InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Regelingen > GGZ: De verschillende soorten Geestelijke Gezondheidszorg

GGZ: De verschillende soorten Geestelijke Gezondheidszorg

GGZ: De verschillende soorten Geestelijke Gezondheidszorg Anno 2018 krijgen ruim 4 op de 10 Nederlanders te maken met psychische problemen. Deze problemen kunnen vervelende beperkingen met zich meebrengen en je wil hier natuurlijk zo snel mogelijk van af. De zorg die is gericht op het behandelen en voorkomen van deze klachten wordt in Nederland weggeschreven onder één naam: Geestelijke Gezondheidszorg, oftewel GGZ. Binnen de GGZ heb je twee soorten zorg, Generalistische Basis GGZ en Gespecialiseerde GGZ. Daarnaast kun je voor lichte psychische problematiek soms ook terecht bij je huisarts. Maar wat zijn de precieze verschillen tussen deze soorten zorg? Wanneer moet je waar aankloppen, welke zorg past het beste bij jou en wordt dit wel vergoed?

De verschillende soorten zorg bij geestelijke gezondheidsklachten

Wanneer je geestelijke gezondheidsklachten ervaart is een afspraak bij de huisarts maken de eerste stap die je zal moeten zetten. De huisarts heeft de taak om een inschatting te maken van de aard en de ernst van de klacht(en), waarna hij een advies uitbrengt over het vervolgtraject. Wanneer er inderdaad geestelijke gezondheidsklachten worden vastgesteld of vermoed zijn er in theorie drie vervolgtrajecten mogelijk: Behandeling binnen de huisartsenzorg, behandeling binnen de Generalistische Basis GGZ of behandeling binnen de Gespecialiseerde GGZ.

Huisartsenzorg

Wanneer de huisarts vermoedt dat de klachten niet worden veroorzaakt door een psychische stoornis zal de patiënt worden behandeld binnen de huisartsenzorg. Dit kan worden gedaan door de huisarts zelf, maar de meeste huisartspraktijken hebben binnen hun team een praktijkondersteuner die hierbij kan ondersteunen; een POH-GGZ (Praktijkondersteuner Huisarts - Geestelijke Gezondheidszorg). Dit zijn professionals die een achtergrond hebben in de gezondheidszorg en kennis hebben over psychische klachten en psychiatrische aandoeningen. Ook wanneer de gesprekken voornamelijk met de praktijkondersteuner zijn blijft de huisarts echter altijd de hoofdbehandelaar en dus eindverantwoordelijk.

Huisartsenzorg valt niet binnen de GGZ. Wanneer de huisarts vermoedt dat er wel sprake is van een psychische stoornis zal hij je doorverwijzen naar de GGZ (Basis of Gespecialiseerd). Wanneer je het niet met de huisarts eens bent over de beslissing om je niet door te verwijzen naar zorg binnen de GGZ, kun je ook op eigen initiatief in behandeling gaan. Dit is dan echter wel op eigen kosten aangezien GGZ-zorg enkel door de zorgverzekeraar wordt vergoed als de huisarts of medisch specialist een verwijzing uitschrijft.

Generalistische Basis GGZ

Om in aanmerking te komen voor de Generalistische Basis GGZ moet je dus worden doorverwezen door een huisarts of medisch specialist. Behandeling binnen deze sector wordt gestart wanneer er sprake (of een vermoeden) is van een DSM-benoemde stoornis die zorgt voor relatief lichte beperkingen in het dagelijks functioneren. Er moet normaliter sprake zijn van een normaal tot goed sociaal netwerk en een situatie waarbij de kans op herstel groot is.

Wanneer het gaat om meer complexe problematiek kun je in sommige gevallen ook terecht binnen de Generalistische Basis GGZ, de problematiek moet in dit geval wel stabiel zijn. Daarnaast zal het in dit geval niet zozeer gericht zijn op puur inhoudelijke behandeling, maar meer op chronische, langdurige monitoring.

Behandeling binnen de Generalistische Basis GGZ wordt meestal uitgevoerd als ambulante zorg (dus zonder opname); vaak door middel van gesprekken met een psycholoog of psychotherapeut. Tegenwoordig is het in sommige gevallen ook mogelijk om in behandeling te gaan door middel van e-health, oftewel behandeling via het internet.

Gespecialiseerde GGZ

Wanneer er sprake is van een complexe stoornis (of wanneer hier vermoedens van zijn) waarbij de klachten en beperkingen meer ernstiger vormen aannemen, zal behandeling binnen de Generalistische Basis GGZ niet voldoende zijn. In dit geval zal de behandeling plaatsvinden binnen de Gespecialiseerde GGZ.

De Gespecialiseerde GGZ is zeer breed waardoor er veel verschillende behandelvormen mogelijk zijn. Naast ambulante zorg, wat qua vormgeving erg op zorg binnen de Generalistische Basis GGZ lijkt, kan het ook nodig zijn om iemand op te nemen in een psychiatrische instelling (een GGZ-instelling). In dit geval gaat het om personen met een (zeer) complexe psychische aandoening. Een behandelaar zal in overleg met de patiënt bepalen of dit nodig en/of wenselijk is, het gaat in de meeste gevallen om een vrijwillige opname. Het kan echter ook gebeuren dat een gedwongen opname nodig is. In dit geval is vastgesteld dat een patiënt een gevaar vormt voor zichzelf en/of zijn omgeving.

Betekenis en toepassingen DSM-5

Zoals beschreven kom je in aanmerking voor behandeling binnen de GGZ als er sprake is van van een DSM-benoemde stoornis, of wanneer hier een vermoeden van is. DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen) is een classificatie-systeem dat door de American Psychiatric Association wordt uitgegeven, en wereldwijd wordt gebruikt door o.a. huisartsen, psychologen en psychiaters. In 2014 is de Nederlandse vertaling van de DSM-5 uitgekomen. In het DSM wordt beschreven welke criteria van toepassing zijn per psychische stoornis, dit op basis van wetenschappelijk onderzoek.

Het DSM is een hulpmiddel voor het vaststellen van een psychische aandoening, echter kan een diagnose niet enkel worden gesteld op basis van de informatie die wordt beschreven in het DSM. Het stellen van een diagnose, door bijvoorbeeld psycholoog of psychiater, gebeurt door diepgaand onderzoek volgens de opgestelde richtlijnen.

Hoeveel kost een behandeling?

De tarieven voor behandeling binnen de GGZ worden volledig door de overheid gereguleerd, anno 2018 wordt de vergoeding voor volgens de volgende wet- en regelgeving vergoed.

Kosten van behandeling binnen de huisartsenzorg

Behandeling door de huisarts (of de POH'er) wordt vanuit de (verplichte) basisverzekering vergoed, er is geen sprake van een eigen bijdrage of kosten vanuit het eigen risico. Wanneer er medicatie wordt voorgeschreven of laboratoriumonderzoek moet worden gedaan (bijvoorbeeld bloedonderzoek) kan dit wel kosten met zich meebrengen. Wanneer een behandeling enkel bestaat uit gesprekken met de huisarts en/of POH'er kost dit niets.

Kosten van behandeling binnen de Generalistische Basis GGZ

Zorg vanuit de Generalistische Basis GGZ is opgenomen in de basisverzekering. Aan deze zorg is geen eigen bijdrage verbonden, echter valt het wel onder het eigen risico. Elk jaar wordt het verplichte eigen risico door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bepaald, anno 2018 (en 2019) vormt het verplichte eigen risico een bedrag van 385. Bij het afsluiten van een zorgverzekering kun je er voor kiezen om een hoger eigen risico overeen te komen, in dit geval zullen de kosten voor behandeling binnen de GGZ dus ook hoger uitvallen.

Een zorgverzekeraar sluit niet met alle zorgaanbieders een contract af. In het geval dat je zorgverzekeraar geen contract heeft met je behandelaar kan het zijn dat een (klein) gedeelte van de rekening alsnog zelf moet worden bekostigd. Kijk voorafgaande in behandeling te gaan of je zorgverzekeraar wel een contract heeft met de behandelaar en wat de eventuele financiële gevolgen zijn als dit niet zo is.

Wanneer je geen verwijzing hebt voor behandeling binnen de Generalistische Basis GGZ zul je de gehele behandeling zelf moeten bekostigen.

Kosten van behandeling binnen de Gespecialiseerde GGZ

Voor behandeling binnen de Gespecialiseerde GGZ geldt hetzelfde als voor de Generalistische Basis GGZ: het is opgenomen in de basisverzekering, er is geen eigen bijdrage aan verbonden maar het valt het wel onder het eigen risico. Wanneer je geen verwijzing hebt voor behandeling binnen de Gespecialiseerde GGZ zul je de gehele behandeling zelf moeten bekostigen.

Echter is er een verschil tussen deze sectoren wanneer het gaat om een opname in een GGZ-instelling. Wanneer je ten gevolge van psychische problematiek in een woonvorm woont, of langer dan 3 jaar binnen een GGZ-instelling verblijft is er een WLZ-indicatie (Wet Langdurige Zorg) nodig. Hiermee wordt een gedeelte van de behandeling vanuit de WLZ bekostigd, echter moet je wel een jaarlijkse eigen bijdrage betalen. Hoe hoog deze eigen bijdrage is hangt onder andere af van je inkomen en gezinssituatie, en wordt berekend door het CAK (Centraal administratiekantoor).

Kosten van behandeling voor minderjarigen

Zorg binnen de GGZ valt niet onder de zorgverzekeringswet wanneer het gaat om personen onder de 18 jaar. Deze zogenaamde Jeugd GGZ wordt bekostigd door de gemeente middels de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning). Omdat de zorgverzekeraar hier geen bemoeienis mee heeft valt behandeling binnen de Jeugd GGZ ook niet onder het eigen risico. Wanneer er een verwijzing is van huisarts of medisch specialist wordt het volledige behandeltraject door de WMO vergoed.

Ook huisartsenzorg brengt geen kosten met zich mee wanneer het gaat om minderjarigen.

Hoe lang duurt een behandeltraject

Voor de Generalistische Basis GGZ geldt een limiet op het aantal behandelingen. Hoeveel behandelingen (of preciezer; minuten) je kunt krijgen hangt af van de ernst van de klachten. Op basis van de klachten word je ingedeeld bij één van de vier zorgzwaartetrajecten: Kort, Middel, Intensief of Chronisch. Aan elk van deze trajecten hangt een geldbedrag en hiermee een maximaal aantal minuten dat een behandelaar aan je kan/mag besteden. Alle tijd die aan je wordt besteed telt hierbij mee, dus bijvoorbeeld ook tijd voor administratie, overleg en voorbereiding.

Hoe lang een behandeltraject binnen de huisartsenzorg en de Gespecialiseerde GGZ duurt hangt af van de ernst van de klachten, echter is hier geen sprake van een maximaal aantal behandelingen. Het beëindigen van een traject zal in deze gevallen altijd in overleg met de behandelaar gaan.
© 2018 Javier, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hulp inschakelen van een psycholoogHulp inschakelen van een psycholoogVoor veel mensen is het een drempel om naar een psycholoog toe te stappen. Zij denken dat je pas een gesprek met een psy…
Transseksualiteit: genderteamsTransseksualiteit: genderteamsEr zijn twee genderteams in Nederland. Het grootste genderteam vindt u in Amsterdam, in het VUMC. Daarnaast is er nog ee…
Eigen bijdrage psychologische hulp 2015: overzichtEigen bijdrage psychologische hulp 2015: overzichtVoor psychologische hulp kun je door je huisarts worden doorverwezen naar de naar de Basis GGZ of gespecialiseerde GGZ.…
Wat doet een psycholoog?Wat doet een psycholoog?Psychologen bestuderen het menselijk gedrag. Ze proberen het gedrag te begrijpen, te verklaren en te voorspellen en daar…
Basisverzekering 2014Basisverzekering 2014De basisverzekering 2014 is bekend. Wat zijn de veranderingen in 2014? Dit basispakket van uw zorgverzekering 2014 wordt…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Tumisu, Pixabay (bewerkt)
  • https://www.ggztotaal.nl/pg-29166-7-89824/pagina/dsm_5.html
  • https://www.nvvp.net/website/onderwerpen/detail/dsm-5

Reageer op het artikel "GGZ: De verschillende soorten Geestelijke Gezondheidszorg"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Javier
Gepubliceerd: 08-10-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Regelingen
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!