InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > De Koude Oorlog en de schuldvraag

De Koude Oorlog en de schuldvraag

De Koude Oorlog en de schuldvraag In discussies over de Koude Oorlog overheerst vaak de schuldvraag. Maar wie had het nu werkelijk bij het juist eind? Of is dit een zo gecompliceerde vraag dat er onmogelijk een goed antwoord op te geven is? Welke overwegingen spelen er meer en hoe zijn die historisch ontwikkeld? Lees er meer over in deze bijdrage.

Opdeling in periodes

Om goed te weten waar we het over hebben en niet de periode van de Koude Oorlog te zien als een tijdperk zonder veranderingen, hier een overzicht van de periodes waarin we de Koude Oorlog zouden kunnen opdelen:
  1. Stalin (1945 1953) confrontaties met het westen, kijken of ergens een zwakke plek is waar ze winst konden boeken. Vooral met het doel veiligheid te verkrijgen voor de SU. Combinatie van consolidatie en confrontatie.
  2. Kruschev (1953 - 1962/64) sluiten van akkoorden. Eind '62 was de angel uit het conflict. De bouw van de muur was een feit en de Cuba-crisis was voorbij.
  3. Detente (1964-1979) inval van Afghanistan. De Yom Kippur oorlog in 1973 was al een zware test voor de detente. Maakt duidelijk dat de Russen het niet zien als een afspraak om uit elkaars invloedssferen te blijven. Dit was ook een periode van overstretch. Men breidt de machtsgebieden steeds verder uit tot ze de banden met de randgebieden niet meer goed kunnen onderhouden en het uit elkaar dreigt te vallen (theorie van Kennedy). Ondanks grote interne problemen wil men toch nog net even wat verder uitbreiden.
  4. Interne crisis en stagnatie (1979 1987)
  5. Opheffing Sovjet Unie (1987 1991) Uiteenvallen en regionale initiatieven.

De schuldvraag en de verschuivende ideeën

Veel westerse historici ontwikkelden in de jaren '50 en '60 de visie dat het allemaal de schuld was van de Sovjet Unie. Het bedreef zo'n sterke ideologische politiek dat het echt wel uit was op het veroveren van de wereld hiervoor. Zo kwam het ook steeds in conflict met omliggende gebieden. Westerse organen reageerden overwegend defensief. Dat was hun conclusie.

Rond de Vietnamoorlog kwam de revisionistische visie op. Zij gaven de VS de schuld omdat zij te veel gericht was op de controle van de markten. Volgens hen reageerde juist de SU defensief. Dit begon al in 1917. Toen werden ze al aangevallen door het westen (Duitse keizerrijk en de nazi's). De uitbreiding is voor hen defensief. De revisionisten vinden dit legitiem.

In de jaren '70 ontstaat een derde stroming met de detente als een parallelle gedachte zich ontwikkeld waarbij de schuld aan beiden wordt gegeven. Dit is het post-revisionisme. Het gaat bij deze visie niet om ideeën maar om rationale buitenlandse machtspolitiek die een evenwicht probeert te vinden. Men moet de bipolaire machtssituatie gewoon accepteren, dan zullen er minder problemen zijn. De ruis wegnemen en gewoon zaken doen. Oost en west werden toen meer gezien als één, maar het probleem was wel dat het verschil tussen oost en west er nog steeds sterk was zonder dat er een platform voor echte discussie was.

In de jaren '90 is er nog een soort vierde stroming ontstaan: de New Cold War History, mede vertegenwoordigd door de historicus Gaddis. De Koude Oorlog is nu over en we weten wat de afloop was. Het westen won en het oosten viel in elkaar. Amerika riep de overwinning uit. Het conflict wordt minder gezien als iets tussen twee supermogendheden, en er wordt meer gekeken naar de kleinere spelers zoals Engeland, maar ook Nederland. Het bipolaire wordt weer in twijfel getrokken. Sommige punten van strijd werden ook door andere zaken bepaald. Het militaire aspect wordt meer ondergeschikt en de interstatelijke aspecten worden belangrijker. Staten zijn geen grote black boxes die alleen naar buiten reageren, maar meer iets dat bestaat uit sub-bureaucratieën die ook met elkaar de strijd aangaan.

De laatste tijd is er ook meer aandacht voor de 'hot wars' binnen de 'cold war'. Hier zijn miljoenen doden gevallen. Zo verplaatst de spanning van het conflict zich naar de periferie.
© 2009 - 2019 Dessal, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Koude Oorlog: een chronologisch overzichtKoude Oorlog: een chronologisch overzichtDe Koude Oorlog begint eigenlijk in 1947. De Sovjet Unie verbrak toen haar belofte door ondanks de geplande voorzichtigh…
Koude Oorlog: een samenvatting op jaartallenKoude Oorlog: een samenvatting op jaartallenDit artikel behandelt de belangrijkste jaartallen en gebeurtenissen van de Koude Oorlog, gerangschikt op chronologische…
Wat is de Stalin Note?Wat is de Stalin Note?Sommige begrippen uit de geschiedenis komen je misschien vaag bekend voor, maar je hebt geen idee wat ze nu eigenlijk be…
De Koude OorlogHoewel het tijdens de Koude Oorlog nooit tot een direct treffen kwam tussen de twee hoofdrolspelers, de Verenigde Staten…
Vietnam; nieuwe internationale verhoudingenDe vietnamoorlog, een gruwelijke gebeurtenis in de geschiedenis van Amerika en Vietnam. Beide landen hadden grote verlie…

Reageer op het artikel "De Koude Oorlog en de schuldvraag"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Dessal
Laatste update: 30-05-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Schrijf mee!