InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > De vijandige relatie tussen Israël en Iran

De vijandige relatie tussen Israël en Iran

De vijandige relatie tussen Israël en Iran De relatie tussen Israël en Iran is de laatste jaren ronduit vijandig. Maar dit was niet altijd zo. Onder het regime van de Sjah onderhield Israël een zakelijke relatie waarbij er sprake was van militaire samenwerking. Maar er waren ook banden op economisch, sociaal en cultureel gebied. Sinds Khomeini aan de macht kwam in 1979 zijn de banden echter rigoureus verbroken en is sindsdien de relatie ronduit vijandig. Dieptepunt is de huidige dreiging van Iran om Israël te vernietigen met kernwapens ondanks dat er sprake is van een deal Iran en de 6 wereldmachten. Iran steunt ook het internationaal terrorisme, vooral de terreur tegen Israël via Hezbollah en Hamas. Sinds de Syrische burgeroorlog die in 2011 begon is Iran actief in Syrië. Het helpt daar niet alleen het Syrische regime maar richt ook militaire bases op in de buurt van de Israëlische grens. Ondertussen zijn er berichten dat Saoedi Arabië en Israël samenwerken om de groeiende invloed van Iran in het Midden-Oosten tegen te gaan.

De historische band tussen het Joodse volk en Iran

De Joodse gemeenschap van Iran is één van de oudste in de Diaspora met zijn wortels die teruggaan tot de 6e eeuw voor het begin van de gewone jaartelling, de tijd van de Eerste Tempel. De Joodse geschiedenis in de pre-islamitische periode van Iran is verweven met die van het naburige Babylon. Joodse kolonies waren verspreid van centra in Babylon tot Perzische provincies en steden zoals Hamadan en Susa. De Bijbelboeken van Esther, Ezra, Nehemia en Daniël geven een gunstige beschrijving van de relatie van de Joden tot de officiële regering en rechtbank. De Iraanse Joodse gemeenschap is de grootste Joodse gemeenschap in het Midden-Oosten buiten Israël en 2/3 van de Iraanse Joden woont tegenwoordig in de Iraanse hoofdstad Teheran.

Met de islamisering van het land en de omverwerping van de Sjah en de verklaring van een islamitische staat in 1979, verbrak Iran de betrekkingen met Israël en zorgde hij voor strikte controle over de Joodse instellingen in het land. Tegenwoordig is de Joodse bevolking van Iran - ongeveer 10.200 - de op een na grootste in het Midden-Oosten na Israël, maar de rapporten verschillen wat betreft de toestand en de behandeling van deze hechte gemeenschap, en de bevolking kan alleen worden geschat vanwege de isolatie van de gemeenschap.

De Sjah in Iran

In januari 1963 verklaarde de Sjah de uitvoering van de Witte Revolutie voor economische, sociale en culturele ontwikkeling van Iran en zocht daarbij contact met Israël. Dit leidde tot een grote uitbreiding van de banden met Israël, wier officiële status een 'Economische Missie' was. In de begin jaren 1969 was er zelfs een Israëlische ambassadeur in Teheran. Iran werd de grootste olieleverancier voor Israël en handelsrelaties werden uitgebreid. Ook op militair en technologisch gebied was sprake van samenwerking. In 1973-1974 bedroeg de export van Israël naar Iran 33 miljoen dollar en vier jaar later was dit 230 miljoen dollar. Veel Israëlische hoogwaardigheidsbekleders bezochten Iran in het geheim.

Echter als de relaties tussen beide landen sterker wordt, zo werd ook de propaganda van de religieuze oppositie onder leiding van ajatollah Khomeini. De Sjah werd beschuldigd van samenwerking met de zionisten om de Palestijnen te onderdrukken en om verspreiding van de Islam tegen te gaan.

Khomeini

Op 10 februari 1979 komt Khomeini aan de macht. Hij verbreekt alle relaties met Israël en stopt de olietoevoer. Ook dreigt hij Israël te vernietigen. 'De bevrijding van Jeruzalem' was één van de speerpunten van de Revolutie die Khomeini ontketende. In zijn oorlog tegen Irak noemde hij Saddam Hoessein een 'zionistische ongelovige'. Hij verklaarde ook de laatste vrijdag van de Ramadan als de 'dag voor de bevrijding van Jeruzalem'. Sinds Khomeini werden tevens de banden met de shiieten in Libanon aangehaald. Later zouden ze groeperingen als de Amal en Hezbollah steunen in hun strijd tegen Israël.

President Ahmenidjad

Van 3 augustus 2005 tot 3 augustus 2013 is president Ahmenidjad in Iran aan de macht. Hij voert de retoriek tegen Israël op. Hij ontkent de Holocaust en vindt dat Israël vernietigd moet worden. Ook start hij een nucleair programma. Naar eigen zeggen voor vreedzame energiedoeleinden. Maar de VS en Israël en de rest van de westerse wereld geloven hem niet. Ze denken dat hij kernwapens wil maken. Onder de dreiging van het westen probeert Iran vai de media terug te slaan door aan te tonen hoe sterk ze wel niet is. Een website verbonden met het Iraanse regime, claimt dat er meer dan 600 raketten op Israël gericht staan. Er zijn ook raketten gericht op Amerikaanse posities in Irak, volgens bronnen in de Islamitische Republiek. De raketten, Shihab-3s, zullen worden afgeschoten als Iran of Syrië wordt aangevallen. Niet zolang geleden heeft Israël Syrië aangevallen en daarbij een raketinstallatie vernietigd. Was dit een waarschuwing aan het adres van Iran? Volgens The Observer ging het om een dry run.

De Shihab-3s heeft naar het schijnt een bereik van 1.300 kilometer en is in staat om Israël te bereiken. Een aantal jaar geleden beweerde Iran de bereikbaarheid te hebben verhoogd naar 2.000 kilometer.

Het Assar Iran verhaal kan niet door onafhankelijke bronnen worden bevestigd, hoewel het informatie is dat eerder verscheen in de krant Qatari. Volgens dat verhaal zal Iran 600 raketten op Israël afschieten als Amerika Iran zal aanvallen. Volgens diplomatieke bronnen in Syrië waarschuwde Iran Israël en de VS dat het in staat is alle uitgekozen plekken in Israël te vernietigen.

Sancties tegen Iran

Frankrijk en Nederland hebben inmiddels een positie tegenover Iran verhard inzake diens weigering deel te nemen aan een inspectie programma van de VN betreffende het Iraanse nucleaire programma. Frankrijk en Nederland pleiten voor sancties als Iran niet meewerkt. Ze zien de nucleaire wapen van Iran als een echt gevaar voor de hele wereld.

Maar Mohammed El-Baradei, hoofd van de VN's Internationale Atoomenergie-agentschap, zegt dat het gebruik van geweld tegen Iran alleen overwogen kan worden als de VN daar toestemming voor geeft. "We moeten leren van de Irak oorlog, waarbij 700.000 mensen het leven hebben verloren op de achteraf gezien valse verdenking dat Irak nucleaire wapens had."

Israël: dreiging Iraanse aanval

Israël neemt de dreiging van Iran echter zeer serieus. Misschien moet in dat licht de mysterieuze aanval (Operatie Boomgaard) op Syrië op 6 september 2007 gezien worden. Israël zou hierbij een kernreactor vernietigd hebben. Het hoofd van de Israëlische luchtmacht, majoor-generaal Eliezer Shkedi wilde hier echter niet op ingaan. Maar de berichten hierover circuleren al rond, niet alleen in Israël, maar ook in Washington en andere plaatsen. De New York Times beschreef het doelwit als een plek met nucleaire installaties waarbij Noord Koreaanse technici betrokken zijn. Andere berichten speculeerden dat het om een Hezbollah konvooi ging, een rakettenfabriek of een terroristenkamp. Onder de verwarring die heerst zijn berichten van het Turkse leger die meldden dat twee brandstoftanks van een Israëlische straaljager, de Raam F15I (een Israëlische langeafstandbommenwerper), net over de grens van Turkije waren gevonden. De Raam F15I kan een afstand van 2000 kilometer overbruggen wanneer het zijn brandstoftanks dumpt. Dit voedt de gedachte dat het om een 'dry run' gaat voor Iran.

Inmiddels zijn er meer details bekend. De aanval op Syrië zou met 8 vliegtuigen zijn uitgevoerd, inclusief ultra-moderne F15s en F16s uitgerust met Maverick raketten en 500 pond bommen. Daarnaast vloog er een ELINT mee, een vliegtuig dat electronisch informatie verzamelt. De aanval was zo geheim dat zelfs de piloten niet wisten wat voor doel ze precies bombardeerden. Ze dachten dat het om een agrarisch onderzoekscentrum ging. Op 28 april 2010 verklaarde het hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), Yukiya Amano, dat het doelwit inderdaad een in aanbouw zijnde nucleaire reactor was.

De boodschap van Israël lijkt in ieder geval duidelijk te zijn. Als de wereld Iran niet kan stoppen dan zal Israël zelf militair ingrijpen. De operatie tegen Syrië kan gezien worden als een 'dry run'.

Iran nucleaire deal

Het nucleaire deal-kader van Iran was een voorlopig raamakkoord dat in 2015 werd gesloten tussen de Islamitische Republiek Iran en een groep van wereldmachten: de P5 + 1 (de permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties - de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Rusland , Frankrijk en China plus Duitsland) en de Europese Unie. Volgens de gezamenlijke verklaring in Zwitserland bereikten de P5 + 1-landen en Iran overeenstemming over een kader voor een deal. Volgens dit kader zou Iran zijn nucleaire faciliteiten herontwerpen, converteren en verminderen en het Aanvullend Protocol (met voorlopige toepassing) accepteren om alle nucleair-gerelateerde economische sancties op te heffen, waardoor tientallen miljarden dollars aan inkomsten uit olie en bevroren activa vrijkomen.

President Trump wil af van de Iran deal

President Trump wil af van de Iran deal die de VS onder leiding van president Obama met Iran heeft gesloten. Trump noemt het de slechtste deal ooit. Het is dus niet zeker of de Iran deal in de toekomst zal blijven bestaan. Wat Trump vooral dwars zit is dat Iran op den duur toch aan kernwapens kan komen en het feit dat Iran miljarden dollars spendeert om terrorisme in de wereld te verspreiden. President Trump houdt de Amerikaanse medewerking aan de nucleaire deal van de wereldmachten met Iran voorlopig nog in stand, maar op één belangrijke voorwaarde. Als de overeenkomst niet binnen 120 dagen na 13 januari 2018 wordt aangescherpt, trekt de VS zich eenzijdig uit de overeenkomst terug. Dit is de tweede keer dat Trump zijn periodieke goedkeuring aan de deal onthoudt, zonder dat de VS zich eruit terugtrekt. De Europese grootmachten vinden de afspraken van vitaal belang voor de internationale veiligheid. Trump vraagt hun medewerking bij het formuleren van aanvullende eisen aan Iran.

Iran actief in Syrië - Israël bombardeert Iraanse bases in Syrië

Sinds 15 maart 2011 woedt in Syrië een burgeroorlog. Het Syrische regime voert strijd tegen opstandige groepen onder de Syrische bevolking. Ook voert het strijd tegen IS. Het Syrische regime wordt hierbij geholpen door Rusland en Iran. Dit laatste land heeft van de situatie gebruik gemaakt om haar invloed in Syrië te vergroten. Iran wil zich vooral vestigen langs de grens met Israël op de Golan. Zo heeft Iran naast Libanon (via Hezbollah) nog een ander front tegen Israël. De Joodse staat probeert te voorkomen dat Iran voet aan de grond krijgt in Syrië en bombardeert regelmatig doelen van Hezbollah en Iran in Syrië. Het gaat daarbij vooral om wapenkonvooien van Iran richting Libanon om Hezbollah van wapens te voorzien. Maar ook pogingen van Iran om bases te bouwen in Syrië worden door Israël ondermijnt met bombardementen.

Het politieke establishment van Israël maakt zich begin 2018 in toenemende mate zorgen over militaire ontwikkelingen aan de noordgrens. Het veiligheidskabinet heeft de afgelopen weken vele malen vergaderd en gesproken over de aanwezigheid van Iran in Syrië en Libanon, en met name hoe Israël zou moeten omgaan met de veranderingen die plaatsvinden aan de grens met Syrië. Een recente staakt-het-vuren-overeenkomst tussen de VS, Rusland en Jordanië biedt de Iraanse milities de mogelijkheid op slechts drie mijl afstand van de Israëlische grens aanwezig te zijn. Bovendien geeft een recent rapport (2017) aan dat Iran een permanente militaire basis buiten El-Kiswah aan het oprichten is, gelegen op 14 kilometer (8 mijl) ten zuiden van Damascus. De afgelopen weken zijn de Syrische strijdkrachten, gesteund door Iran gesteunde milities, dieper in de laatste door rebellen ingesloten enclave in de buurt van een strategisch grensgebied met Israël en Libanon doorgedrongen. Via publieke diplomatie is Israël zeer actief, voornamelijk op het diplomatieke front, ter waarschuwing van het gevaar van de aanwezigheid van Iran dichtbij de Israëlisch-Syrische grens. Premier Benjamin Netanjahoe is zelf betrokken bij deze campagne - en heeft onlangs veel gesprekken gevoerd met leiders uit heel Europa - zowel uit grote landen zoals Groot-Brittannië en Duitsland als die uit kleinere landen. Netanjahoe beschrijft in zijn gesprekken met deze leiders de situatie, schetst de veiligheidsbeoordelingen van de problemen die zich kunnen voordoen aan de grens en die een aanzienlijke bedreiging vormen voor Israël, en vraagt om hun steun in deze kwestie. Daarnaast worden gesprekken gevoerd met leden van de Amerikaanse overheid. In deze context heeft Netanjahoe onlangs bij het Saban Forum in Washington gezegd: "We zullen niet toestaan dat dit regime zich militair in Syrië verschanst zoals het probeert te doen met het uitdrukkelijke doel onze staat uit te roeien."

Iraanse geheime dienst actief in Israël (Judea en Samaria)

Israëlische veiligheidsdiensten (ISA) en het leger hebben in 2017/2018 een spionage- en rekruteringsinfrastructuur blootgelegd die wordt beheerd door Iraanse geheime dienst in Judea en Samaria en die is ontwikkeld en gefinancierd door een Iraanse werknemer die in Zuid-Afrika woont. De belangrijkste gearresteerde terrorist is Mohammed Maharmeh, 29, een inwoner van Hebron en student computertechnologie. Maharmeh werd gerekruteerd voor de Iraanse geheime door zijn neef Bachar Maharma, die uit de Hebron regio komt en de laatste jaren in Zuid-Afrika heeft gewoond. Als onderdeel van het ISA-onderzoek werd onthuld dat de Iraanse inlichtingendienst Zuid-Afrika had gebruikt als een belangrijke arena voor het opsporen, rekruteren en exploiteren van agenten tegen Israël in Judea en Samaria. Mahrama werkte in opdracht van de Iraanse inlichtingendienst en investeerde aanzienlijke inspanningen in het rekruteren van activisten uit Judea en Samaria en Israël om spionage- en terreurmissies uit te voeren voor de Iraniërs. In deze context profiteerde Bachar van de reis van Mahramah naar Zuid-Afrika in 2015, en rekruteerde hem voor Iraanse activiteiten. Bachar introduceerde Mohammed zelfs meerdere keren bij Iraanse functionarissen, van wie sommigen vooral uit Teheran kwamen om hem te ontmoeten. Een aantal missies werd uitgevoerd om terreur tegen Israëlische doelen te promoten: een zelfmoordterrorist rekruteren, een cel werven om aanvallen uit te voeren, training in munitie en sloop, een computerwinkel in de Hebron regio openen, de winkel fotograferen en afbeeldingen overbrengen naar Bachar en de Iraniërs. Het is mogelijk dat het doel van de Iraniërs in deze operatie was om een basis in Hebron te vestigen voor het verzamelen van inlichtingen. Bovendien kreeg Maharmeh de opdracht een Israëlische Arabische burger te werven die in Israël kon fotograferen. Een andere missie waarmee hij belast werd, was het overmaken van Israëlische simkaarten en geld. Naar inschatting van de Israëlische geheime diensten zullen deze maatregelen worden gebruikt voor aanslagen in Israël. Naast de missies die hij ontving, rekruteerde Mohammed Maharmeh twee terroristen van Hebron om een terreurcel op te richten: Nur Maharma en Dia Serahna, beiden 22 jaar oud. Ondervraging bracht aan het licht dat de twee samen met Muhammad Maharma hadden afgesproken om onder Iraanse leiding in een terroristische groep te opereren en ontvingen $ 8000 in ruil voor hun activiteiten voor de Iraniërs. Naast de informatie die tijdens het onderzoek werd verzameld, bleek dat Maharma werd gevraagd om Israëlische inwoners, inclusief journalisten, te rekruteren met het oog op hun toegang tot verschillende plaatsen in Israël, met de nadruk op officiële locaties.

Premier Benjamin Netanjahoe heeft op 3 januari 2018 gereageerd op het verijdelen van een door Iran gesponsord terroristisch netwerk: "Het Israel Security Agency (ISA) heeft, met de hulp van de IDF, een terroristisch netwerk in Judea en Samaria ontmaskerd dat opereerde onder de bescherming van de Iraanse inlichtingendiensten. Dit is niet de eerste keer. Ze proberen verschillende methoden, en in verschillende gebieden om de staat Israël aan te vallen, ik ben blij dat de ISA en onze veiligheidsdiensten erin zijn geslaagd het te verijdelen.” "Ik zou het onder uw aandacht willen brengen dat Iran terrorisme tegen de staat Israël gebruikt, niet alleen met de hulp van terroristische bewegingen zoals Hamas, Hezbollah en de Islamitische Jihad, maar ook probeert terroristische acties te organiseren binnen de staat Israël en tegen de burgers van Israël.”

Mossad houdt situatie in Iran goed in de gaten

Terwijl Iran in Israël actief is, is Israël ook al jaren in Iran actief via de Mossad. Doel van Israël is niet om het regime omver te werpen maar om Iran in de gaten te houden. Het Iraanse regime breidt zijn invloed in het Midden-Oosten uit, waarschuwde de Israëlische chef buitenlandse inlichtingendeskundige op een vergadering van het ministerie van Financiën op 9 januari 2018. Yossi Cohen, hoofd van de Mossad, zei dat Teheran voet aan de grond krijgt in het Midden-Oosten, met weinig tegenwerking. "De Iraniërs verspreiden zich met een enorme kracht over het Midden-Oosten en er is weinig weerstand tegen", zei Cohen. Iran is op schema "om zijn droom te verwezenlijken van het creëren van een land- en luchtbrug waardoor ze troepen in het Midden-Oosten kunnen plaatsen." Israël, vervolgde Cohen, volgt de bewegingen van Iran nauwlettend in binnen- en buitenland, met activa die actief zijn binnen de Islamitische republiek. "We hebben ogen en oren, zelfs binnen Iran." Het hoofd van de Mossad voegde eraan toe dat, hoewel hij niet geloofde dat de huidige burgerlijke onrust in Iran waarschijnlijk het regime zal omverwerpen, een massale sociale beweging dit mogelijk in de toekomst wel zou kunnen doen. "De gemiddelde Iraanse burger protesteert vanwege de [moeilijke] economische situatie en de verwachting dat president Hassan Rouhani de economie zal verbeteren. Dat is wat hen op straat heeft gebracht.” "We hoeven niet te speculeren, hoewel ik natuurlijk heel blij zou zijn met een sociale revolutie in Iran. Dat is iets dat misschien in de toekomst kan gebeuren."

Saoedi Arabië en Israël werken samen om de groeiende invloed van Iran in het Midden-Oosten tegen te gaan

Er komen eind 2017 en begin 2018 steeds meer berichten naar buiten dat Israël en Saoedi Arabië samenwerken om de groeiende invloed van Iran in het Midden-Oosten een halt toe te roepen. De Zwitserse krant Basler Zeitung meldt op 8 januari 2018 dat Israël en Saudi-Arabië samenwerken om de groeiende aanwezigheid van Iran in het Midden-Oosten te bestrijden. Volgens het rapport werken de twee landen aanzienlijk samen op het gebied van militaire kwesties en veiligheid op strategische kwesties, ondanks het feit dat ze geen open diplomatieke banden hebben. Een ander rapport meldt dat de gedeelde interesse in het voorkomen dat Iran zichzelf vestigt in het Midden-Oosten met een landcorridor naar de Middellandse Zee ertoe heeft geleid dat de Saoedi's hebben gedebatteerd over de aankoop van Israëlisch gemaakte militaire uitrusting en verdedigingssystemen. Basler Zeitung beweert ook dat Riyad Israël verzocht heeft om de mogelijkheid te onderzoeken om antitankverdedigingssystemen en het Iron Dome anti-raketsysteem te kopen, onder meer door derden. Het Zwitserse rapport meldt ook dat inlichtingenfunctionarissen uit beide landen in oktober 2017 bijeen zijn gekomen om de samenwerking aan te halen en dat er een extra bijeenkomst was tussen de inlichtingendiensten van beide landen. Er zijn de laatste tijd vaker berichten dat Israël en Saoedi Arabië samenwerken. Israël heeft dit officieel bevestigd (via een minister en via de opperbevelhebber van het leger) maar Saoedi Arabië ontkent de samenwerking met Israël. In november 2017 gaf de stafchef van IDF, Gadi Eizenkot, een interview aan de Saoedische nieuwssite Elaph, waarin stond dat "de echte en grootste bedreiging in de regio Iran is, dat drie belangrijke kwesties heeft waarop moet worden gereageerd. Ten eerste het nucleair programma, dat tijdelijk is bevroren, maar er bestaat geen twijfel over de intenties van Iran om nucleaire vermogens te bereiken. Ten tweede dat Iran haar invloed uitoefent op verschillende regio's in het Midden-Oosten. En ten derde dat Iran wapens levert [aan volmachten] om missies uit te voeren, zoals Hezbollah , de Houthi's en de Islamitische Jihad.

Lees verder

© 2007 - 2018 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Atoomgeleerden en IranAtoomgeleerden en IranWat is er aan de hand met atoomgeleerden van Iran? Waarom is het Iraanse nucleaire programma zo omstreden in het Westen?…
Boekrecensie: Oorlog op afstand – Aaldert van SoestrecensieBoekrecensie: Oorlog op afstand – Aaldert van Soest'Oorlog op afstand' (2007) is een boek (scriptie voor de studie Internationale Betrekkingen) van Aaldert van Soest over…
Iran en de verkiezingen van 2009In juni 2009 werden presidentsverkiezingen gehouden in Iran. De uitslag waarbij de zittende conservatieve president Mahh…
Shirin Ebadi, Advocate voor de MensenrechtenDe Iraanse Shirin Ebadi kreeg in 2003 de Nobelprijs voor de Vrede. Zij zet zich al jarenlang in voor de mensenrechten in…
Goedkoop vliegen naar Iran met Mahan AirGoedkoop vliegen naar Iran met Mahan AirVoornamelijk vanwege het aantal in Nederland woonachtige Iraanse mensen is de vraag naar goedkope vliegtickets naar Iran…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: OpenClipartVectors, Pixabay
  • Arutz Sheva
  • The Observer
  • Jewish virtual library
  • Political dictionary of the State of Israel - Susan Hattis Rolef
  • PM Netanyahu comments on the foiling of an Iranian-sponsored terrorist network – Min. van BuZa (https://goo.gl/xNWEL9)
  • Cabinet concerned about military developments in the north – INN
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Operatie_Orchard
  • Report: Saudi Arabia working with Israel against Iran - INN
  • Mossad: We have eyes and ears in Iran - INN

Reageer op het artikel "De vijandige relatie tussen Israël en Iran"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 14-01-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Bronnen en referenties: 10
Schrijf mee!