InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Torastudie 183: Sjabbatsjaar – Leviticus 25:1-2

Torastudie 183: Sjabbatsjaar – Leviticus 25:1-2

Torastudie 183: Sjabbatsjaar – Leviticus 25:1-2 In de moderne tijd is de term Sjabbatsjaar of sabbatical populair geworden. Wetenschappers en mensen in het bedrijfsleven gebruiken een sabbatical om iets anders te doen dan hun alledaagse verplichtingen. Ze hebben daarvoor dagen en geld gespaard bij hun werkgever. De term Sjabbatsjaar (Shemieta) komt echter oorspronkelijk uit de Tora en heeft een andere betekenis. De grond in het land Israël mag om de zes jaar een jaar lang niet bewerkt worden: niet zaaien, planten, oogsten, ploegen of irrigeren. De Joodse bevolking moet leven van de voorraden die in de zes voorafgaande jaren zijn aangelegd. In feite wordt het geloof van het Joodse volk hiermee op de proef gesteld. De Joden moeten erop vertrouwen dat God hen voldoende voedsel geeft tijdens de Shemieta. Shemieta verwijst ook naar de Messiaanse periode, net als de Sjabbat.

Tekst Leviticus 25:1-2

En de Eeuwige sprak tot Mozes op de berg Sinaï als volgt: Spreek tot de kinderen Israëls en zeg tot hen: wanneer gij in het land zult gekomen zijn, dat Ik u geef, dan zal het land een Shabbat vieren ter ere des Eeuwigen.

Tekst in het Hebreeuws

א וַיְדַבֵּר יְהוָה אֶל-מֹשֶׁה בְּהַר סִינַי לֵאמֹר. ב דַּבֵּר אֶל-בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וְאָמַרְתָּ אֲלֵהֶם כִּי תָבֹאוּ אֶל-הָאָרֶץ אֲשֶׁר אֲנִי נֹתֵן לָכֶם וְשָׁבְתָה הָאָרֶץ שַׁבָּת לַיהוָה.

Leviticus 25:1

En de Eeuwige sprak tot Mozes op de berg Sinaï.

Berg Sinaï en het Sjabbatsjaar

Wat heeft het Sjabbatsjaar te maken met de Berg Sinaï? Alle wetten waren immers gegeven op de Berg Sinaï. Het vers vertelt dat net zoals het Sjabbatsjaar op de Berg Sinaï werd gegeven, zo werden ook alle andere wetten op de Berg Sinaï gegeven. Volgens Rabbi Ismael werden de algemene voorschriften op de berg gegeven en de details in de Tent der Samenkomst. Volgens Rabbi Akiva werden zowel de algemene voorschriften als de details op de Berg Sinaï gegeven, werden ze herhaald in de Tent der Samenkomst, en voor een derde keer in de Vlaktes van Moab (Mozes' herhaling van de Wet in het Bijbelboek Deuteronomium).

Leviticus 25:2

Wanneer gij in het land zult gekomen zijn, dat Ik u geef, dan zal het land een Shabbat vieren ter ere des Eeuwigen.

zevende jaar

Het vers lijkt aan te geven dat het Joodse volk meteen een Sjabbatsjaar moest houden zodra ze het land binnentraden. Maar in de praktijk hebben de Joden eerst zes jaar gewerkt en pas in het zevende jaar het land rust gegeven. Shemieta moet zowel voorafgaan als volgen op zes jaar arbeid. Ditzelfde geldt voor de Sjabbat. De Sjabbat zegent de dagen daarna en vervolgens wordt op de volgende Sjabbat geprofiteerd van de zes werkdagen. Hoewel God met de Schepping op een zondag begon, ging er aan de Schepping een Sjabbat vooraf in Gods gedachte als een visie van een complete en perfecte wereld.

Hoe moeten we het wereldse benaderen? We beginnen met het materiële, want de wereld wordt geleid door oorzaak en effect. De middelen gaan onvermijdelijk vooraf aan het einde. Maar dit is niet het eerste in de gedachte. In de gedachte en het bewustzijn moet het einde voorafgaan aan de middelen. Er moet een duidelijk doel zijn.

De spirituele opbrengst van de Sjabbat of Shemieta kan alleen bereikt worden door een week te werken: omgaan met de materiële wereld en haar bronnen ontwikkelen. Maar het wordt voorafgegaan door een Sjabbat dat aan de grondslag ligt van onze daden.

Nadere toelichting op bovenstaande Joodse commentaren

Op twee zaken wil ik nader ingaan:
  • Het Sjabbatsjaar/de Sjabbat als een test voor het geloof van het Joodse volk in God.
  • In de volmaakte wereld is het altijd Sjabbat.

geloof getest

Zowel de Sjabbat als het Sjabbatsjaar zijn tekenen dat de Schepping God toebehoort. In Israël staat de Sjabbatsrust op de tocht. Er zijn steeds meer geluiden te horen om bijvoorbeeld het openbaar vervoer op Sjabbat of een gedeelte daarvan wel te laten rijden. In Haifa gebeurt dat overigens allang, maar in Tel Aviv wil dat nu ook. Ook is er discussie om vliegtuigen van El Al misschien toch op Sjabbat te laten vliegen omdat het niet rendabel is om slechts 5,5 dag per week te vliegen.

De idee dat Sjabbat of Shemieta leidt tot materieel verlies komt voort uit vrees. Mensen zijn bang om de wereld om hen heen te verliezen waaraan ze gehecht zijn geraakt. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat mensen prioriteit geven aan de stoffelijke wereld. Ze zijn bang niet door hun omgeving geaccepteerd te worden. In de Sjoelchan Aroech staat: “Gevoel geen schaamte in het bijzijn van hen die bespotten.” Het materialisme is vluchtig (kijk maar naar de golfbewegingen van de economie – de ene keer een hoogconjunctuur en de andere keer een laagconjunctuur). Het verdiende geld is zo weer uitgegeven. Anderen hoeven jou helemaal niet te accepteren. Je moet alleen jezelf accepteren door God in je leven op te nemen. De Goddelijke wetten (de Tora voor Joden en de Noachidische geboden voor niet-Joden) leiden tot een deugdzaam leven. Het brengt je heiligheid, rust, en een bepaalde mate van orde. Het gaat om een absoluut vertrouwen (bitachon) in God hebben. Daarmee verdwijnt elke angst voor ziekte, armoede, dood, etc.

Bitachon is verbonden met het woord emoena. Bitachon betekent vertrouwen en emoena betekent geloof. Bitachon is een krachtig gevoel van optimisme en vertrouwen gebaseerd op emoena. Het is boven rationeel: weet dat God goed is en dat Hij alles regelt. “Dingen zullen goed zijn omdat ik geloof dat ze goed zijn.” Het geloof in God creëert niet het goede, het goede is de onderliggende realiteit. Bitachon zit niet in de mens in een uniforme toestand. Niet het hard werken levert succes op maar Gods zegen dat erop ligt. Een dokter geneest een ziek maar is daarvoor geheel afhankelijk van Gods zegen. Daarom is bitachon boven rationeel. Emoena is niet gebaseerd op reden, maar wordt wel gestimuleerd door studie (zoals Midrash en Kabbala). Het beste medicijn voor ons geloof in God is evenwel oefening: zien dat de fenomenen van het leven manifestaties zijn van Gods aanwezigheid en glorie. Ook het testen door God van de mens versterkt het geloof.

Sjabbat en Sjabbatsjaar kunnen dus gezien worden als testen van God waarbij het geloof op de proef wordt gesteld. Vertrouwen Joden op God dat hij alles regelt wanneer ze niet werken?

In de volmaakte wereld is het altijd Sjabbat

Shemieta en de Sjabbat zijn verbonden met de Messiaanse tijd. Op Sjabbat zongen de Levieten over de dag van de eeuwige rust, de Messiaanse tijd. Volgens de Talmoed duurt onze wereld zes millennia. De eerste twee millennia zijn gewijd aan het Scheppingsproces. In de volgende twee millennia kwam de nadruk te liggen op de Tora. En de laatste twee millennia zijn gewijd aan de Messias. We leven nu in het zesde millennium. In het zevende millennium is de wereld vrij en zal het Goddelijk zijn. In het shemieta jaar wordt het geloof in God versterkt, net zoals in de Messiaanse tijd. Net zoals de Messiaanse eeuw bekend staat om haar vrijheid, zo staat de shemieta bekend om haar emancipatie: slaven worden bevrijd en alle schulden afbetaald.

Samenvatting - vragen

Om voor uzelf te controleren of u de tekst goed begrepen heeft volgt hier een aantal vragen. De antwoorden vindt u terug in bovenstaande tekst.
  1. Wat heeft het Sjabbatsjaar te maken met de Berg Sinaï?
  2. Waarom moet Shemieta zowel voorafgaan als volgen op zes jaar arbeid?
  3. Hoe moeten we het wereldse (de stoffelijke wereld) benaderen?
  4. Waarom ligt de Sjabbat aan de grondslag van onze daden?
  5. Op welke wijze testen Sjabbat en Shemieta ons geloof?
  6. Wat houdt bitachon in?
  7. Wat houdt emoena in?
  8. Verklaar het verband tussen Sjabbat en Shemieta enerzijds en de Messiaanse tijd anderzijds?

Lees verder

© 2012 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Jodendom en voeding: Sjabbatsjaar-sabbatical year-sjemitaJodendom en voeding: Sjabbatsjaar-sabbatical year-sjemitaDe laatste decennia is het mode geworden om een sabbatical year te nemen in het bedrijfsleven. De manager gaat er een ja…
Joodse rituele spijsbereiding - reine en onreine dierenJoodse rituele spijsbereiding - reine en onreine dierenDe Tora maakt een onderscheid tussen 'reine' en 'onreine' dieren en geeft hierbij aan wat de kenmerken en eigenschappen…
De komst van de Masjiach (messias) bespoedigenDe komst van de Masjiach (messias) bespoedigenEr zijn een aantal manieren om de komst van de Masjiach te bevorden voor zijn laatste dag. In het algemeen gesproken bet…
Speciale Sjabbatot (Sjabbats)De periode tussen het einde van de joodse maand sjewat en het begin van de maand niesan bevat vier speciale sjabbatot. H…
Torastudie 184: Bedriegen/Shemieta – Leviticus 25:14-42Torastudie 184: Bedriegen/Shemieta – Leviticus 25:14-42In Leviticus 25:14-42 komen twee zaken aan de orde: het bedriegen van je naaste en de Shemieta (het Sjabbatsjaar). Dat l…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tdjgordon / Pixabay
  • Torat Kohanim; Rashi
  • Talmoed, Chagiga 6a
  • Lubavitcher Rebbe
  • Het sjabbatsjaar in Israël (2007-2008). Waarom? (http://goo.gl/srTyy)
  • Jodendom en voeding: Sjabbatsjaar-sabbatical year-sjemita (http://goo.gl/XSjR5)
  • Shemitah 101 (http://goo.gl/x69yU)
  • Loopbaanonderbreking met een sabbatical (http://goo.gl/nSxTV)
  • Rabbis Threaten El Al Over Shabbat Flights (http://goo.gl/05T9C)
  • What is bitachon? Real Confidence - Tzvi Freeman (http://goo.gl/yGcAh)
  • Zinvol leven – Menachem Mendel Schneerson
  • What is Emunah? Beyond Belief - Tzvi Freeman (http://goo.gl/KPdve)

Reageer op het artikel "Torastudie 183: Sjabbatsjaar – Leviticus 25:1-2"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 11-12-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Torastudie
Bronnen en referenties: 12
Schrijf mee!