InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Politiek binnen de EU

Politiek binnen de EU

Politiek binnen de EU De algemene omschrijving van politiek is de wijze waarop in een samenleving de belangentegenstellingen van groepen en individuele mensen tot hun recht doen komen, hetgeen meestal op basis van onderhandeling en daarbij behorende compromissen tot stand is gekomen. Deze compromissen hebben de huidige Europese Unie zijn unieke structuur gegeven. In dit artikel worden drie vragen beantwoord; hoe vertegenwoordigen de lidstaten hun belangen binnen de EU, kan de EU als een meedoen op mondiale tonee

De Europeese commissie

De Europese Commissie bestaat uit de voorzitter, 27 commissarissen en het ambtelijk apparaat. De voorzitter heeft in principe een ambtstermijn van vijf jaar, die wordt gekozen door de regeringen van de lidstaten. Het tweede orgaan binnen de Europese Commissie is het College van Commissarissen. Iedere lidstaat van de EU levert één Commissaris af. De top vijf van portefeuilles wordt gevormd door Mededinging, Interne Markt, Landbouw, Handel en Justitie. Het ambtelijk apparaat van de Commissie bestaat uit 23 directoraten generaal (DG’s, welke vergelijkbaar zijn met ministeries) en 16 diensten, zoals de Juridische Dienst, de statistische informatiedienst Eurostat, de vertaaldienst en de dienst Personeelszaken.

Beleidsvoorbereiding

De beleidsvoorbereiding is het exclusieve recht van initiatief. De Europese commissie is de enige instantie die een voorstel voor wetgeving mag doen. De commissie probeert zelf voorstellen te ontwikkelen, maar kan ook van anderen bronnen voorstellen ontvangen die dan vervolgens kunnen worden ingebracht. Deze bronnen zijn o.a. de lidstaten, het Europees Parlement en belangengroepen die actief lobbyen voor (of tegen) bepaalde wetgeving. Als er een idee voor een wetsvoorstel is, zal er door de commissie een expertgroep worden ingesteld die helpt bij het opstellen van dit ontwerpwetsvoorstel. Is het voorstel gereed is zal aan de Raad en het Parlement wordt voorgelegd.

Formele besluitvorming

De tweede fase in het besluitvormingsproces is de formele besluitvorming. In dit gedeelte van het proces zijn de Raad van Ministers en het Europese Parlement vertegenwoordigt. Deze twee organen zijn samen de ‘wetgever’ van Europa. De Raad bestaat formeel uit vertegenwoordigers van de lidstaten die bevoegd zijn om bindende besluiten te nemen. Deze 27 ministers zijn verdeeld in 9 formaties, zoals o.a. de Raad voor Economische en Financiële Zaken (ECOFIN). De Raad wordt door de lidstaten bij toerbeurt van zes maanden vervuld. Het Secretariaat Generaal draagt zorg voor het goede verloop van de werkzaamheden van de Raad. Het Europese Parlement zal verderop in dit hoofdstuk behandeld worden.

Besluitvormingsproces

In het besluitvormingsproces zullen de Raad en het Parlement tot overeenstemming moeten komen om een wetsvoorstel naar wetgeving te loodsen. Zowel de Raad als het Parlement kunnen amendementen (wijzigingspunten) op het voorstel geven en tegenhouden. Als de Raad en het Parlement er in de eerste lezing niet uitkomen, volgt er een tweede lezing hier zal worden gezocht naar gemeenschappelijk standpunten om zo de verschillen van inzicht te overbruggen. Als hieruit geen overeenkomst voortkomt zal de Europese Commissie gaan bemiddelen. Hiervan kunnen de uitkomsten zijn, of het wetsvoorstel wordt afgewezen of aangenomen. Er zijn echter onderwerpen waarbij het Parlement zal worden geraadpleegd maar geen beslissende stem heeft, zoals het landbouwbeleid. De eindbeslissing is daarmee geheel in handen van de lidstaten.

De derde fase is de uitvoering van de wetgeving. Deze wetgeving of richtlijn moet door de lidstaten in nationale wetgeving worden omgezet. Als controle op de invoering en de naleving van de wetgeving is de Europese Commissie op Europees niveau de belangrijkste organisatie. Op nationaal niveau controleren de afzonderlijke lidstaten de naleving. Uit het besluitvormingsproces kan worden afgeleid dat de lidstaten op verschillende manieren invloed kunnen uitoefenen op het Europese proces. Zoals het doen van voorstellen voor wetgeving via de Europese Commissie. Tevens kunnen wetsontwerpen worden geblokkeerd bij meerderheid van stemmen via de Raad van Ministers.

De EU als één

De tweede vraagstelling, kan de EU als één meedoen op mondiale toneel waar het de politiek aangaat. De EU is veranderd. Het aantal lidstaten is meer dan verviervoudigd van 6 naar 27 lidstaten in 50 jaar. Ook de wereld verandert in een hoog tempo. De EU krijgt te maken met uitdagingen als, economische crisis, klimaatverandering, duurzame ontwikkeling, energievoorzieningen en de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit. Als de EU wil meepraten op mondiaal niveau zal de EU met een stem moeten spreken. De EU heeft daarom in het verdrag van Lissabon18, de vervanging van de Europese grondwet een aantal doelstellingen en waarden van de EU vastgelegd. Ook is er een nieuwe functie gecreëerd, namelijk president van Europa. Deze vaste voorzitter zal de Europese Raad vertegenwoordigen op het gebied van het buitenlands en veiligheidsbeleid. Dit zou een belangrijke stap voorwaarts zijn aangezien, alle lidstaten afzonderlijk standpunten innemen en
waardoor er geen eenduidige EU doelstellingen geformuleerd kunnen worden.

Zetel verdeling EU

Het Europese parlement (EP) telt , sinds 1 januari 2007, 785 leden of zetels die door een verdeelsleutel verdeeld zijn over 27 lidstaten. De 785 parlementsleden zitten in het EP niet alleen namens hun land, maar bovenal namens hun eigen nationale politieke partij. Deze nationale politieke partijen werken samen in overkoepelende Europese fracties met verwante ideologie. Een fractie moet bestaan uit vertegenwoordigers uit ten minste een vijfde van de lidstaten en heeft tenminste twintig leden. Er zijn op het moment acht fracties in het EP. De zetel verdeling binnen het Europese parlement per politieke fractie of kleur wordt overheerst door de Christen Democraten en de Socialisten die gezamenlijk meer als 50% van de zetels hebben binnen het Europese parlement. Er vindt de laatste jaren een verschuiving plaats binnen deze groepen. Deze verschuiving wordt
gekenmerkt door een anti‐Europees geluid, hierbij is het aandeel in de zetels verdrievoudigd sinds 2007 naar 12,6%.

De Europese Raad

De Europese Raad, de machtigste Europese instelling bestaat uit de staatshoofden of regeringsleiders van de lidstaten van de Europese Unie en de voorzitter van de Europese Commissie. De Europese Raad is puur intergouvernementeel. Er wordt in tegenstelling tot de Raad van Ministers alleen besloten bij unanimiteit. De Europese Raad vergadert vier keer per jaar, telkens halverwege en aan het eind van zes maanden waarin een lidstaat het voorzitterschap van de EU bekleedt. Op het
daadwerkelijke verloop van deze vergaderingen heeft het EP en de nationale parlementen geen invloed, zij worden vooraf en achteraf geïnformeerd over de doelstellingen en de uitkomsten. Dit wordt ook wel gezien als het ‘democratische tekort’. De beslissingen van de Europese Raad kunnen verstrekkende gevolgen hebben, zoals de start om de toetredingsonderhandelingen te openen met Turkije.
© 2010 - 2019 Robert1983, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Maatschappijleer: Het bestuur van de Europese UnieMaatschappijleer: Het bestuur van de Europese UnieHet bestuur van de Europese Unie is een ingewikkelde kwestie. Net zoals in Nederland hebben verschillende commissies en…
De Europese UnieDagelijks hoor je in het nieuws wel wat over de Europese Unie, maar wat is het nou precies? En welke landen behoren erto…
Instellingen van de Europese UnieDe Europese Unie heeft zeven instellingen, waarvan vier politieke instellingen en drie niet-politieke instellingen. In d…
Het Europese rechtDe landen in de Europese Unie hebben met het 'Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)' hun soevereini…
Instellingen van de Europese Unie: het Europees ParlementOp 1 december 2009 is het nieuwe Verdrag van Lissabon inwerking getreden. Dit verdrag rept over de werking van de Europe…

Reageer op het artikel "Politiek binnen de EU"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Robert1983
Gepubliceerd: 17-03-2010
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Schrijf mee!