Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling vanaf 1967

Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling vanaf 1967 In juni 1967 voert Israël de Zesdaagse Oorlog. Na afloop van de Zesdaagse Oorlog verkeert Israël in een staat van euforie. Velen zien de strijd als afsluiting van de Onafhankelijkheidsoorlog; Israël omvat nu het hele Land Israël (Erets Jisraeel). In de periode na 1967 zijn er drie stadia van nederzettingenactiviteit te onderscheiden: (1) in de Jordaan Vallei, (2) de opkomst van de Goesh Emoeniem, en (3) toenemende suburbanisatie rondom Tel Aviv en Jeruzalem.

Het plan van minister Jigal Allon: nederzettingen in de Jordaan Vallei

In juli 1967 overhandigt minister Jgal Allon het kabinet een plan dat handelt over de toekomstige status van de veroverde gebieden. Dit plan, dat formeel nooit is aangenomen, zou toch geleidelijk aan de basis vormen voor de vestiging van nederzettingen in de gebieden tot 1977.

twee vormen van activiteit

Hoe worden de voorstellen van Allon in de praktijk gerealiseerd? Er zijn twee vormen van activiteit. In eerste instantie worden Nachal-nederzettingen opgericht. Sinds de oprichting van de staat in 1948 blijken Nachal-nederzettingen uitstekende instrumenten voor het veiligstellen van Israëls grenzen. De Nachal (=strijdende pioniersjeugd) is een onderdeel van het Israëlische leger dat militaire dienst met landbouw combineert. Tevens stichten de pioniers nieuwe grensnederzettingen. Het grote voordeel van deze para-militaire nederzettingen in de veroverde gebieden is de onafhankelijkheid van nederzettingsorganisaties zoals dat wel het geval is bij kibboetsiem en moshaviem. De Israëlische regering heeft zodoende greep op deze gebieden die een twijfelachtige toekomst hebben. Maar op den duur krijgen de Nachal-nederzettingen een permanent karakter. Daarmee geeft de regering te kennen dat Israël niet snel de gebieden zal teruggeven. De meeste Nachal-nederzettingen worden moshaviem; een klein aantal groeit uit tot kibboetsiem.

Naast de Nachal-nederzettingen wordt 1 urbane gemeenschap gevormd nabij Hebron (Kiriat Arba). Doel van deze stedelijke nederzetting is het aantrekken van grotere aantallen mensen naar de regio. Later zouden meer steden gesticht worden.

Goesh Emoeniem: nederzettingen in Judea en Samaria

Na de Jom Kippoeroorlog van 1973 wordt in 1974 de Goesh Emoeniem (Het blok der Getrouwen) opgericht om op de regering druk uit te oefenen om zich overal in Erets Jsraeel te vestigen. De Goesh Emoeniem komt voort uit de Nationaal Religieuze Partij. Haar ideologie is gebaseerd op religieus-historische argumenten, namelijk dat Joden recht hebben op heel het Land Israël. De terugkeer naar Erets Jisraeel wordt gezien als een vervulling van een Goddelijke belofte. Daarnaast nemen Judea en Samaria een zeer belangrijke plaats in binnen de Joodse geschiedenis. De ideologie van Goesh Emoeniem is dus op andere argumenten gebaseerd dan het Plan van Allon dat gebaseerd is op de filosofie van veiligheid.

Aanvankelijk bestaat de nederzettingenactiviteit van de Goesh Emoeniem uit de vestiging van illegale nederzettingen die door het leger worden weggehaald. Maar vanaf 1975 worden nederzettingen officieus goedgekeurd door de minister van defensie Shimon Peres en de militaire autoriteiten. Tussen 1976 en 1980 worden drie nederzettingplannen door de Goesh Emoeniem gepresenteerd. Het derde plan van 1978 is het meest invloedrijke vanwege de machtswisseling binnen de Israëlische regering. De rechts liberale Likoed partij heeft dan namelijk het roer overgenomen van de Arbeiderspartij. Het nederzettingenbeleid van de Likoed komt grotendeels overeen met de ideeën van de Goesh Emoeniem.

Het Masterplan voor kolonisatie in Judea en Samaria

Het in 1978 gepresenteerde plan van de Goesh Emoeniem heet officieel Het Masterplan voor kolonisatie in Judea en Samaria. Globaal komt het nederzettingenplan neer op de vestiging van twee grote steden, vier kleine steden, twintig suburbane wijken en vijfentwintig clusters van Jisjoev Kehilatti-nederzettingen. Tegen het einde van de 20ste eeuw zouden volgens het plan 750.000 Joden zich gevestigd moeten hebben in Judea en Samaria. Gegeven het feit dat Israël in 1978 3,5 miljoen inwoners heeft, is het plan onrealistisch met betrekking tot het aantal inwoners dat zich in Judea en Samaria zouden moeten gaan vestigen. Toch wordt de strategie van de Goesh Emoeniem opgenomen in het officiële plan van de Zionistische Wereld Organisatie (het Drobless plan).

Jisjoev Kehilatti

In het Drobless plan maken de kibboets en de moshav plaats voor de Jisjoev Kehilatti als belangrijkste nederzettingstype in Judea en Samaria. Het vormt een totaal nieuw fenomeen. Het is een coöperatieve eenheid in een agrarisch gebied met stedelijke functies. De ideale Jisjoev Kehilatti gaat uit van een totale bevolking van 250 tot 300 gezinnen. Deze beperkende omvang heeft zowel een voor- als nadeel. Het voordeel is dat er intensieve sociale relaties tussen de homogene gemeenschap (middenklasse) aanwezig zijn. Zodoende kunnen spanningen worden vermeden. Het nadeel is het gebrek aan industriële investeringen binnen de semi-urbane nederzettingen. Daarom is er nauwelijks werkgelegenheid in de Jisjoeviem Kehillatiiem en werken de meeste inwoners als forenzen in de grote steden in Israël. Dit is een fundamenteel vertrek van de klassiek Zionistische nederzettingen-filosofie dat zich richt op het creëren van zelfvoorzienende sociale en economische nederzettingen. Waar wel beperkte werkgelegenheid is wordt dit werk gedaan door goedkope Arabische arbeidskrachten. Echter met het begin van de Palestijnse opstand, de Intifada, eind jaren 1980 werken er geen Arabieren meer in Joodse nederzettingen.

Tot aan de herverkiezing van de Likoed in 1981 voelen niet veel mensen zich aangetrokken om in de Jisjoeviem Kehilatiiem te gaan wonen. Er is een gebrek aan ideologisch gemotiveerde mensen die bereid zijn om in de kleine geïsoleerde nederzettingen te gaan wonen. Een nieuw beleid wordt ontwikkeld dat de nadruk gaat leggen op de demografische balans. Zodoende worden nieuwe steden opgericht om grote groepen mensen aan te trekken. De steden bestaan voornamelijk uit bewoners die niet ideologisch gemotiveerd zijn. Zij willen vooral in deze steden wonen vanwege de landelijke omgeving waarin ze liggen. Daarnaast wordt het wonen in deze steden aantrekkelijk gemaakt door allerlei subsidie maatregelen die de regering aan de steden geeft. Gevolg is dat het goedkoper is om hier een appartement te kopen dan in de buurt van Tel Aviv. Evenals de Jisjoeviem Kehillatiiem zijn de meeste inwoners in de steden forenzen vanwege het ontbreken van een goede economische basis.

Conclusie

Aanvankelijk gaan maar weinig Joden in Judea en Samaria wonen. In 1984 is het aantal 27.000; in 1987 67.000. Tegenwoordig wonen er zo'n 275.000 Joden in Judea en Samaria (en 200.000 Joden in Oost-Jeruzalem). Het aantal Palestijnen op de Westbank en in Oost-Jeruzalem is ongeveer 2,3 miljoen. De groei van de Joodse bevolking is voornamelijk te danken het suburbanisatie-proces van Tel Aviv en Jeruzalem. De meeste inwoners zijn niet ideologisch gemotiveerd maar zijn er komen wonen omdat de woningen relatief goedkoop zijn. In het kader van een toekomstige regeling met de Palestijnen is de status van Judea en Samaria momenteel onduidelijk.

Lees verder

© 2008 - 2020 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: rurale nederzetting – jisjoev kehillatiGeografie Israël: rurale nederzetting – jisjoev kehillatiTussen midden jaren '50 en 1967 kwamen er nauwelijks nieuwe rurale nederzettingen met een agrarische functie bij. Toen I…
Israëlisch-Arabisch conflict 8: Naweeën Zesdaagse OorlogIsraëlisch-Arabisch conflict 8: Naweeën Zesdaagse OorlogHet is nu moeilijk voor te stellen hoe de gevoelens in Israël en de Joodse wereld waren vlak vóór de oorlog in 1967. Vel…
Israëlische nederzettingen in de bezette gebiedenIsraëlische nederzettingen in de bezette gebiedenSinds Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem bezette zijn ze nederzett…
Judea en Samaria 13: conflict over waterJudea en Samaria 13: conflict over waterHet conflict over water op de West Bank (Judea en Samaria) heeft directe implicaties voor Israël binnen de bestandslijne…

De CDA campagne van 1994 in stijl en inhoud: een analyseDe CDA campagne van 1994 in stijl en inhoud: een analyseIn de verkiezingscampagne van 1994 ging de meeste aandacht uit naar het Christen Democratisch Appèl (CDA), van lijsttrek…
Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1949-1966Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1949-1966De stichting van de staat Israël vormt een zeer belangrijk moment in de geschiedenis van het Joodse volk: de Joden kunne…
Bronnen en referenties
  • Paper Etsel voor studie sociale geografie

Reageer op het artikel "Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling vanaf 1967"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: Juli 2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!