InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > 10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Sjoa een straf van G'd?

10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Sjoa een straf van G'd?

10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Sjoa een straf van G'd? Op de 10de Tevet wordt o.a. de slachtoffers van de Holocaust herdacht. Er wordt voor hen Kaddiesj gezegd. De Lubavitcher Rebbe die een belangrijke rol speelde in de opbouw van het Jodendom na de Holocaust, heeft ook wat gezegd over de vraag waar G'd was tijdens de Holocaust/Sjoa. Vraag: Was de Holocaust/Sjoa een straf van G'd? De Joodse wijzen vertellen dat de Tweede Tempel werd vernietigd omdat we G'd niet meer aanbeden. Waarom zeggen we dat Bijbelse tragedies straffen waren van G'd, terwijl de huidige tragedies de mysteriën van G'd zijn? Een Joods antwoord.

Vragen over de Holocaust (Sjoa)

Mensen stellen nog steeds dezelfde vragen - Waar was G'd tijdens de Holocaust? Hoe kun je na de Holocaust in G'd geloven? Als G'd rechtvaardig is, hoe kan Hij dan toestaan dat de Holocaust plaatsvindt? Waarom voerde G'd geen wonderen uit tijdens de Holocaust? De vraag wordt retorisch - niet: "waar was G'd tijdens de Holocaust?" Maar eerder: "waar was de mens tijdens de Holocaust?" Juist het feit dat zelfs degenen die beweren dat ze niet-gelovigen zijn, onophoudelijk vragen waar G'd was, is in feite het grootste bewijs dat ook zij, diep in hun hart, geloven dat er een G'd is, alleen zij smachten naar een antwoord op de vraag. Voor de ware gelovige zouden er geen vragen moeten zijn. In Deuteronomium 32:4-5 staat: "Volmaakt is Zijn werk, want al Zijn wegen zijn gerechtigheid....." Zijn geloof wordt niet aangevochten door het feit dat hij het niet begrijpt, want welk sterfelijk wezen zou de wegen van de Almachtige werkelijk kunnen begrijpen? Het feit alleen al dat hij menselijk en sterfelijk is, en vreselijk gestoord en overstuur, doet hem twijfelen. Daarom moet er een onvolledig antwoord worden gegeven zodat de gelovige ononderbroken en ongestoord G'd kan blijven dienen.

Vroegen de grote gelovigen zich het lijden af?

In de Bijbel kunnen we lezen hoe grote gelovigen zoals Abraham en Mozes omgingen met het lijden. Abraham vroeg G'd niet waarom hij zijn zoon moest offeren. Mozes vroeg zich af waarom Rabbi Akiva later zou worden gemarteld door de Romeinen. Zijn vraag werd door G'd met stilte beantwoord. Jeremia vroeg zich af waarom goddelozen zoveel voorspoed hadden, toch riep hij het volk op om in G'd te blijven geloven. Job leed verschrikkelijk maar verloor zijn geloof niet. Opvallend is dus dat alle grote gelovigen hun geloof in G'd niet verloren.

G'd is het ultieme van het goede. Hij is goed en het is Zijn aard om goed te doen. Zelfs binnen pijn en lijden is er iets goeds, hoewel dat voor de lijder misschien verborgen is. Het Joodse geloof leidt ertoe te geloven dat G'd weet wat Hij doet.

Persoonlijk leed van de Lubavitcher Rebbe

Wanneer de Lubavitcher Rebbe over de Sjoa (Holocaust) spreekt, dan weet hij waarover hij het heeft. Zijn jongste broer werd gedood, zijn grootmoeder en andere familieleden. De vrouw van de rebbe verloor haar zus.

De Rebbe heeft nooit een theologische verklaring willen geven voor deze ramp. Er kan geen menselijke verklaring worden gegeven voor de dood van miljoenen onschuldige mensen. Dit gaat boven het bereik van de menselijke geest. Het is volgens de Rebbe niet zijn taak om G'd hiervoor te veroordelen. Alleen G'd weet waarom het is gebeurd. Het enige antwoord dat de mensen willen is een algehele Verlossing waarbij het kwaad voorgoed wordt verbannen en waarbij de goedheid en perfectie van de schepping naar boven komt.

Als G'd bestaat hoe kan Hij dan de Holocaust toestaan?

Volgens de Rebbe bewijst de Sjoa niet dat God niet bestaat. Eerder is het juist zo dat de menselijke moraliteit heeft gefaald. De Duitse cultuur liep voorop in Europa. En het waren juist deze vooruitstrevende mensen die de slechtste waren in de geschiedenis van de mensheid. De Sjoa heeft ons geleerd dat juist de acceptatie van G'd belangrijk is om een moreel en beschaafd bestaan te leiden. Het verhaal van de Holocaust laat duidelijk zien dat de mens niet mag vertrouwen op zijn eigen intellect en zijn eigen gevoelens voor rechtvaardigheid en gerechtigheid. Degenen met de hoogste diploma's en universitaire graden waren vaak medeplichtigen, zo niet directe daders, van koelbloedige moord. De mens moet verantwoordelijk zijn. Het bevel: "Gij zult niet moorden", moet gebaseerd zijn op "Ik ben de Eeuwige uw G'd".

Dat we G'd aanklagen is een teken dat we geloven in G'd en Zijn goedheid. Waar kunnen we anders kwaad op zijn? Op het noodlot? De willekeurige regeling van de draaiingen van het universum? We zijn ervan overtuigd dat er goed en kwaad bestaat en dat alleen het goede zal triomferen.

Het belangrijkste is wat we er aan doen. Joden moeten zich toewijden aan hun Jood-zijn. Doen ze dit niet dan heeft Hitler alsnog gewonnen.

Waarom lijden rechtvaardigen?

De grote vraag die de mensheid sinds haar bestaan bezighoudt is waarom er zoveel leed is. Waarom sterven dagelijks mensen aan honger of AIDS. Waarom vallen er onschuldige slachtoffers tijdens een oorlog?

Koning Salomo schrijft in Prediker 2:13 het volgende over lijden: "Ik weet wel dat je beter wijs dan dwaas kunt zijn, zoals je meer hebt aan licht dan aan duisternis."

Joodse wijzen verklaren dat hoe groter de duisternis is, hoe groter het licht zal zijn. Hetzelfde geldt voor het lijden. Hoe groter het lijden is, hoe groter de vreugde nadien zal zijn.

"Een korte tijd liet ik je alleen, maar ik haal je weer bij me." (Jesaja 54:7)

Joodse tragedie

Welke zonde hadden de Joden begaan dat ze als slaven moesten dienen in Egypte? De Midrasj beschrijft Mozes' klacht: "Ik pakte het boek Genesis. Ik las het. Ik zag hoe de generatie van de Toren van Babel werd gestraft en de Sodomieten. Dit was rechtvaardig. Maar deze natie, waarom moeten ze meer onderdrukt worden dan generaties voor hen?"

Mozes klaagt G'd dus aan voor de slavernij. Hij rechtvaardigt G'ds besluit niet. Maar hij helpt wel om de Joden uit Egypte te bevrijden.

Ongerechtigde haat - sinat chinam

G'd heeft ongetwijfeld redenen gehad voor de slavernij. Maar het waren geen zonde, anders had Hij dit aan Mozes verteld. De verwoesting van de Eerste Tempel kwamen duidelijk door zonden. De profeten hadden hier lange tijd voor gewaarschuwd. Maar de verwoesting van de Tweede Tempel is een volkomen raadsel. Joodse wijzen noemen het sinat chinam -ongerechtigde haat.

Over de ballingschap (diaspora) van de Joden zegt de Talmoed dat de enige reden is om het aantal bekeerlingen onder de naties te vergroten. Er is dus een reden die veel dieper zit dan straf.

Holocaust is geen straf

De Lubavitcher rebbe zag de Holocaust niet als straf van G'd. Er was onvoldoende zonde om zo'n grote catastrofe te rechtvaardigen.
Hij zei: "Het is onmogelijk dat de Holocaust een straf was voor zonden. Zelfs de Beschuldigende Engel had nooit voldoende zonde kunnen vinden in die generatie om de uitroeiing van zes miljoen martelaren met zo'n onuitsprekelijke wreedheid te rechtvaardigen."

(Wie heeft meer geloof: de ketter die het bestaan van G'd niet kan accepteren na de Holocaust of de gelovige die zulke verschrikkingen toeschrijft aan G'ds begeerte voor straf. De 'ketter' gelooft dat als er een G'd is, Hij medelijden moet hebben -en hij kan de Holocaust niet oplossen met dat geloof; de 'gelovige', heeft zijn geloof in medelijden verloren...)

We hebben een keus in hoe we in verbinding staan tot G'd in onze individuele levens en in onze kijk op de geschiedenis. We kunnen naar hem kijken als een grote gemenerik en hem zo interpreteren. Of we kunnen een diepe relatie met hem aangaan.

Kort gezegd kan men alleen de woorden van Jesaja toepassen: "Mijn gedachten zijn niet uw gedachten en Mijn wegen zijn niet uw wegen, zegt de Here" (Jesaja 55: 8).

Holocaust is onverklaarbaar

Ondanks bovenstaande is het lijden tóch onverklaarbaar. Waarom heeft G'd het lijden geschapen? Waarom moet het Joodse Volk zoveel lijden volgens de wetten die G'd heeft bedacht? Kon G'd het leven niet op een ander manier hebben geschapen? Vanwege Zijn almacht kan Hij toch pijn voorkomen? Wij mensen hebben geen verklaring voor het lijden, laat staan voor het lijden veroorzaakt door de Holocaust.

Blijven vertrouwen in G'd

Toch beschouwen we G'd als iemand die trouw en rechtvaardig is. In Jesaja 12:1 staat: "In die beslissende tijd (van de Messiaanse verlossing) zal je zeggen: 'Heer, ik breng u dank. U was kwaad op mij!"

Op een dag, ten tijde van de verlossing, zullen we alles begrijpen.

G'd wil echter niet dat wij alles begrijpen vóór de tijd van de verlossing. G'd eist van de mens dat deze het uitschreeuwt: "Voor uw redding, Almachtige verlangen wij.". Wij verlangen een eind aan het lijden en G'd wil dit ook.

De dimensie van de ziel

Ondanks het fysieke lijden en de fysieke dood blijft de ziel eeuwig voortleven. De gaskamers en crematoria tijdens de Holocaust konden alleen het fysieke lichaam vernietigen, niet de ziel. Zonder te zeggen dat de pijn van degenen die de Holocaust hebben meegemaakt niet erg zou zijn en geen enorme vernietiging was, blijft het feit overeind dat de ziel eeuwig voort blijft leven.

Lees verder

© 2007 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse feestdagen en treurdagen in 5778 (2017-2018)Joodse feestdagen en treurdagen in 5778 (2017-2018)Alle Joodse feestdagen beginnen in de avond voorafgaande aan de genoemde datum. Bij de Hebreeuwse kalender begint en ein…
Joodse feestdagen en treurdagen in 5779 (2018-2019)Joodse feestdagen en treurdagen in 5779 (2018-2019)Alle Joodse feestdagen beginnen in de avond voorafgaande aan de genoemde datum. Bij de Hebreeuwse kalender begint en ein…
Joodse treurdagen: Jom HaSjoa (Holocaust)Sjoa is het Hebreeuwse woord voor 'catastrofe.' De term wordt gebruikt om de vernietiging van 6 miljoen Joden te beschri…
Tehilliem: Psalm 23 - een Joodse uitlegTehilliem: Psalm 23 - een Joodse uitlegPsalm 23 wordt in vele Joodse gemeenten aan het eind van de dienst gezegd, gevolgd door het half-kaddiesj en bar'choe. T…
Toerisme Israël: MuseaIn dit artikel aandacht voor een aantal belangrijke musea in Israël: The Jewish Diaspora Museum (Diaspora Museum), The B…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: RonPorter, Pixabay
  • Lubavitcher Rebbe
  • https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/108398/jewish/Belief-After-the-Holocaust.htm

Reageer op het artikel "10de Tevet (Joodse treurdag): Was de Sjoa een straf van G'd?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 02-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Joodse feestdagen/Shabbat
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!