InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Politiek > Natiestaten in het Midden-Oosten

Natiestaten in het Midden-Oosten

Natiestaten in het Midden-Oosten Natiestaten hebben we in Europa redelijk veel. Hoe zit dat eigenlijk in het Midden-Oosten? En hoe linken islamitische landen het heden aan het verleden? Dit is een interessant onderwerp, zeker gezien de huidige tegenstellingen tussen oost en west en de gewelddadigheid uit het Midden-Oosten waarmee we dagelijks geconfronteerd worden. Het idee 'van sterven voor je vaderland' is in Europa wel bekend en wordt ook veel in literatuur genoemd, maar voor de Islamitische wereld was dit vóór de Franse Revolutie onbekend. Het idee van een land of een natie bestond niet. Er was wel sprake van een zekere verbondenheid met de geboortestreek of een soort lokale trots, maar dit had geen politieke boodschap, waar dat in Europa wel het geval was.

Waar Europese leiders zichzelf zagen als bevelhebbers over een land, zagen moslimleiders zich als de bevelhebbers over de gelovigen in hun streek. Pas in de 19e en 20e eeuw begonnen zij onder Europese invloed of druk hun leiderschap aan te duiden in nationale of territoriale termen.

De naam van een land is in Europa vaak ook de naam van de dominante of enige etnische groep en taal. Dit is al eeuwen het geval, soms al sinds de Middeleeuwen. In de islamitische wereld is dit alleen het geval voor Turkije, Arabië en Perzië. De namen van de andere landen zijn vaak afgeleidt van plaatsen of volken uit de Oudheid, en zijn onder invloed van het buitenland weer geherintroduceerd. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Syrië, Libië, Egypte en Palestina. Andere landen zijn genoemd naar een berg, een rivier, of een oude provincie, zoals Libanon, Jordanië en Irak.

De landen in Europa delen dus etnische, territoriale en linguïstische aspecten, waar dat in het Midden-Oosten zelden het geval is, en zij dus geen natiestaten vormen.

Link met oude beschavingen

Voorbeelden van het gebruik van associaties met grote beschavingen zijn te vinden in Egypte, Iran, Turkije en Irak en bestaan sinds de 19e eeuw. Deze nieuwe interesse in het verre verleden kwam voort uit het Europese idee van een vaderland en de daarmee samengaande mystieke relatie tussen land en volk.

In Egypte heet dit ‘Egyptisme’ of ‘faraoisme‘. Hier was dat niet heel moeilijk, omdat deze oude beschaving bekend staat als een van de meest indrukwekkende uit de geschiedenis. Deze opvatting was wel in strijd met de islamitische opvatting en dit verdeelde het land lange tijd.

In Iran kwam de herontdekking vanuit intellectuelen die in contact kwamen met het westen en realiseerden dat ook zij een ver en glorieus verleden hebben. Ondanks het feit dat men hier in Iran betrekkelijk laat achter kwam hebben zij wel snel de lijn getrokken tussen deze opvatting en de islamitische, en hebben ze zich daar minder door laten beïnvloeden.

In Turkije vond men een band met de pre-hellenistische beschaving van Anatolië en liet daarbij de Griekse cultuur links liggen terwijl ook deze aanwezig is geweest in het gebied dat nu Turkije is.

In Irak kijken de herontdekkers terug op de Summerische en Assyirische beschavingen, al ging het proces van archeologische bestudering van het geheel langzamer als in Egypte.

Visie van Lewis

Volgens Lewis, in zijn artikel "Country" zochten de Palestijnen naar een identificatie met een volk dat al in hun leefgebied woonde voor de Israëliërs er kwamen, namelijk de Kanaaieten. Wat hij daarna schrijft vind ik bijzonder interessant. Hij schrijft dat de Palestijnen verschillen van de Jordaniërs op historisch en ideologisch gebied, meer dan op nationaal of geografisch gebied. Daarmee geeft hij dus een essentieel verschil aan tussen beide volken.

Nu ben ik regelmatig in discussie met mensen over het bestaansrecht van de staat Israël. Wanneer mijn pro-Israëlische tegenpolen dan een poging doen te komen met een niet-religieus argument om hun stelling te ondersteunen dat de Palestijnen niet te kort is gedaan met de stichting van de staat Israël, dan is het meest gehoorde argument dat de Palestijnen al een staat hebben gekregen, namelijk Jordanië. Nu stelt Lewis dus dat de Palestijnen op historisch en ideologisch gebied heel erg verschillen van de Jordaniërs. Dit zou je dan vervolgens op kunnen vatten als een soort verborgen politiek standpunt in het artikel.

Lees verder

© 2008 - 2019 Dessal, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Arabische wereld: wat is de Arabische wereld?Veel mensen denken bij de Arabische wereld aan de Islamitische landen. Maar het islamitische land Turkije is bijvoorbeel…
Amerikaanse terreurlijstNa de aanslag op 9/11 werd er door de Amerikaanse een lijst opgesteld met terroristische organisaties die door Amerika g…
Christenvervolging in de wereldChristenvervolging in de wereldVerschillende bevolkingsgroepen worden vervolgd om hun geloof. Dat is er ook aan de hand met christenen op verschillende…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: NadineDoerle, Pixabay
  • Bernard Lewis, "Country", in: idem, The multiple identities of the Middle East (London: Phoenix, 1999), pp. 57-79;

Reageer op het artikel "Natiestaten in het Midden-Oosten"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Yasmin, 23-06-2010 20:56 #3
Ik weet niet waarom dat daar staat maar het was ZEKER wel bekend in de Islamitische landen, omd te sterven voor je vaderland. Vééél meer dan in Europa.
Iedereen in Arabische landen heeft een hoge trots voor het land waar hij of zij vandaan komt. Hoor alle marokanen en turken hier dan… is dat logisch of gewoon logisch?:-S
En niet alleen de marokanen en turken zijn zo maar gewoon iedereen uit de Islamitische wereld! Reactie infoteur, 24-06-2010
Hoi Yasmin,
Het artikel is niet bedoeld om iedereen op een grote hoop te gooien of om iemand te beledigen. Het is een simpele casestudie op basis van een klein aantal wetenschappelijke publicaties. Ik heb er dus geen moeite mee als jij andere ervaringen hebt!

Bedankt voor je bijdrage!
Pero

Ik, 20-04-2008 11:27 #2
Dit was een fijne site. Ik moest een paar deelvragen voor een werkstuk van een vergelijking van het Midden-Oosten en Europa opzoeken. Ik heb gewoon super veel informatie hieruit gehaald! Dikke duim! :-P

Etsel (infoteur), 11-02-2008 13:29 #1
Wederom een interessant artikel.

Een aantal opmerkingen:
*Het idee van natiestaten bestaat in Europa natuurlijk ook niet zolang. Het was er wel eerder dan in de Arabische wereld, maar bestond niet al eeuwenlang. Dat de Arabische wereld dit fenomeen niet kende heeft ongetwijfeld te maken met het nomadisme, waarbij geen sprake is van een vaste woonplek. Vanwege de onmetelijke woestijnen was het nomadisme ook wel begrijpelijk. Het klopt desalniettemin dat onder invloed van het Europees kolonialisme (voornamelijk Frankrijk en Engeland) er natiestaten werden gevormd. Tegelijkertijd werden door het kolonialisme nationalistische gevoelens aangewakkerd (Voorbeelden: Egypte, Algerije en Tunesië). Misschien dat zonder de kolonisatie er nu nog steeds geen sprake zou zijn van natiestaten in de Arabische wereld, hoewel de technologische vooruitgang ook een rol kan hebben gespeeld bij staatsvorming omdat sedentarisatie mogelijk werd en er dus minder sprake was van nomadisme waardoor er een meer geordende samenleving kon ontstaan.
*Dat de Palestijnen zich proberen te identificeren met de Kanaänieten is voornamelijk om politieke redenen gebeurd. Namelijk om te 'bewijzen' dat zij eerder in het land woonden dan de Joden en er meer 'recht' op hebben. Een duidelijke overeenkomst tussen de twee bevolkingsgroepen (Kanaänieten en Palestijnen) is er echter niet. Zeker niet als het gaat om religie. Daarnaast was sprake van nomadisme dus veel Palestijnen zijn afkomstig uit andere streken en hebben zich in de loop der eeuwen in Palestina gevestigd. Bovendien is in de loop der geschiedenis niets meer van de Kanaänieten vernomen (in de Bijbel wordt beschreven hoe ze zijn omgekomen). Het zou vreemd zijn als de Kanaänieten nu plotseling weer zouden opduiken.
*Wat Lewis bedoelt te zeggen is dat de Jordaniërs (Hasjemieten) oorspronkelijk afkomstig zijn van het Arabisch Schiereiland en dus inderdaad verschillen van de Palestijnen. Als er iemand geen recht heeft op Jordanië dan zijn het de Hasjemieten zelf, daar zij daar dus eerder niet woonden. Logischer zou zijn geweest als het gebied zou zijn toegewezen aan de Palestijnen. Bovendien hebben de Palestijnen gelijke rechten in Jordanië en maken inmiddels 60 procent van de bevolking uit. Gelet op de grote bevolkingsgroei onder de Palestijnen in vergelijking met de andere bevolkingsgroepen in Jordanië, is het niet onwaarschijnlijk dat Jordanië in de toekomst grotendeels Palestijns is en de macht zullen grijpen. Overigens is dit scenario geheel niet ondenkbaar. Omdat al in de jaren 1960/1979 de Palestijnen een staat binnen de Jordaanse staat vormden. Slechts via onderdrukking door het vorstendom werd in september 1970 een opstand neergeslagen.

Infoteur: Dessal
Laatste update: 23-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Politiek
Special: Midden-Oosten
Bronnen en referenties: 2
Reacties: 3
Schrijf mee!