InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Arbeidsparticipatie moet omhoog

Arbeidsparticipatie moet omhoog

Arbeidsparticipatie moet omhoog Wil Nederland haar welvaart in de toekomst vast houden, dan is vergroting van de arbeidsdeelname in de toekomst een noodzaak. Maar een direct gevolg daarvan is dat hervormingen in de verzorgingsstaat onontkoombaar zullen zijn. Dit zijn de conclusies van het Centraal Planbureau in haar verkenningen naar de toekomst van de hervormingsopties in de Nederlandse verzorgingsstaat.

Hervorming noodzaak

Meer mensen aan de slag, maar ook langer. Dat zijn de kenmerken van het overheidsbeleid voor de toekomst. Deze beleidsinzet baseert de overheid op drie invloedrijke toekomstontwikkelingen:
  • Vergrijzing
  • Globalisering
  • Sociaal-culturele veranderingen

De vergroting en verlenging van de arbeidsparticipatie moeten er voor zorgen dat het draagvlak voor onze collectieve voorzieningen wordt verbreed en de sociale samenhang gewaarborgd blijft. Denk maar aan de AOW als voorbeeld. Als de groot van AOW-gerechtigden toeneemt en we de uitkering min of meer op hetzelfde niveau willen laten, dan zullen meer mensen door middel van premiebetaling de uitkering mogelijk moeten maken. Want als je dat over zou laten aan een kleiner worden groep jongeren, dan is de kans groot dat de bereidheid daartoe afneemt of zelfs helemaal verdwijnt.
Verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt kan de werkgelegenheid op termijn met circa 400 duizend arbeidsplaatsen vergroten, zo is berekend. En dat is nodig om de mensen die willen werken of langer willen werken ook daadwerkelijk aan de slag te houden. Want bereidheid tot werk zonder dat er banen zijn, levert natuurlijk nog geen soelaas.
Vooralsnog lijken laaggeschoolden het meest van de hervorming te profiteren. Dit zou dan wel ten koste gaan van de sociale zekerheid voor middengroepen. In dit licht moet u ook de recente discussie over de versoepeling van het ontslagrecht zien.

De drie CPB modellen

Het CPB heeft in haar studies drie modellen ontwikkeld. Alle drie de modellen hebben uiteindelijk verhoging van de arbeidsparticipatie tot doel. Ergens in de toekomst zal voor één bepaald model gekozen moeten worden. Het is uiteindelijk de politiek en de maatschappelijke organisaties die de keuze moeten maken.

Gerichte verzorgingsstaat

Dit model kenmerkt zich door meer individuele verantwoordelijkheid in combinatie met een versoepelde arbeidsmarkt. De overheid laat de sociale zekerheid meer over aan werkgevers en werknemers, maar via gerichte inkomensondersteuning wordt solidariteit met de zwakste in de samenleving gewaarborgd. Dit model lijkt veel op het Angelsaksische model uit landen als Engeland, Amerika en Australië.

Er zal een verschuiving optreden van sociale verzekeringen naar individuele spaarvormen. De huidige belastingschijven worden vervangen door een vlaktaks: één heffingstarief over alle inkomstenbestanddelen. Aftrekpost, waaronder de renteaftrek voor hypotheken, komen te vervallen. Volgens de berekening van het CPB zal zo de werkgelegenheid toenemen met 6¼%. Structurele werkeloosheid onder laaggeschoolden daalt op termijn van 13% naar 5%.

Dit systeem zou ons in staat stellen heftige schokken in immigratie, economische integratie en technologische vernieuwingen op te vangen. Het risico is dat er een groep permanente achterblijvers ontstaat die niet in staat zal blijken te ontsnappen aan de armoedeval.

Universele verzorgingsstaat

In de universele verzorgingsstaat opereert een strenge overheid. Publieke herverdeling van taken en collectieve regelingen moedigen de burger aan actief te zijn en te blijven op de arbeidsmarkt. Dit model vertoont veel overeenkomst met het Scandinavische model.

Maatregelen die dit verzorgingsmodel karakteriseert omvat subsidies voor kinderopvang, belastingverlaging voor tweeverdieners, strenge plichten en sancties in de sociale zekerheid, een soepeler ontslagrecht en minder fiscale faciliteiten voor niet-werkende partners en voor de opbouw van pensioen. Dit model vergroot de arbeidsparticipatie van vrouwen; en wel van 64% naar 74%. De totale werkgelegenheid neemt met 3% toe, maar de werkgelegenheid voor laaggeschoolden stijgt minder: 41/4%.

Dit model floreert in een homogene samenleving met een goed opgeleide beroepsbevolking en een strenge, effectieve overheid. De keerzijde van de medaille is minder privacy, keuzevrijheid, baanzekerheid, en pensioenopbouw. Een immigratiegolf van laaggeschoolde arbeidskrachten laat zich moeilijk inpassen.

Decentrale verzorgingsstaat

Hierin treedt de overheid terug. Op het gebied van inkomensherverdeling en sociale zekerheid nemen vakbonden en andere collectieve organisaties de regie over. Zij krijgen de volledige verantwoordelijkheid over de sociale verzekeringen. Afwenteling van de schadelast op de algemene voorzieningen zijn dan niet meer mogelijk. De overheid beperkt zich om mensen die buiten de boot vallen en waarborgt een bestaansminimum.

Kenmerken van deze vorm zijn lagere uitkeringen, minder fiscale progressie en loonkostensubsidies voor lager opgeleiden en werkelozen. De werkgelegenheid zal naar verwachting met 2 ½% stijgen en de werkeloosheidsvoet daalt met 1 ¾%.

Deze vorm past in een samenleving met langdurige arbeidsrelaties tussen werkgevers en werknemers, waarin deze relaties belangrijk zijn voor aspecten als investeringen in kennis en innovatie. Het gevolg is een lage arbeidsmobiliteit en een inflexibel aanpassingsvermogen van de economie. Schokken op het gebied van immigratie, economische integratie en technologie komen hard aan.

Welke richting gaat het worden?

Dat zal sterk politiek worden bepaald. De huidige samenstelling van de regeringscoalitie lijkt meer te duiden op de gerichte verzorgingsstaat of de universele verzorgingsstaat, met nadruk op de laatste. Van de huidige regeringspartijen valt niet te verwachten dat zij zullen kiezen voor de decentrale verzorgingsstaat. En dat is misschien maar beter ook.
© 2007 - 2017 Hypotheekinfo, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Waaruit bestaat onze sociale zekerheid?De sociale zekerheid in Nederland is goed geregeld in vergelijking met andere landen binnen Europa en de rest van de wer…
Het statuut van zelfstandige: Hoofdberoep of bijberoep? (BE)Het statuut van zelfstandige: Hoofdberoep of bijberoep? (BE)Een zelfstandige is een persoon die een winstgevende beroepsactiviteit uitoefent, zonder daarbij gebonden te zijn door e…
Particpatiewet voegt bijstand en Wajong samenParticpatiewet voegt bijstand en Wajong samenDe Participatiewet, de regeling die de Wajong en bijsttand samenvoegt, wordt per 1 januari 2015 ingevoerd. Alle Wajong'e…
Wat betekenen de afkortingen in de sociale zekerheidAfkortingen worden gebruikt om te voorkomen dat lange namen of wetten uitgesproken of uitgeschreven moeten worden. Toch…
Bezuinigingen sociale werkvoorziening 2012Bezuinigingen sociale werkvoorziening 2012In 2012 zullen er bezuinigingen worden doorgevoerd in de sociale werkvoorziening. De sociale werkplaats wordt alleen ope…
Bronnen en referenties
  • Bron: CPB: Reinventing the welfare state

Reageer op het artikel "Arbeidsparticipatie moet omhoog"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Hypotheekinfo
Gepubliceerd: 26-07-2007
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!