InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Geschiedenis Tora 14: de Verlichting en Joden

Geschiedenis Tora 14: de Verlichting en Joden

Geschiedenis Tora 14: de Verlichting en Joden Terwijl de jesjivot en het chassidisme zich bezighielden met Torastudie, gebeurden er in de Joodse wereld dramatische veranderingen. In Europa stak de Verlichting haar kop op en dit ging gepaard met een afname van religie. De niet-Joodse wereld gingen Joden meer als mensen beschouwen. Veel Joden verwierpen het orthodoxe Jodendom. Tegenwoordig leven de meeste Joden de Tora wetten niet meer na.

Veranderingen

De Europese renaissance van de 15de en 16de eeuw gaven nieuwe impulsen aan filosofie en de 'waardigheid van de mens', maar er werden nog steeds religieuze oorlogen gevoerd. Toen de Verlichting kwam verlieten filosofen de mystiek en traditionele religieuze standpunten. Ze omarmden logica en scepticisme. Eén van de filosofen was de Joodse Baruch Spinoza die stelde dat God en de natuur één waren. De Bijbel was volgens hem een metafoor ontworpen om de aard van God te onderwijzen. Hij zei dat God zich niet mengde in wereldse zaken. De Joodse rabbijnen excommuniceerde Spinoza.

De Verlichting

De Verlichting was bedoeld om uit de Donkere Middeleeuwen te komen. Het bracht nieuwe ontwikkelingen op het gebied van kunst, wetenschap, politiek en filosofie. Zo ontdekte Newton de zwaartekracht en ontwikkelde de democratie zich. Religie werd een persoonlijk geloof en geen staatsdogma. Dit laatste was een voordeel voor de Joden die niet meer vervolgd werden. Joden gingen zich mengen met hun nieuwe buren.

Mozes Mendelssohn

Mozes Mendelssohn wordt gezien als de vader van de Joodse Verlichting. Toch probeerde hij de Joden niet los te rukken van de Tora. Hij verdedigde zelfs het Jodendom. Alleen probeerde hij de Joden meer 'kosmopolitisch' te maken zich niet realiserend waartoe dit zou kunnen leiden. Zijn vertaling van de Tora in het Duits was bedoeld om de Joden meer bekendheid te geven met de Duitse taal. Toch leidde deze Joodse emancipatie ertoe dat Joden van het Jodendom afdwaalden en zelfs christenen werden. Daarom verzetten rabbijnen zich tegen Mendelssohn.

De haskalah de Joodse Verlichting

Eind achttiende eeuw werden beperkingen voor Joden opgeheven. Ook binnen het Jodendom trad verlichting op. De maskilim (verlichters) devalueerden de Talmoed in het onderwijssysteem ten gunste van seculiere kennis en moderne talen. Voor velen leidde dit tot het verlaten van de Tora en de Joodse tradities. Bekende voorbeelden zijn de Britse premier Benjamin Disraeli, de communistische filosoof Karl Marx en de componist Gustav Mahler.

De Reform Beweging

Reform synagogen veranderden de gebedsdienst door het mooier te maken en er meer orde aan te geven. In Duitsland werden Duitse liederen gezongen en gebeden gezegd, er was een gemengd koor, een orgel, etc. Voorbeelden van orthodoxe Joden die liberaal werden zijn Abraham Geiger en Samuel Holdheim. In Frankfurt werd de Reform sociëteit opgericht in 1842. In een verklaring werd o.a. geen gezag meer van de Talmoed erkend en het geloof in de komst van de Messias werd verworpen.

De Reform Beweging in de VS

Beth Elohiem

Beth Elohiem werd in 1824 opgericht als eerste reform gemeente in de VS. De gemeente had haar eigen gebedenboek, en een orgel. Een bekende reform rabbijn was Isaac M. Wise. Hij publiceerde in 1894 het Union Prayer Book. Hij zette zich ook in voor de vereniging van Amerikaanse gemeenten: Union of American Hebrew Congregations. Twee jaar later werd de Hebrew Union College opgericht.

In 1885 kwam er een gezamenlijke Verklaring van Principes Pittsburgh Platform. Hierin werd verklaard dat de Bijbel primitieve ideeën bevat. Alleen de morele wetten werden geaccepteerd. Alle Mozaïsche en rabbinale wetten werden opzij geschoven. Ook beschouwden zij zich niet langer als volk maar slechts als religie. Daarom werd niet langer terugverlangd naar het Land Israël. Tegen 1937 werden Joden wel weer als volk gezien en Israël als vaderland. Dit kwam omdat er meer Oost-Europese Joden naar Amerika waren gekomen die zich meer aan de Tora hielden.

Tegenwoordig zijn liberale Joden massaal aanwezig in de VS en Europa. In Israël wonen minder liberale Joden. Er zijn vrouwelijke rabbijnen en kinderen die alleen een Joodse vader hebben worden als Joden beschouwd. Tegelijkertijd is het liberale Jodendom wat traditioneler geworden met nieuwe aandacht voor de mitswot en levenslange studie van Hebreeuws en Tora.

Het conservatieve Jodendom

Het conservatieve Jodendom zit tussen de orthodoxie en het liberale Jodendom in. Zo zijn diensten gemengd en mogen de leden met de auto naar de synagoge. De Halacha is belangrijk. Maar niet iedereen eet kosher en houdt de Shabbat.

Andere stromingen

Andere stromingen zijn; reconstructionism, Jewish renewal en secular humanism. De stille meerderheid van de Joden is nergens bij aangesloten.

Lees verder

© 2014 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen-M. MendelssohnGeschiedenis Jodendom: Moderne stromingen-M. MendelssohnDe Verlichting heeft direct of indirect een rol gespeeld op de moderne stromingen binnen het Jodendom. De rede ging een…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stromingen -Haskala/ReformGeschiedenis Jodendom: Moderne stromingen -Haskala/ReformNaast Mozes Mendelssohn, die veel tegenstand van orthodoxe Joden ondervond, waren er mensen die eveneens voor de Verlich…
Verlichting voor bedrijf en kantoorVerlichting is bij bedrijfspanden vaak een sluitpost. En dat is jammer want mooie en functionele verlichting kan enorm b…
Geschiedenis Jodendom: Moderne stroming  Mozes Hess e.aGeschiedenis Jodendom: Moderne stroming Mozes Hess e.aDe assimilatie in het westen vormde een groot gevaar voor het Jodendom. Behalve de weerstand van de orthodoxie waren er…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Geschiedenis Tora 14: de Verlichting en Joden"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 25-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Bijbelse geschiedenis/personen
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!