InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Achtergronden van het Islamisme

Achtergronden van het Islamisme

In dit artikel wordt de term Islamisme om de extremistische, fundamentalistische Islam aan te duiden die begin 21ste eeuw op zoveel plekken voet aan de grond lijkt te krijgen. Het gaat er hierbij om wat deze extremisten proberen te bewerkstelligen, welk geloof ze precies aanhangen en wat de redenen zijn voor hun extreme gedrag. De extremisten zijn onder te verdelen in twee groepen, degenen die zich vooral bezig houden met de situatie in hun eigen regio en degenen die zich direct tegen het Westen keren. Uiteraard bestaan er verbanden tussen beide groepen, maar voor de discussie is het handig om deze indeling aan te houden.

Armoede

Armoede speelt zeer zeker een belangrijke rol bij het ontstaan van het Islamisme. Wanneer men naar diverse succesvolle Islamitische groepen kijkt, zoals bijvoorbeeld de Moslimbroeders en tegenwoordig de Islamisten in Mali, dan ziet men dat hun leden vooral afkomstig zijn uit de armere segmenten van de samenleving en eventueel de middenklasse. Maar ook de middenklasse in de Arabische en moslim-wereld is zeer onzeker, omdat men snel tot armoede kan vervallen. En in zulke gevallen zijn de predikingen van Islamitische groepen zeer aantrekkelijk: ze zorgen voor hun leden door gezondheidszorg, scholing en andere zaken te regelen. Mensen hebben decennia-lang toegezien hoe op Westerse leest geschoeide regimes (zoals bijvoorbeeld het Egypte van Sadat en Mubarak) hun zakken vulden en de armen steeds armer maakten. In zulke gevallen is het interessant om ook terug te keren naar de Gouden Tijd van de moslims, de tijd van de profeet Mohammed en de kaliefen direct na hem. Er zijn echter ook veel Islamisten die niet met armoede te kampen hebben (gehad) of die in het Westen geboren zijn, voor hen gelden andere beweegredenen.

Westers imperialisme in de Arabische en Moslim-wereld

Het Westen (en voorheen ook de Sovjet-Unie en tegenwoordig Rusland) hebben al jaren een grote vinger in de pap in de moslim-wereld. Vanwege de olie, vanwege de strategische ligging van een land. En ondanks de zogenaamde roep om democratie is het Westen vooral geïnteresseerd in het eigen belang. Dit heeft bij veel moslims kwaad bloed gezet. Zoals ook de invallen in Irak en Afghanistan kwaad bloed hebben gezet. En uiteraard het altijd beschermen van de staat Israël ten koste van de Palestijnse bevolking. De afkeer van vooral de VS zit bij veel moslims heel diep, niet tegen Amerikanen persoonlijk, maar wel tegen de Amerikaanse regering. En dan kan een klein duwtje voldoende zijn om iemand alle Westerlingen te laten haten. De situatie in de tegenwoordige wereld maakt het nog eenvoudiger om dat duwtje te krijgen, met de groeiende afkeer en haat tegen de Islam, voelen veel jongeren zich gedwongen om een keuze te maken voor de Islam en dat betekent vaak een keuze voor het Islamisme.

Slechte kennis van de Islam

Onverwachts is ook slechte kennis van de Islam een belangrijke reden voor de opkomst van het Islamisme. Veel moslims kennen hun eigen religie helemaal niet zo goed en wanneer een bezielde imam of sheik vervolgens zijn theorieën uiteen zet, kan hij daarmee zeker mensen aanspreken. Vooral wanneer die mensen niet zien dat sommige onderdelen van die theorie helemaal niet stroken met de Islam. Zo is het bijvoorbeeld binnen de Islam verboden om een andere moslim te doden (de gelovige wordt hiermee gestraft met de hel), toch worden voortdurend moslims gedood in de strijd tussen Islamisten en meer gematigde groepen. Islamisten praten zichzelf goed met het idee dat de moslims die zij doden geen ware moslims zijn, maar dat is uiteraard iets wat niet aan een individu is om te beslissen.

Totalitaire regimes in de moslim-wereld

De toestand in een groot deel van de moslim-wereld speelt uiteraard ook een belangrijke rol bij het ontstaan van extremisme. Jonge mensen groeien op in een totalitaire samenleving en sommigen van hen zoeken steun bij hun religie, in sommige gevallen bij een extreme versie van hun religie. De onrechtvaardige politieke, sociale en economische situatie waarin ze verkeren is een voedingsbodem voor extremisme. Goede voorbeelden zijn Iran, waar de Shah te modern was voor zijn volk en dat volk uiteindelijk in opstand kwam en een Islamitische staat stichtte. Een ander voorbeeld is het huidige Syrië, waar het op socialistische leest geschoeide regime, de afkeer van veel moslims in het land opwekte. In deze situaties waren moslims bang voor voor het afbrokkelen van hun religie.

Het Kalifaat

Veel Islamisten zoeken een pure religie en willen terug naar de tijd van de profeet Mohammed. Dat is hun streven, daar zijn hun handelingen op gericht, al is dat van buitenaf bepaald niet altijd duidelijk. Ze willen het kalifaat terug. Daarbij willen ze meestal de shari’a (het Islamitische recht) invoeren en een op de Koran en de hadith gebaseerde samenleving. Het is belangrijk hier op te merken dat niet alle Islamisten hetzelfde zijn. Iemand als Mohammed Mursi in Egypte is aan de macht gekomen via democratische verkiezingen. Het volk heeft hem gekozen, omdat ze het meer dan beu zijn geregeerd te worden door corrupte leiders. In andere streken hebben Islamisten de bevolking geen keuze gegeven (zoals in Somalië of in Mali). De manier van doen van Islamisten kan dus erg verschillen.

Lees verder

© 2012 - 2019 Sasati, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wahhabisme en ExtremismeWahhabisme is een extreme stroming binnen de Islam, die haar oorsprong vindt in de achtiende eeuw. Het koninkrijk Saoudi…
De moslimbroederschap"Allah is ons doel, de profeet is onze leider, de Koran is onze wet, Jihad is onze manier. Sterven voor Allah is onze gr…
Mag een moslim orgaandonor zijnMag een moslim orgaandonor zijnOrgaandonatie is vaak een gevoelig onderwerp bij moslims. De regels rondom orgaandonatie binnen de islam zijn immers nie…
mijn kijk opDe Burqa-Ban of het verbod op de gezichtssluierOp 11 april 2011 is in Frankrijk het verbod op de gezichtssluier van kracht geworden. De eerste vrouwen zijn inmiddels o…
Jihad, radicalisme en terrorisme (IS)Jihad, radicalisme en terrorisme (IS)Jihad is een Arabische term die verwijst naar het 'streven naar een beter leven'. Beoefenaars van de jihad noemt men de…

Reageer op het artikel "Achtergronden van het Islamisme"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sasati
Gepubliceerd: 11-10-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Islamisme
Schrijf mee!