InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie: De vrije wil - Genesis 3:18-22

Torastudie: De vrije wil - Genesis 3:18-22

Torastudie: De vrije wil - Genesis 3:18-22 In Genesis 3:18-22 merkt G'd op dat de mens een vrije wil heeft die kan kiezen tussen goed en kwaad. Dit concept is een fundamenteel principe en een pilaar van de Tora en zijn geboden. De mens is daarmee uniek geworden die niet te vergelijken is met andere schepsel. De mens kan uit zichzelf, vanuit zijn eigen gedachte en geest bepalen wat goed en slecht is. Er is niets wat hem weerhoudt om het goede of slechte te doen.

Genesis 3:18-22

En doornen en distelen zal hij u voortbrengen, en gij zult het gewas eten des velds; in het zweet uws aanschijns zult gij brood eten, totdat gij tot de aardbodem wederkeert, omdat gij daaruit genomen zijt; want stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren. En de mens noemde zijn vrouw Eva, omdat zij de moeder van alle levenden is geworden. En de Eeuwige G'd maakte voor de mens en voor zijn vrouw klederen van vellen en bekleedde hen daarmee. En de Eeuwige G'd zei: Zie, de mens is geworden als Onzer een door de kennis van goed en kwaad; nu dan, laat hij zijn hand niet uitstrekken en ook van de boom des levens nemen en eten, zodat hij in eeuwigheid zou leven.

De volledige tekst in het Hebreeuws luidt:

יח וְקוֹץ וְדַרְדַּר תַּצְמִיחַ לָךְ וְאָכַלְתָּ אֶת-עֵשֶׂב הַשָּׂדֶה. יט בְּזֵעַת אַפֶּיךָ תֹּאכַל לֶחֶם עַד שׁוּבְךָ אֶל-הָאֲדָמָה כִּי מִמֶּנָּה לֻקָּחְתָּ כִּי-עָפָר אַתָּה וְאֶל-עָפָר תָּשׁוּב. כ וַיִּקְרָא הָאָדָם שֵׁם אִשְׁתּוֹ חַוָּה כִּי הִוא הָיְתָה אֵם כָּל-חָי. כא וַיַּעַשׂ יְהוָה אֱלֹהִים לְאָדָם וּלְאִשְׁתּוֹ כָּתְנוֹת עוֹר וַיַּלְבִּשֵׁם. {פ}

כב וַיֹּאמֶר יְהוָה אֱלֹהִים הֵן הָאָדָם הָיָה כְּאַחַד מִמֶּנּוּ לָדַעַת טוֹב וָרָע וְעַתָּה פֶּן-יִשְׁלַח יָדוֹ וְלָקַח גַּם מֵעֵץ הַחַיִּים וְאָכַל וָחַי לְעֹלָם. כג וַיְשַׁלְּחֵהוּ יְהוָה אֱלֹהִים מִגַּן-עֵדֶן לַעֲבֹד אֶת-הָאֲדָמָה אֲשֶׁר לֻקַּח מִשָּׁם.

Genesis 3:18

En doornen en distelen zal zij voor u doen ontspruiten en gij zult eten het kruid des velds.

distelen

Kotz ('doornen) zijn artisjokes, terwijl dadar ('distelen') kardoen is.
(Midrash Rabbah, een compilatie van Midrashische interpretaties van de Pentateuch en bepaalde andere Bijbelse boeken, samengesteld in de vierde eeuw)

Genesis 3:22

En de Eeuwige G'd zei: zie de mens is geworden als een van ons in het kennen van goed en kwaad.

Vrijheid van keuze

Ieder mens heeft vrijheid van keuze: als hij wenst het goede en het rechtvaardige te kiezen dan heeft hij die mogelijkheid; en als hij wenst het slechte te kiezen dan heeft hij de mogelijkheid. Dit is wat er in de Tora wordt gezegd: "Zie de mens is geworden als een van ons in het kennen van goed en kwaad." Dit betekent: deze soort, de mens, is uniek geworden in de wereld, en er zijn geen andere soorten gelijk aan hem in deze kwestie -dat hij, uit zichzelf, vanuit zijn eigen geest en gedachte, weet wat goed en kwaad is en doet wat hij wil en er is niets dat hem van weerhoudt om het goede of het slechte te doen.

Dit concept is een fundamenteel principe en een pilaar van de Tora en zijn geboden. Want er staat geschreven in Deuteronomium (30:15): "Zie, ik heb voor jou gezet leven en goed, dood en kwaad."

Was het aan G'd te bepalen dat een persoon rechtvaardig of goddeloos is, of bestaat er iets in de essentie van de aard van een persoon dat hem dwingt richting een specifiek pad, een specifieke overtuiging, een specifiek karaktertrek of een specifieke daad...hoe kon G'd ons bevelen via de profeten "doe dit" en "doe dit niet", "verbeter je manieren" en "volg je goddeloosheid niet op"? Welke plek heeft de hele Tora? En met welke maatstaf van rechtvaardigheid zou God de goddeloze straffen en de rechtvaardige belonen?
(Maimonides)

Boom des Kennis:
Het kwade en vrijheid van keuze bestond al voor Adam van de Boom van Kennis at. Maar toen was het kwade iets van buiten de persoon en de twee domeinen waren compleet gescheiden. De missie van de mens in het leven was 'het Hof te bebouwen en te onderhouden', het goede te cultiveren en het kwade buiten te houden. Door het eten van de Boom, verkreeg de mens onmiddellijke kennis van het kwaad, nam het in zich op en -de mens die een microkosmos van de scheppen is- in zijn wereld. Vanaf dat punt verwarden de twee werelden zich, daar er geen kwaad is zonder goed en geen goed zonder kwaad. De taak van de mens werd het 'werk van zuivering' -om te onderscheiden en te scheiden het goede van het kwade en het kwade van het goede.
(Rabbi Schneur Zalman of Liadi (17451812), stichter van de Chassidische Chabad beweging)

Genesis 3:21

En de Eeuwige G'd maakte voor Adam en zijn vrouw rokken van huid en kleedde hen.

Gewaden van huiden

In Rabbi Meirs Tora staat geschreven: 'gewaden van licht'. Het Hebreeuwse woord 'or' met de letter ayin betekent huid en met de letter alef betekent licht.
Dit verwijst naar Adams kledingsstuk die als een fakkel was, breed aan de onderkant en nauw aan de top.
Isaac de Oude zei: Zij waren glad als een vingernagel en mooi als een juweel.
Rabbi Yochanan zei: Zij waren als de fijne linnen gewaden die kom uit Beth Shaan, 'gewaden van huiden' die betekenen dat zij het dichts op de huid zaten.
Rabbi Elazar zei: Zij waren geiten huiden.
Rabbi Joshua zei: Van hazen huiden.
Rabbi Yossei bar Rabbi Chanina zei: Het was een gewaad gemaakt van huid met zijn wol.
Resh Lakish zei: Het was Circassische wol en deze werden gebruikt door de eerst geborene.
Rabbi Samuel ben Nachman zei: Ze zijn gemaakt van de wol van kamelen en hazen, 'gewaden van huiden' betekent dat ze gemaakt zijn van huid.
Rabbi Levi zei: De Tora leert jullie een regel van wereldse wijsheid: Geef volgens je middelen minder aan voedsel uit dan aan kleding, maar meer dan je kan geven aan een woning. Geef volgens je middelen aan voedsel, want er staat geschreven: "Van elke boom mag je vrijelijk eten (Genesis 2:16). Minder dan je kan uitgeven aan kleding, want er staat geschreven: "En G'd maakte gewaden van huiden voor de man en zijn vrouw en kleedde hen." Meer dan je kan uitgeven aan een woning, want zij waren maar met zijn tweeën en toch bewoonde ze de hele wereld.....
(Midrash Rabba)

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Hoe legt de Joodse traditie de paradox van vrije keuze uit? Er kunnen volgens Rabbijn Tzvi Freeman zes vragen gesteld worden:
  1. Determinisme: Is alles niet vooraf bepaald door de mechanica van het universum?
  2. Robotisme: G'd wist precies wat ik zou doen toen Hij me zo maakte. Ik ben gewoon een geprogrammeerde machine. Hoe kan ik beschuldigd worden van wat ik ben?
  3. Voorwetenschap: Aangezien G'd de toekomst kent, welke keuze hebben we erin?
  4. Omnipotentie: G'd wil dat iets gebeurt en dat gebeurt ook. Dus hoe kan ik ervoor kiezen om iets te doen wat Hij niet leuk vindt? Wie is krachtiger?
  5. Eenheid: Omdat er niets anders dan Zijn Eenheid is, welke ruimte is er voor ons achtergelaten om enig verschil te maken?
  6. Primaire Oorzaak: Als G'd de Primaire Oorzaak is, stopt de bok niet daar?

Determinisme

G'd levert over het algemeen in voorspelbare patronen. De lente volgt op de winter. Paarden brengen paarden voort. Als een voorwerp zonder impedantie beweegt bij 60 centimeter per minuut, zal het in twee minuten 120 centimeter overschrijden. Een baby geboren uit twee blonde ouders zal waarschijnlijk blond zijn. Maar omdat het hele ding voortkomt uit Zijn ongebreidelde verbeelding, binnen die patronen, heeft G'd onbeperkte flexibiliteit. En natuurlijk reserveert Hij altijd de mogelijkheid om het totaal onverwacht te doen.

Robotisme

Mensen zijn geen procedurele geprogrammeerde machines. G'd is niet de Grote Programmeur - Hij is veel beter dan dat. Net zoals G'd ook een vrije keuze heeft, heeft hij ook de mogelijkheid om systemen te creëren die hun eigen vrije keuze hebben. De details van wat je gaat doen met wat je gegeven is, wordt door je eigen bewustzijn bepaald.

Voorwetenschap

Dit argument is het makkelijkste te begrijpen: Het weten wat iemand gaat doen is niet synoniem met het de persoon laten doen. Dit is eenvoudig te begrijpen.

Omnipotentie

De kennis van G'd is anders dan die van zijn creaties. We zijn alleen bewust van wat er al bestaat. Zijn bewustzijn wordt daarentegen de realiteit, zoals het stolt en manifesteert als een fysieke wereld. Door Zijn wil wordt de mens echter in bepaalde gebieden vrije keuze gegeven. Dat betekent dat G'd in die gevallen een uitzondering maakt: Hij houdt Zijn bewustzijn van de werkelijkheid af, omdat dat een persoon zou dwingen om zich volgens Zijn wil te gedragen.

Eenheid

Ja, er is niets anders dan Zijn Eenheid, maar die Eenheid omvat het feit dat Hij een wereld heeft geschapen. Een wereld betekent een plaats waar er vrije keuze is.

Primaire Oorzaak

G'd is niet de Primaire Oorzaak. Hij is verre van dat. Ook creëert Hij geen werelden op een manier van oorzaak en gevolg, maar in ontologische sprongen.



Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Op welke manier heeft de mens vrijheid van keuze?
  2. Op welke manier bestond het kwade voordat Adam van de Boom des Kennis had gegeten?
  3. Wat is de taak van de mens t.a.v. goed en kwaad?
  4. Waar verwijzen de 'gewaden van licht' naar?

Lees verder

© 2007 - 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Bijbel (Tenach) - De positie van de mensBijbel (Tenach) - De positie van de mensDe mens wordt in de Tenach aangeduid door middel van verschillende woorden, die elk de verschillende aspecten van de men…
De komst van de Masjiach (messias) bespoedigenDe komst van de Masjiach (messias) bespoedigenEr zijn een aantal manieren om de komst van de Masjiach te bevorden voor zijn laatste dag. In het algemeen gesproken bet…
Lilith en Eva, de vrouwen van AdamLilith en Eva, de vrouwen van AdamWie Adam zegt, zegt Eva. Maar zij was niet de eerste vrouw en dus ook niet per se de enige (mythologische) stammoeder va…
Kabbala 1: Adam de eerste kabbalistAan de hand van teksten uit de Tora (het boek Genesis) leren we u kennis maken met een kabbalistische kijk van Adam op d…
Joodse denkers: Rasji  Commentaar op GenesisJoodse denkers: Rasji Commentaar op GenesisIn het boek 'Rasji - een middeleeuws Joods denker' van Chaim Pearl geeft de auteur een aantal langere voorbeelden van Ra…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon, Pixabay
  • Midrash Rabbah
  • Maimonides
  • Rabbi Schneur Zalman of Liadi
  • The Paradox of Free Choice: Six Questions - Tzvi Freeman

Reageer op het artikel "Torastudie: De vrije wil - Genesis 3:18-22"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 10-09-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 5
Schrijf mee!