InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Wat is het probleem voor blinden bij verkiezingen anno 2018?

Wat is het probleem voor blinden bij verkiezingen anno 2018?

In de meeste gemeenten van Nederland is het nog niet mogelijk geweest dat blinden zelfstandig en geheim hun stem konden uitbrengen. In een aantal gemeenten konden blinden dat wel toen er stemmachines waren met spraakmodule, maar in 2007 werd het verboden om gebruik te maken van stemmachines. In maart 2018 was er in vier gemeenten een experiment met een stemmal en daarbij is het de vraag of het voldoet aan het controleerbaarheidscriterium. Voor het gebruik van de stemmal is hulp van een derde nodig. Blinden kunnen bij gebrek aan adequate voorzieningen dus geen gebruikmaken van hun (grond)recht om zelfstandig en geheim te stemmen, maar er wordt wel aan adequate voorzieningen gewerkt.

Stemmen met potlood en papier

Op een papieren stembiljet staan lijsten met kandidaten. Voor de namen van de kandidaten staan hokjes en één van die hokjes mag rood gekleurd worden. Als je blind bent, kun je niet zien waar die hokjes staan en dus kan iemand die blind is vrijwel onmogelijk een hokje rood kleuren.

Stemmal

Er was in het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in 2012 een stemmal bedacht. Een stemmal is een soort van sjabloon die over het stembiljet kan worden gelegd. In de stemmal zitten uitsparingen die idealiter zouden kunnen komen te liggen boven de hokjes op het papieren stembiljet. Met het potlood valt dan binnen de uitsparing van voorkeur rood te kleuren. Als je blind bent, kun je niet zien of het stembiljet goed onder de stemmal ligt en of je het hokje goed inkleurt. Je kunt dan dus niet controleren of je je stem geldig of bijvoorbeeld blanco uitbrengt. In artikel N 7 van de Kieswet is bepaald wanneer een stem geldig, blanco of geldig wordt uitgebracht. De stemmal uit 2012 had verschillende nadelen, waaronder dat het stembiljet kon verschuiven.

In maart 2018 vond in Den Haag, Utrechtse Heuvelrug, Veldhoven en Zeist een experiment plaats met een stemmal naar Duits model. Bij dit experiment legde een medewerker van het stembureau het stembiljet in de mal, waarna de blinde kiezer haar of zijn stem kon uitbrengen. De kiezer moest vertrouwen op de medewerker van het stembureau of kon door een derde laten controleren of de witte puntjes oftewel de hokjes op het stembiljet daadwerkelijk correspondeerden met de uitsparingen. Zelfstandig stemmen, zoals in de Nederlandse Grondwet staat, kan hiermee dus nog niet. Maar als de medewerker van het stembureau het stembiljet correct in de stemmal heeft gelegd, dan kan geheim stemmen met deze stemmal wel. De stemmal is niet bruikbaar door diegenen die weinig of geen gevoel in hun vingers hebben, omdat door de blinde kiezer op de tast de juiste uitsparing dient te worden gevonden.

Stembiljet in braille

Ook is eens bedacht om voor blinden een stembiljet in braille uit te geven. In Nederland schrijft de Kieswet echter voor dat slechts één model voor stembiljetten gebruikt mag worden. Bij het gebruik van verschillende modellen voor verschillende groepen zou na te gaan zijn wat het stemgedrag van de verschillende groepen is.

Assistentie is mogelijk

De wet voorziet erin dat blinden geassisteerd mogen worden bij het uitbrengen van de stem. Weliswaar wordt daarmee geen recht gedaan aan het grondrecht om zelfstandig en geheim te mogen stemmen, maar stemmen door iemand anders de stem uit te laten brengen kan wel, te weten op grond van artikel J 28 van de Kieswet. Het is daarbij aan de leden van het stembureau om te bepalen of iemand echt blind is, want niet iedereen mag zo maar voor een ander een stem uitbrengen. Er is geen geval bekend dat iemand een medische verklaring moest overleggen dat hij of zij blind is, maar er is soms wel discussie over in het stembureau.

Iemand een volmacht geven

Daarnaast is het mogelijk, in geval er minder waarde wordt gehecht aan het stemgeheim, om iemand een volmacht te geven. In dat geval kan ook iemand anders voor degene die blind is de stem uitbrengen.

Niet enkel blinden hebben een probleem

Behalve blinden zijn er ook heel veel slechtzienden die anno 2018 niet zelfstandig of geheim hun stem uit kunnen brengen. Daarnaast zijn er andere mensen met een handicap voor wie iets vergelijkbaars geldt: mensen met een verstandelijke beperking, mensen die laaggeletterd zijn en anderen. Belangengroepen hebben hierover overleg met het ministerie.

In menig stembureau zijn wel een loep en andere hulpmiddelen voorhande, zodat meer kiezers geen probleem meer hebben.

Het probleem

Het probleem voor blinden is dat het middel om te stemmen met potlood en papier niet adequaat is. Het is niet controleerbaar of de stem geldig wordt uitgebracht en het voorziet niet in de mogelijkheid om zelfstandig en geheim te kunnen stemmen, maar er wordt gewerkt aan een adequaat middel.

Bij het verbod op de stemmachine is dit punt niet of onvoldoende meegewogen. Daarbij ging het vooral om het vertrouwen in het verkiezingsproces en wilde men uitsluiten dat een derde het stemmen zou kunnen manipuleren. Manipuleren kan ook bij het gebruik van potlood en papier. Blinden moeten erop vertrouwen dat bij hun stem niet wordt gemanipuleerd.
© 2018 - 2019 Knikker, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Hoe dromen blinden?Hoe dromen blinden?Omdat ik me altijd heb geïnteresseerd in het verschijnsel 'dromen' was ik heel benieuwd hoe blinde mensen dromen. Na vee…
Braille, schrift voor blinden en slechtziendenVoor blinden en slechtzienden is het niet zo maar weggelegd om even een boek te gaan lezen. Daarom is het brailleschrift…
Bankieren voor blinden en slechtziendenBankieren voor blinden en slechtziendenBankieren voor blinden en slechtzienden kan bij de Rabobank. In Nederland zijn er ruim 350.000 mensen met een gezichtsbe…
Blinden en dromen, hoe gaat dat?Blinden en dromen, hoe gaat dat?Hoewel we beschikken over vijf zintuigen, gebruiken ziende personen toch het meeste hun gezichtsvermogen in hun dromen.…
Hoe stem je een gitaar?Het stemmen van je gitaar, oftewel je gitaar mooi zuiver laten klinken, is iets belangrijks wat je regelmatig zou moeten…
Bronnen en referenties
  • Fransje Molenaar via NEMO Kennislink, https://www.nemokennislink.nl/facesofscience/blogs/geheim-en-toegankelijk-stemrecht-voor-iedereen-behalve-natuurlijk-voor-mindervaliden/, bezocht op 27 februari 2018.
  • Kiesraad, https://www.kiesraad.nl/verkiezingen/tweede-kamer/uitslagen/stemmen-tellen, bezocht op 31 maart 2018.
  • Maarten Allers & Peter Kooreman via NEMO Kennislink, https://www.nemokennislink.nl/publicaties/stemmachines-beinvloeden-verkiezingsuitkomst-niet/, bezocht op 28 februari 2018.
  • Omroep Flevoland, https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/153908/dronten-extra-rust-moet-telfouten-verkiezingen-voorkomen, bezocht 28 februari 2018.
  • Parool, https://www.parool.nl/binnenland/stemmachine-nedap-was-onterecht-goedgekeurd~a8031/, bezocht 27 februari 2018.
  • Rijksoverheid, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/06/14/kamerbrief-over-mal-voor-blinden-en-slechtzienden, bezocht op 27 februari 2018.
  • Trouw, https://www.trouw.nl/home/critici-van-de-stemcomputer-hebben-gewonnen~ac8400cf/, bezocht op 27 februari 2018.
  • Wikipedia, https://nl.wikipedia.org/wiki/Verkiezingsfraude, bezocht op 28 februari 2018.

Reageer op het artikel "Wat is het probleem voor blinden bij verkiezingen anno 2018?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Knikker
Laatste update: 12-04-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Bronnen en referenties: 8
Schrijf mee!