InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1949-1966

Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1949-1966

Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1949-1966 De stichting van de staat Israël vormt een zeer belangrijk moment in de geschiedenis van het Joodse volk: de Joden kunnen naar hun vaderland terugkeren om daar als vrij volk een nieuwe toekomst te bouwen. De Joodse Staat wordt met een aantal uitdagingen geconfronteerd: het streven naar soevereiniteit in het gehele land, spreiding van de bevolking, absorptie van de immigranten en veilige grenzen. In dit artikel aandacht voor de Israëlische nederzettingenpolitiek.

Het Nationaal Ruimtelijk Plan voor rurale en stedelijke ontwikkeling

Vanaf 1949 tot 1952 komen ongeveer 700.000 immigranten naar Israël. De immigranten komen uit Europa, Jemen en Irak. Dit is meer dan het aantal in de Jisjoev (600.000) tijdens de Onafhankelijkheidsverklaring op 14 mei 1948. Het organiseren van de immigratie, vestiging en absorptie is daarom van groot belang. Dit gebeurt onder de gezamenlijke leiding van het Joods Agentschap en de Israëlische regering. Zij moeten voorkomen dat de immigranten zich gaan vestigen in de dichtbevolkte kuststrook waar moshavot zich ontwikkelen tot steden of in de grote steden Tel Aviv, Haifa en Jeruzalem.

het Nationaal Ruimtelijk Plan

De Israëlische regering ontwikkelt het Nationaal Ruimtelijk Plan voor rurale en stedelijke ontwikkeling in de perifere gebieden (Galilea en de Negev) voor de opvang van immigranten. De rurale ontwikkeling betreft uitbreiding van de landbouw en de vestiging van nieuwe rurale nederzettingen. De stedelijke ontwikkeling betreft de bouw van ontwikkelingssteden. Daarmee blijven nederzettingactiviteiten niet langer beperkt tot rurale nederzettingen. Dit is een belangrijke aanpassing binnen de Zionistische ideologie, dat oorspronkelijk anti-urbaan is. De oorzaken voor de pro-urbane opvatting zijn socio-economische en demografische realiteiten: industrialisatie, toenemende specialisering en de opvang van vele immigranten. De rurale en stedelijke nederzettingen krijgen als belangrijke taak de opvang en integratie van nieuwe immigranten.

Economische infrastructuur

Verschuiving van de kibboets naar de moshav

Snelle uitbreiding van rurale ontwikkeling is in eerste instantie van essentieel belang: er is voedseltekort ontstaan vanwege de Onafhankelijkheidsoorlog en de massale immigratie. Een opmerkelijke feit hierbij is de verschuiving van de populariteit van de kibboets vóór 1948 naar de moshav na 1948. Er zijn twee oorzaken voor de verschuivingen. De eerste oorzaak ligt in de structuur van de kibboets. Een toenemende groei van het ledental wordt geneutraliseerd door zeer subtiele sociale verhoudingen die in de kibboets bestaan en die er toe leiden dat de groep klein moet blijven vanwege het gevaar van een verhoogde kans op desintegratie. De tweede oorzaak is de etnische en sociale achtergrond van de nieuwkomers. Deze Joden zijn voornamelijk afkomstig uit Afrikaanse en Aziatische landen en hebben grote gezinnen. De moshav met zijn familiestructuur spreekt dan ook meer aan dan de collectieve gemeenschap van de kibboets.

Toch willen slechts weinig nieuwkomers zich vestigen in de moshaviem. De Afro-Aziatische Joden zijn stedelingen en ze tonen weinig bereidheid zich op het platteland te vestigen. Bovendien ontbreekt het hen aan ideologische motivatie en praktische landbouwkennis. Alleen dankzij intensieve propaganda in de Diaspora onder deze immigranten en het vooruitzicht van aantrekkelijke financiële regelingen bij vestiging op het platteland, wordt een redelijk aantal nieuwe immigranten gerecruteerd voor de moshaviem.

De vestiging van ontwikkelingssteden

Midden jaren 1950 wordt een begin gemaakt met de bouw van ontwikkelingssteden. Het aantal immigranten neemt in deze periode met 160.000 toe. Ook nu komen de meeste immigranten uit Afrika en Azië. Om te voorkomen dat deze Joodse stadsbevolking zich in de grote steden vestigt worden net zoals bij de moshaviem aantrekkelijke financiële regelingen in het vooruitzicht gesteld bij vestiging in de ontwikkelingssteden. In het Nationaal Ruimtelijk Plan wordt plaats gemaakt voor 30 ontwikkelingssteden

Er zijn drie soorten ontwikkelingssteden:
  1. geheel nieuwe steden;
  2. nieuwe steden op de plek van verlaten Arabische kernen;
  3. zeer sterke uitbreiding van reeds bestaande nederzettingen of kampen voor de opvang van immigranten, de zogenaamde ma'barot.

Het globale idee van de planologen van de ontwikkelingssteden is om eerst werkgelegenheid in de stad zelf te creëren door het aanleggen van een infrastructuur en om in een later stadium allerlei diensten in de stad te ontwikkelen zodat industrie kan worden aangetrokken. De industriële ontwikkeling wordt geleid door twee principes:
  • exploitatie van lokale natuurlijke grondstoffen;
  • de vestiging van lichte industrie dat geen hooggeschoolde arbeid vereist (met name textielindustrie)
Maar de industrialisatie faalt. Zowel slecht management van de ondernemingen als onvoldoende georganiseerde subsidie maatregelen zijn hieraan debet.

Sociale infrastructuur

Naast de gebrekkig economische infrastructuur is er gebrek aan sociale infrastructuur. Dit komt tot uitdrukking in het feit dat onvoldoende getrainde groepen de know-how missen om administratieve en technische taken van de perifere stadsnederzettingen uit te voeren. Gevolg is de afhankelijkheid om deze taken te laten uitvoeren door ingehuurde buitenstaanders. Zij vormen een laag percentage veteranen (Zionistische immigranten van vóór 1948) in de ontwikkelingssteden die een totaal ander sociale en culturele achtergrond hebben dan de permanente bewoners. De veteranen bepalen zo als kleine groep de sociale en politieke structuur in de ontwikkelingssteden. Deze machtsstructuur komt ook tot uiting in de Israëlische maatschappij. Er ontstaan drie sociale klassen:
  1. de bourgeoisie-kapitalistische klasse: zij hebben de economische macht;
  2. de zionistische arbeiderselite: zij hebben de politieke macht;
  3. de lagere arbeidersklasse: zij hebben geen macht.

Daarmee wordt het socialistisch-Zionistische standpunt om in Palestina een Joodse arbeidersklasse te vormen opzij geschoven. Het pragmatisme dat bijdraagt aan het handhaven van de machtspositie van de Zionistische arbeiderselite overtreft zelfs deze ideologische beschouwing. De sociale, culturele en politieke kloof tussen de Zionistische veteranen in de rurale nederzettingen en de permanente bewoners van de ontwikkelingssteden tast het succes aan in de verschaffing van voorzieningen en daarmee het woonmilieu.

Conclusie

Gebrekkige sociale en economische infrastructuren leiden tot een leegloop uit de ontwikkelingssteden naar de stedelijke centra van het land. Vooral de sterke gezinnen trekken weg. Toch blijkt het aandeel van de ontwikkelingssteden in de totale Israëlische bevolking aanzienlijk te zijn toegenomen. In 1957 is het aandeel 11,4 procent en in 1972 18,8 procent. De groei is echter voornamelijk te danken aan een vijftal ontwikkelingssteden in het zuiden van Israël: Beersheva, Eilat, Ashdod, Dimona en Kiriat Gat.

In het Nationaal Ruimtelijk Plan wordt plaatsgemaakt voor zowel rurale als urbane nederzettingen. Tussen 1948 en 1967 hebben ongeveer 100.000 mensen zich gevestigd in 263 moshaviem en 500.000 in 30 ontwikkelingssteden. Het aantal kibboetsiem neemt slechts met 93 in aantal toe en er worden 30.000 mensen geabsorbeerd. De toename van de bevolking is in het voordeel gekomen van de Joden vanwege massale immigratie en de vlucht van vele Arabieren tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog. In 1967 wonen 300.000 Arabieren en 2,3 miljoen Joden in Israël. In 1947 is de verhouding nog 1,2 miljoen Arabieren en 600.000 Joden, hoewel het hier om heel Palestina ging. De cijfers van 1967 hebben slechts betrekking op het Israëlische grondgebied.

Lees verder

© 2008 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geografie Israël: rurale nederzetting – jisjoev kehillatiGeografie Israël: rurale nederzetting – jisjoev kehillatiTussen midden jaren '50 en 1967 kwamen er nauwelijks nieuwe rurale nederzettingen met een agrarische functie bij. Toen I…
Geografie Israël: urbanisatie onder het Zionisme vóór 1948Geografie Israël: urbanisatie onder het Zionisme vóór 1948De Zionisten hadden gedurende de periode 1880-1948 weinig belangstelling voor de oprichting van steden in Palestina. Het…
Kibboets hotels: Kust, Jeruzalem, Dode Zee, EilatOveral in Israël bevinden zich kibboets hotels. Dit zijn hotels die in een landelijke omgeving liggen. In dit artikel aa…
Israël-steden en streken: cultuurlandschap geografieIsraël-steden en streken: cultuurlandschap geografieSinds de komst van de Joden naar Erets Jisraeel is het land enorm veranderd. Kleine nederzettingen veranderden in grote…
Kibboets hotels: Golan Hoogvlakte & GalileaDe Israël-Kibboets Hotels is het grootste netwerk van hotels, vakantiedorpen en landelijke verblijven. Er bevinden zich…
Bronnen en referenties
  • Paper Etsel voor studie sociale geografie

Reageer op het artikel "Israëls nederzettingen: historische ontwikkeling 1949-1966"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

P. Loer, 04-11-2012 23:39 #1
Hoe kom ik te werk in een Kibboets in Israël voor 3 maanden? Reactie infoteur, 05-11-2012
Shalom,

Voor meer informatie ga naar: (http://www.kibbutz.org.il/eng/) en (http://www.kibbutz.org.il/eng/info/contact.htm)

Groet,

Etsel

Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!