InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Het Oekraïne-referendum van 6 april 2016

Het Oekraïne-referendum van 6 april 2016

Het Oekraïne-referendum van 6 april 2016 Op 6 april 2016 kon de stemgerechtigde Nederlander naar de stembus om zich uit te spreken in een raadgevend referendum. Dit referendum had als vraagstelling of de stemgerechtigde voor of tegen de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne is. Het referendum is alleen geldig indien de opkomst 30% of hoger zou zijn. Indien een meerderheid tegen de wet zou stemmen moet de Eerste en Tweede Kamer zich opnieuw over de wet uitspreken. Elke stemgerechtigde kreeg van de gemeente een stempas waarmee op 6 april tussen 7.30 en 21.00 uur gestemd kon worden.

Uitslag van het referendum van 6 april 2016 (laatste cijfers van 7 april)

Na het tellen van alle stemmen meldde de NOS op 7 april 2016 dat 61,1 procent tegen heeft gestemd, en dat 38,1 procent voor heeft gestemd. 0,8 procent van de stemmen betreft een blanco stem. De opkomst bedroeg 32,2 procent.

Tussenstanden op 6 april:

Om 23:33 was 90% van de stemmen geteld, en bleek het opkomstpercentage hoger dan 30% en bleek dat een ruime meerderheid tegen had gestemd.

Om 22:47 meldde het ANP een prognose die aangaf dat de drempel van 30% zou zijn gehaald en het referendum dus geldig is. Op dat tijdstip was de helft van de stemmen geteld en op basis van deze getelde stemmen stond de opkomst op 32,5 %. Het ANP concludeerde op basis hiervan dat ook na het tellen van alle stemmen het opkomstpercentage boven de 30% zou komen te liggen. Op basis van de helft van de getelde stemmen bleek 61,4% tegen gestemd te hebben, en 37,8% voor.

Om 21:29 bedroeg volgens een tweede exitpoll van NOS en Ipsos de opkomst 32%. 64% had op basis van deze exitpoll tegen gestemd, en 36% voor.

Prognoses en peilingen van het referendum voorafgaand aan 6 april

Er zijn naar aanloop van dit referendum verschillende peilingen gehouden die een voorspelling deden over de opkomst en stemgedrag. De prognoses schommelden weliswaar flink, maar allen lieten een meerderheid zien van de tegenstanders van de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne. Of het benodigde opkomstpercentage van 30% gehaald ging worden was in de peilingen nog onduidelijk, de cijfers uit de prognoses lieten percentages zien van 26% (www.peil.nl, 1-7 februari 2016) tot aan 53% (Een Vandaag, 18-28 december 2015). De peiling van I&O Research van 7 maart 2016 gaf een opkomstpercentage aan van 37%, 44% stemt volgens deze peiling tegen de wet, 33% stemt voor en 23% weet het nog niet.

Op 2 april 2016 gaven twee grote opiniepeilers (de Telegraaf en de Volkskrant) aan dat het een nee gaat worden op 6 april, met respectievelijk 62 en 57% nee-stemmers. Beide opiniepeilers gaven een opkomst aan van boven de 30%, de Telegraaf voorspelde een opkomst van 35% en de Volkskrant 43%. Ook EenVandaag kwam zaterdagavond 2 april met een eigen opiniepeiling, daarin werd voorspeld dat van de mensen die gaan stemmen en ook zeker weten wat ze gaan stemmen, 59% tegen zou gaan stemmen en 41% voor. 13% van die groep wist volgens deze peiling echter nog niet of ze Ja of Nee zouden gaan stemmen.

Hoe luidde de vraag die de kiezer in het referendum kreeg voorgelegd?

De officiële vraag van het 1e raadgevend referendum op 6 april 2016 luidde:

"Bent u voor of tegen de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne?"
(bron: NOS)

De stemgerechtigde sprak zich dus niet uit over de Associatieovereenkomst, maar over de wet die deze Associatieovereenkomst heeft goedgekeurd. Deze wet is al aangenomen door de Tweede en vervolgens de Eerste Kamer.

Wie heeft dit referendum aangevraagd?

De aanvraag van het referendum van 6 april is ingediend door GeenPeil. GeenPeil werd in 2014 opgericht omdat tijdens de Europese verkiezingen in 2014 het door de EU verboden werd om meteen al op de verkiezingsdag van 22 mei de uitslagen bekend te maken. Nederland gaf gehoor aan dit verbod, reden voor GeenPeil om bij veel stemlokalen eigenhandig een peiling te houden, met als gevolg dat heel Nederland toch al op donderdag 22 mei 2014 de uitslag te horen kreeg. In het algemeen wil GeenPeil de inspraak en democratische zeggenschap van de burger bevorderen in zowel de Europese als de Nederlandse democratie. Bij GeenPeil staat de vraag centraal in hoever regeringen mogen gaan in hun besluitvorming zonder de burger bij de besluitvorming te betrekken.

Op 7 juli 2015 werd de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne door de Eerste Kamer aangenomen en op 10 juli 2015 begon GeenPeil met haar actie om een referendum aan te vragen. De campagne werd gevoerd door GeenPeil, het Burgercomité EU en het Forum voor Democratie, en verliep succesvol. Voor het referendum wist GeenPeil 427.939 geldige handtekeningen op te halen, ruim boven het minimaal benodigde aantal van 300.000. GeenPeil zegt geen stemadvies te willen geven over het referendum van 6 april 2016, immers hun doel is naar hun zeggen enkel het bevorderen van de democratische inspraak van de burger. Als gevolg van het uitgeschreven referendum van 6 april 2016 kon de Nederlandse regering de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne nog niet meteen ratificeren, het zal nu eerst de uitslag van het referendum moeten afwachten.

De Associatieovereenkomst met Oekraïne, wat is dat nu precies?

De Associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne is een overeenkomst getekend op 27 juni 2014 tussen de EU, de EU-lidstaten en Euratom enerzijds en Oekraïne anderzijds. In de overeenkomst zijn vooral afspraken over economie, politiek en handel gemaakt, de overeenkomst zegt als doel te hebben handel, democratie en mensenrechten te bevorderen. Officieel heet de Associatieovereenkomst: ‘Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en haar lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds’. Associatieovereenkomsten tussen de EU en andere landen zijn gebruikelijk, de EU heeft deze ook met landen als Chili, Marokko, Noorwegen of Israël.

De Eerste en Tweede Kamer zijn al akkoord gegaan (op 7 juli 2015 en 7 april 2015) met de wet die het Associatieverdrag met Oekraïne goedkeurt. Tijdens het referendum van 6 april 2016 kan de burger laten weten of hij of zij het met deze wet tot goedkeuring eens is. Waarom is stemmen dan zinvol? Hoewel de Eerste en Tweede Kamer de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst al hebben goedgekeurd heeft de Nederlandse regering aan de EU nog niet officieel haar goedkeuring medegedeeld, deze officiële goedkeuring heet ratificeren. Mocht de uitslag van het referendum betekenen dat een meerderheid tegen de wet is dan zal de regering óf een nieuw wetsvoorstel indienen waarmee de oude wet wordt ingetrokken, óf de regering zal een nieuw wetsvoorstel indienen waarmee de oude wet "gewoon" in werking treedt. Wel zal opnieuw in beide Kamers dit nieuwe wetsvoorstel worden behandeld en wordt er over gestemd. Mocht een meerderheid van de kiezers op 6 april voor de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst zijn dan zal de wet bij Koninklijk besluit in werking treden en kan de regering het Associatieverdrag met Oekraïne ratificeren. Het referendum is alleen geldig indien 30% of meer van de stemgerechtigden hun stem uitbrengt.

Voor- en tegenstanders van de wet tot goedkeuring van de Associatieovereenkomst

Voorstanders van de wet die het Associatieverdrag hebben goedgekeurd zijn in beide Kamers het CDA, de ChristenUnie, de SGP, de VVD, het Kamerlid Houwers, het Kamerlid Klein, de Groep Kuzu/Öztürk, 50PLUS, het Kamerlid Van Vliet, D66, GroenLinks en de PvdA. In de Eerste Kamer is ook de Onafhankelijke Senaatsfractie voorstander. Tot de tegenstanders behoren in beide Kamers de SP, de Groep Bontes/Van Klaveren, de PVV en de Partij voor de Dieren.

Waar kan men een stem uitbrengen?

Iedere stemgerechtigde Nederlandse burger krijgt van de gemeente een stempas thuisgestuurd. Deze heeft men nodig om te kunnen stemmen, alsmede een legitimatiebewijs (paspoort, identiteitskaart, rijbewijs met een geldigheidsduur tot 7 april 2011 of later). Er kan op 6 april 2016 in alle stemlokalen binnen de gemeente tussen 07.30 en 21.00 uur gestemd worden. In bijzondere of mobiele stembureaus kunnen afwijkende tijden gelden, maar deze zijn nooit later dan 21.00 uur geopend en minimaal 8 uur aaneensluitend geopend. Via een volmachtbewijs kan men een ander persoon (de gemachtigde) binnen de betreffende gemeente laten stemmen, de gemachtigde heeft dan wel een kopie van het legitimatiebewijs nodig en natuurlijk de stempas voorzien van alle benodigde handtekeningen. Ook kan men via een aanvraagformulier een gemachtigde in een andere gemeente laten stemmen en kan men zelf ook in een andere gemeente stemmen door een kiezerspas aan te vragen bij de gemeente. Voor meer informatie en openingstijden van de stembureaus kan het beste met de betreffende gemeente contact worden opgenomen.

Achtergrondinformatie: Wie heeft de wet Raadgevend Referendum ingevoerd?
Zonder de ingevoerde wet Raadgevend Referendum was het referendum van 6 april niet mogelijk geweest. De wet Raadgevend Referendum is van kracht sinds 1 juli 2015, deze maakt het voor burgers mogelijk zelf een referendum aan te vragen. De uitslag van een aangevraagd referendum is niet bindend, maar is een raadgevend advies aan de regering. In de eerste fase van de aanvraag is een inleidend verzoek nodig met 10.000 geldige handtekeningen. Als die zijn ingediend bij Kiesraad en officieel zijn goedgekeurd door het centraal stembureau volgt de tweede fase, waarin in zes weken tijd 300.000 handtekeningen moeten worden verzameld. Ook deze worden weer ingediend bij de Kiesraad. Er kan niet zomaar over een willekeurig onderwerp een referendum worden aangevraagd, dit kan alleen over bepaalde wetten (niet allemaal) of verdragen die recent zijn aangenomen, maar nog niet in werking zijn getreden. De Kiesraad vermeldt op de website referendumovereenwet.nl over welke wetten een referendum kan worden aangevraagd, deze wetten zijn referendabel. Bij de stemming in de Tweede Kamer in 2013 over de aanname van de wet Raadgevend Referendum stemden VVD, CDA, ChristenUnie en SGP tegen, alle andere partijen steunden het wetsvoorstel. Bij de stemming in de Eerste Kamer in april 2014 stemden eveneens VVD, CDA, ChristenUnie en SGP tegen het wetsvoorstel, alle ander partijen stemden voor. Partijen als PvdA, SP, PVV, Groen Links en D66 zijn dus voorstander van deze wet.
© 2016 - 2019 Blauwevinvis, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Raadgevend referendum en het associatieverdrag met OekraïneRaadgevend referendum en het associatieverdrag met OekraïneIn Nederland kun je onder bepaalde condities een raadgevend referendum starten. Met zo’n referendum heeft de Nederlandse…
Referendum over de wet associatieverdrag met OekraïneReferendum over de wet associatieverdrag met OekraïneOp 6 april 2016 mag Nederland weer naar de stembus. Dit maal vanwege een referendum over het associatieverdrag tussen de…
Verzoeken tot een referendum: De procedureVerzoeken tot een referendum: De procedureSinds juli 2015 is het voor de Nederlandse burgers mogelijk om een referendum aan te vragen. Als mensen het niet eens zi…
Bronnen en referenties
  • http://www.referendum-commissie.nl/referendum-6-april-2016/associatieovereenkomst-eu-oekraine/
  • http://www.referendum-commissie.nl/wet-raadgevend-referendum/
  • http://geenpeil.nl/missie/
  • http://geenpeil.nl/faq/
  • https://www.referendumovereenwet.nl/
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Raadgevend_referendum
  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlands_referendum_over_de_Associatieovereenkomst_tussen_de_Europese_Unie_en_Oekra%C3%AFne
  • http://nos.nl/artikel/2065750-referendum-eu-verdrag-oekraine-op-6-april.html
  • http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/peilingen-het-wordt-een-nee-bij-het-oekraine-referendum
  • http://opiniepanel.eenvandaag.nl/uitslagen/66267/tegenstemmers_oekra_ne_referendum_op_voorsprong
  • http://nos.nl/artikel/2097548-nieuwe-exitpoll-opkomst-is-32-procent-grote-meerderheid-tegen.html
  • http://nos.nl/artikel/2097578-stemmen-in-eerste-grote-gemeenten-geteld.html
  • http://nos.nl/artikel/2097625-rf16-kijk-hier-hoe-er-in-jouw-gemeente-is-gestemd.html
  • http://app.nos.nl/datavisualisatie/referendum-2016/

Reageer op het artikel "Het Oekraïne-referendum van 6 april 2016"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Blauwevinvis
Laatste update: 12-01-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Bronnen en referenties: 14
Schrijf mee!