְמָה וַיִּקְנֵהוּ פּוֹטִיפַר סְרִיס פַּרְעֹה שַׂר הַטַּבָּחִים אִישׁ מִצְרִי מִיַּד הַיִּשְׁמְעֵאלִים אֲשֶׁר הוֹרִדֻהוּ שָׁמָּה. ב וַיְהִי יְהוָה אֶת-יוֹסֵף וַיְהִי אִישׁ מַצְלִיחַ וַיְהִי בְּבֵית אֲדֹנָיו הַמִּצְרִי. ג וַיַּרְא אֲדֹנָיו כִּי יְהוָה אִתּוֹ וְכֹל אֲשֶׁר-הוּא עֹשֶׂה יְהוָה מַצְלִיחַ בְּיָדוֹ. ד וַיִּמְצָא יוֹסֵף חֵן בְּעֵינָיו וַיְשָׁרֶת אֹתוֹ וַיַּפְקִדֵהוּ עַל-בֵּיתוֹ וְכָל-יֶשׁ-לוֹ נָתַן בְּיָדוֹ. ה וַיְהִי מֵאָז הִפְקִיד אֹתוֹ בְּבֵיתוֹ וְעַל כָּל-אֲשֶׁר יֶשׁ-לוֹ וַיְבָרֶךְ יְהוָה אֶת-בֵּית הַמִּצְרִי בִּגְלַל יוֹסֵף וַיְהִי בִּרְכַּת יְהוָה בְּכָל-אֲשֶׁר יֶשׁ-לוֹ בַּבַּיִת וּבַשָּׂדֶה. ו וַיַּעֲזֹב כָּל-אֲשֶׁר-לוֹ בְּיַד-יוֹסֵף וְלֹא-יָדַע אִתּוֹ מְאוּמָה כִּי אִם-הַלֶּחֶם אֲשֶׁר-הוּא אוֹכֵל וַיְהִי יוֹסֵף יְפֵה-תֹאַר וִיפֵה מַרְאֶה. ז וַיְהִי אַחַר הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה וַתִּשָּׂא אֵשֶׁת-אֲדֹנָיו אֶת-עֵינֶיהָ אֶל-יוֹסֵף וַתֹּאמֶר שִׁכְבָה עִמִּי. ח וַיְמָאֵן וַיֹּאמֶר אֶל-אֵשֶׁת אֲדֹנָיו הֵן אֲדֹנִי לֹא-יָדַע אִתִּי מַה-בַּבָּיִת וְכֹל אֲשֶׁר-יֶשׁ-לוֹ נָתַן בְּיָדִי. ט אֵינֶנּוּ גָדוֹל בַּבַּיִת הַזֶּה מִמֶּנִּי וְלֹא-חָשַׂךְ מִמֶּנִּי מְאוּמָה כִּי אִם-אוֹתָךְ בַּאֲשֶׁר אַתְּ-אִשְׁתּוֹ וְאֵיךְ אֶעֱשֶׂה הָרָעָה הַגְּדֹלָה הַזֹּאת וְחָטָאתִי לֵאלֹהִים. י וַיְהִי כְּדַבְּרָהּ אֶל-יוֹסֵף יוֹם יוֹם וְלֹא-שָׁמַע אֵלֶיהָ לִשְׁכַּב אֶצְלָהּ לִהְיוֹת עִמָּהּ. יא וַיְהִי כְּהַיּוֹם הַזֶּה וַיָּבֹא הַבַּיְתָה לַעֲשׂוֹת מְלַאכְתּוֹ וְאֵין אִישׁ מֵאַנְשֵׁי הַבַּיִת שָׁם בַּבָּיִת. יב וַתִּתְפְּשֵׂהוּ בְּבִגְדוֹ לֵאמֹר שִׁכְבָה עִמִּי וַיַּעֲזֹב בִּגְדוֹ בְּיָדָהּ וַיָּנָס וַיֵּצֵא הַחוּצָה. יג וַיְהִי כִּרְאוֹתָהּ כִּי-עָזַב בִּגְדוֹ בְּיָדָהּ וַיָּנָס הַחוּצָה. יד וַתִּקְרָא לְאַנְשֵׁי בֵיתָהּ וַתֹּאמֶר לָהֶם לֵאמֹר רְאוּ הֵבִיא לָנוּ אִישׁ עִבְרִי לְצַחֶק בָּנוּ בָּא אֵלַי לִשְׁכַּב עִמִּי וָאֶקְרָא בְּקוֹל גָּדוֹל. טו וַיְהִי כְשָׁמְעוֹ כִּי-הֲרִימֹתִי קוֹלִי וָאֶקְרָא וַיַּעֲזֹב בִּגְדוֹ אֶצְלִי וַיָּנָס וַיֵּצֵא הַחוּצָה. טז וַתַּנַּח בִּגְדוֹ אֶצְלָהּ עַד-בּוֹא אֲדֹנָיו אֶל-בֵּיתוֹ. יז וַתְּדַבֵּר אֵלָיו כַּדְּבָרִים הָאֵלֶּה לֵאמֹר בָּא-אֵלַי הָעֶבֶד הָעִבְרִי אֲשֶׁר-הֵבֵאתָ לָּנוּ לְצַחֶק בִּי. יח וַיְהִי כַּהֲרִימִי קוֹלִי וָאֶקְרָא וַיַּעֲזֹב בִּגְדוֹ אֶצְלִי וַיָּנָס הַחוּצָה. יט וַיְהִי כִשְׁמֹעַ אֲדֹנָיו אֶת-דִּבְרֵי אִשְׁתּוֹ אֲשֶׁר דִּבְּרָה אֵלָיו לֵאמֹר כַּדְּבָרִים הָאֵלֶּה עָשָׂה לִי עַבְדֶּךָ וַיִּחַר אַפּוֹ.

Genesis 40:1:23

Hierna gebeurde het, dat de schenker en de bakker van de koning van Egypte zondigden tegen hun heer, de koning van Egypte. En Farao werd toornig op zijn beide hovelingen, de overste der schenkers en de overste der bakkers...Toen zei Jozef tot hem: Dit is de uitlegging er van: de drie ranken, dat zijn drie dagen; binnen drie dagen zal Farao uw hoofd verhogen en u in uw rang herstellen, en gij zult Farao de beker in de hand geven, zoals gij tevoren placht te doen, toen gij zijn schenker was...Want hij herstelde de overste der schenkers in zijn schenkersambt, zodat hij de beker weer in Farao's hand gaf. Maar de overste der bakkers hing hij op, zoals Jozef hun had uitgelegd. Doch de overste der schenkers dacht niet aan Jozef, maar vergat hem.

De tekst in het Hebreeuws luidt:

א וַיְהִי אַחַר הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה חָטְאוּ מַשְׁקֵה מֶלֶךְ-מִצְרַיִם וְהָאֹפֶה לַאֲדֹנֵיהֶם לְמֶלֶךְ מִצְרָיִם. ב וַיִּקְצֹף פַּרְעֹה עַל שְׁנֵי סָרִיסָיו עַל שַׂר הַמַּשְׁקִים וְעַל שַׂר הָאוֹפִים. ג וַיִּתֵּן אֹתָם בְּמִשְׁמַר בֵּית שַׂר הַטַּבָּחִים אֶל-בֵּית הַסֹּהַר מְקוֹם אֲשֶׁר יוֹסֵף אָסוּר שָׁם. ד וַיִּפְקֹד שַׂר הַטַּבָּחִים אֶת-יוֹסֵף אִתָּם וַיְשָׁרֶת אֹתָם וַיִּהְיוּ יָמִים בְּמִשְׁמָר. ה וַיַּחַלְמוּ חֲלוֹם שְׁנֵיהֶם אִישׁ חֲלֹמוֹ בְּלַיְלָה אֶחָד אִישׁ כְּפִתְרוֹן חֲלֹמוֹ הַמַּשְׁקֶה וְהָאֹפֶה אֲשֶׁר לְמֶלֶךְ מִצְרַיִם אֲשֶׁר אֲסוּרִים בְּבֵית הַסֹּהַר. ו וַיָּבֹא אֲלֵיהֶם יוֹסֵף בַּבֹּקֶר וַיַּרְא אֹתָם וְהִנָּם זֹעֲפִים. ז וַיִּשְׁאַל אֶת-סְרִיסֵי פַרְעֹה אֲשֶׁר אִתּוֹ בְמִשְׁמַר בֵּית אֲדֹנָיו לֵאמֹר מַדּוּעַ פְּנֵיכֶם רָעִים הַיּוֹם. ח וַיֹּאמְרוּ אֵלָיו חֲלוֹם חָלַמְנוּ וּפֹתֵר אֵין אֹתוֹ וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם יוֹסֵף הֲלוֹא לֵאלֹהִים פִּתְרֹנִים סַפְּרוּ-נָא לִי. ט וַיְסַפֵּר שַׂר-הַמַּשְׁקִים אֶת-חֲלֹמוֹ לְיוֹסֵף וַיֹּאמֶר לוֹ בַּחֲלוֹמִי וְהִנֵּה-גֶפֶן לְפָנָי. י וּבַגֶּפֶן שְׁלֹשָׁה שָׂרִיגִם וְהִוא כְפֹרַחַת עָלְתָה נִצָּהּ הִבְשִׁילוּ אַשְׁכְּלֹתֶיהָ עֲנָבִים. יא וְכוֹס פַּרְעֹה בְּיָדִי וָאֶקַּח אֶת-הָעֲנָבִים וָאֶשְׂחַט אֹתָם אֶל-כּוֹס פַּרְעֹה וָאֶתֵּן אֶת-הַכּוֹס עַל-כַּף פַּרְעֹה. יב וַיֹּאמֶר לוֹ יוֹסֵף זֶה פִּתְרֹנוֹ שְׁלֹשֶׁת הַשָּׂרִגִים שְׁלֹשֶׁת יָמִים הֵם. יג בְּעוֹד שְׁלֹשֶׁת יָמִים יִשָּׂא פַרְעֹה אֶת-רֹאשֶׁךָ וַהֲשִׁיבְךָ עַל-כַּנֶּךָ וְנָתַתָּ כוֹס-פַּרְעֹה בְּיָדוֹ כַּמִּשְׁפָּט הָרִאשׁוֹן אֲשֶׁר הָיִיתָ מַשְׁקֵהוּ. יד כִּי אִם-זְכַרְתַּנִי אִתְּךָ כַּאֲשֶׁר יִיטַב לָךְ וְעָשִׂיתָ-נָּא עִמָּדִי חָסֶד וְהִזְכַּרְתַּנִי אֶל-פַּרְעֹה וְהוֹצֵאתַנִי מִן-הַבַּיִת הַזֶּה. טו כִּי-גֻנֹּב גֻּנַּבְתִּי מֵאֶרֶץ הָעִבְרִים וְגַם-פֹּה לֹא-עָשִׂיתִי מְאוּמָה כִּי-שָׂמוּ אֹתִי בַּבּוֹר. טז וַיַּרְא שַׂר-הָאֹפִים כִּי טוֹב פָּתָר וַיֹּאמֶר אֶל-יוֹסֵף אַף-אֲנִי בַּחֲלוֹמִי וְהִנֵּה שְׁלֹשָׁה סַלֵּי חֹרִי עַל-רֹאשִׁי. יז וּבַסַּל הָעֶלְיוֹן מִכֹּל מַאֲכַל פַּרְעֹה מַעֲשֵׂה אֹפֶה וְהָעוֹף אֹכֵל אֹתָם מִן-הַסַּל מֵעַל רֹאשִׁי. יח וַיַּעַן יוֹסֵף וַיֹּאמֶר זֶה פִּתְרֹנוֹ שְׁלֹשֶׁת הַסַּלִּים שְׁלֹשֶׁת יָמִים הֵם. יט בְּעוֹד שְׁלֹשֶׁת יָמִים יִשָּׂא פַרְעֹה אֶת-רֹאשְׁךָ מֵעָלֶיךָ וְתָלָה אוֹתְךָ עַל-עֵץ וְאָכַל הָעוֹף אֶת-בְּשָׂרְךָ מֵעָלֶיךָ. כ וַיְהִי בַּיּוֹם הַשְּׁלִישִׁי יוֹם הֻלֶּדֶת אֶת-פַּרְעֹה וַיַּעַשׂ מִשְׁתֶּה לְכָל-עֲבָדָיו וַיִּשָּׂא אֶת-רֹאשׁ שַׂר הַמַּשְׁקִים וְאֶת-רֹאשׁ שַׂר הָאֹפִים בְּתוֹךְ עֲבָדָיו. כא וַיָּשֶׁב אֶת-שַׂר הַמַּשְׁקִים עַל-מַשְׁקֵהוּ וַיִּתֵּן הַכּוֹס עַל-כַּף פַּרְעֹה. כב וְאֵת שַׂר הָאֹפִים תָּלָה כַּאֲשֶׁר פָּתַר לָהֶם יוֹסֵף. כג וְלֹא-זָכַר שַׂר-הַמַּשְׁקִים אֶת-יוֹסֵף וַיִּשְׁכָּחֵהוּ.

Genesis 39:1

Intussen was Jozef afgevoerd naar Egypte.

juk:
Rabbi Tanchoema zei: Dit is vergelijkbaar met een koe waarvan verlangd werd een juk te dragen, maar de koe hield zijn nek van het juk af. Wat deden ze? Zij namen het kalf van haar en trokken hem naar de plaats waar zij wilden dat hij ploegde en de kalf loeide. Toen de koe hoorde dat haar kalf loeide ging zij er naartoe. Op dezelfde manier wilde God het decreet vervullen.

ketenen

Jakob moest misschien in ketenen naar Egypte worden gebracht maar dan verklaarde God: "Hij is mijn eerste geboren zoon; zal ik hem in diskrediet brengen?" Nu, als ik de Farao uitdaag (met de intentie hem neer te halen), zal ik hem niet neerhalen met gepaste eer. Daarvoor zal ik zijn zoon voor hem trekken zodat hij zelf zal volgen.

Genesis 39:6

Maar Jozef was schoon van gestalte en schoon van gelaat.

berin:
Toen hij zichzelf zag in een positie als heerser, begon hij te eten en te drinken en zijn haar te kammen. God zie: "Je vader is in rouw en jij kamt je haar! Ik zal de berin tegen je ophitsen." Onmiddellijk, "Zijn meesters vrouw keek naar Jozef...."

Genesis 39:7

Zo geschiedde het na deze gebeurtenissen, dat de vrouw van zijn heer haar ogen opsloeg naar Jozef.

vrouw Potifar en Tamar:
Waarom verbindt de Tora het incident van Potifars vrouw met het incident van Tamar? Om ons te vertellen dat Tamar handelde ter wille van de Hemel en zo handelde Potifars vrouw ter wille van de hemel. Want ze zag via haar astrologen dat ze voorbestemd was kinderen van hem te baren. Maar ze wist niet of dit via haarzelf of via haar dochter (Jozef trouwde Potifars dochter) zou plaatsvinden.

Genesis 39:7

En ze zei: "Leg u bij me neder."

Ruth:
Rabbi Samuel ben Nachman zei: Vervloekt zij de goddeloze! In een andere passage (zien we Ruth zeggen): "Spreid daarom uw rok over uw dienstmeid"; maar deze sprak als een dier: "Leg u bij me neder"

Genesis 39:8-9

Maar hij weigerde en zeide tot de vrouw van zijn heer: "....Hoe zou ik nu dit grote kwaad verrichten en zondigen tegen God?"

de ogen van de Heer:
Jozef zei tegen haar: "Ik ben bang voor de Heilige, gezegend is Hij." Zij zei: "Maar Hij is hier niet"...Zij duwde hem van kamer naar kamer en van zaal naar zaal, tot zij hem naar haar bed bracht. Daarboven was een afgod gegraveerd, dat ze met een laken bedekte. Jozef zei tegen haar: "Je hebt het gezicht bedekt...Hoeveel meer moet je Hem dan vrezen waarvan staat geschreven: "De ogen van de Heer, die rennen naar en door de hele aarde"!

Een getrouwde vrouw vroeg Rabbi Jose: "Is het mogelijk dat Jozef, op de leeftijd van 17 jaar, met al zijn jeugdige bloed, zo kon handelen? (Zeker de Tora vertelt ons niet de gehele waarheid!)" Daarop pakte hij het Boek Genesis en las de verhalen van Ruben en Juda. "Als de Geschriften iets niet in deze gevallen onderdrukte, die ouder waren en in hun vaders huis, hoeveel meer is dat het geval van Jozef, die jonger was en zijn eigen meester."

Genesis 39:9

Hoe zou ik nu dit grote kwaad verrichten en zondigen tegen God?

wij:
Had Jozef niet moeten zeggen: "Hoe zouden wij nu dit grote kwaad verrichten en zondigen tegen God?"
Maar Jozef wilde niets met haar delen, zelf niet het persoonlijk voornaamwoord 'wij'.

Genesis 39:11

Toen geschiedde het op zekeren dag, toen Jozef in het huis kwam, om zijn werk te verrichten.

verlangens:
Dit betekent dat hij ging om zijn verlangens te bevredigen...Op dat moment kwam zijn vaders beeld tevoorschijn en zei: "Jozef, je broers zullen hun namen geschreven hebben op de stenen van het priesterkleed...Is het je wens dat je naam uitgewist wordt en een metgezel van hoeren genoemd wordt?"

Genesis 39:19

Nu geschiedde het, toen zijn heer hoorde de woorden zijner vrouw, die zij tot hem gesproken had, zeggende: dergelijke zaken heeft mij uw slaaf gedaan; toen ontbrandde zijn toorn.

deze dingen:
"Deze dingen" ze zei dit tegen hem gedurende ondervraging.

Genesis 40:1

En het geschiedde na deze gebeurtenissen dat zondigden de schenker van de koning van Egypte en de bakker tegen hun heer, de koning van Egypte.

vlieg en kiezelsteen:
Een vlieg werd gevonden in de beker bereid door de butler en een kiezelsteen in de bakers confectie.

Genesis 40:23

Maar de overste der schenkers, dacht niet aan Jozef en vergat hem.

vertrouwen:
Omdat Jozef hem in vertrouwen nam, moest hij nog twee jaar in de gevangenis blijven...Dus het zegt: "Gelukkig is de man die zijn vertrouwen schenkt aan God en niet naar de arrogantie keert."



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Welk decreet wilde God vervullen?
  2. Wat begon Jozef te doen toen hij zichzelf zag in de positie van heerser?
  3. Waarom verbindt de Tora het incident van Potifars vrouw met het incident van Tamar?
  4. Waarom moest Jozef nog twee jaar in de gevangenis blijven?

Lees verder

© 2008 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse Bijbel: Jozef bij Potifar en in gevangenisJoodse Bijbel: Jozef bij Potifar en in gevangenisJozef belandt, nadat hij verkocht is door zijn broers aan slavenhandelaars, in Egypte. Hier wordt hij slaaf van Potifar.…
Tora lezing - Parasha: GenesisDe Tora lezing in de synagoge begint met het Bijbelboek Genesis. De volgende parashot komen aan de orde: Parsha Bereishi…
Joodse Bijbel: Jozef als bestuurder van EgypteJoodse Bijbel: Jozef als bestuurder van EgypteJozef komt vrij uit de gevangenis wanneer de Farao hem vraagt zijn dromen te verklaren. Met hulp van G'd vertelt Jozef w…
De twee dromen van Jozef (Genesis 37) en hun betekenisDe twee dromen van Jozef (Genesis 37) en hun betekenisGenesis 37 beschrijft de twee dromen die Jozef krijgt. In de eerste droom buigen de elf graanschoven van zijn broers voo…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon / Pixabay
  • Midrash Tanchuma
  • Rashi
  • Midrash Rabbah
  • Rabbi Bunim of Pshischa
  • Talmoed, Sotah 36b

Reageer op het artikel "Torastudie 45: Jozef-Potifar -Genesis (39:1-19 en 40:1-23)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 01-07-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 6
Schrijf mee!