InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Levensvisie > Geschiedenis Jodendom: De wijzen van Israël

Geschiedenis Jodendom: De wijzen van Israël

Geschiedenis Jodendom: De wijzen van Israël De wijzen van Israël behoorden tot een soort gilde dat de taak had om 'raad' te geven (Jeremia 18:18). De wijzen hadden de taak om onwetenden kennis te verlenen zodat men verstandig en rechtvaardig kon leven. Het doel van deze wijzen was zowel van praktische als van ethische aard. Samen met de profeten waren zij de grote leermeesters van Israël. Zij streefden naar een versterking van het Joodse bewustzijn van het volk en bevordering van een rechtvaardig leven.

Taak van de wijzen: Spreuken 1:2-4

Het verschaffen van wijsheid en onderricht,
het leren van woorden van inzicht,
het aanvaarden van wijsheid door discipline,
rechtvaardigheid, recht en oprechtheid,
om schranderheid te geven aan de eenvoudige,
inzicht en bedachtzaamheid aan de jeugd.


De geschriften van de wijzen bestaan uit de boeken Spreuken, Job, Prediker en Hooglied.

Overeenkomsten profeten en wijzen

  • Beiden zijn de grote leermeesters van Israël: versterking Joodse bewustzijn van het volk en bevordering rechtvaardig leven.
  • Zij wezen op de rechten van de mensen en zij verdedigden het recht en gerechtigheid tegenover de tirannie van de machtigen en rijken.
  • Zij benadrukten de waarde van de mens als mens en wilden de lasten verlichten waar onderdrukte en verachte mensen onder gebukt gingen
  • Zij baseerden op dezelfde opvatting van God en Zijn verhouding tot de mens

Verschil tussen profeten en wijzen

  • De profeet sprak voor God; de wijze voor de mensheid.
  • De profeet deed een beroep op de goddelijke rechtvaardigheid; de wijze op het menselijk verstand
  • De profeet werd beheerst door een overweldigend gevoel van Gods aanwezigheid en opdracht; de wijze werd geleid door bezorgdheid over de maatschappij.
  • De profeet is vol vuur, ijver en hartstocht; de wijze is bezadigd, kalm en koel.
  • De profeet is idealistisch; de wijze is een realist.
  • De profeet is een prediker; de wijze is een leraar.
  • De profeet maakt kennis van de Eeuwige bekend; de wijze laat zien hoe de kennis gebruikt moet worden.
  • De profeet benaderde problemen van boven; de wijze vatte problemen van beneden aan.

Verschil met andere wijsheidsliteratuur

Ook andere landen hadden wijsheidsliteratuur. Maar de Hebreeuwse was bijzonder: Gods wereld is op morele grondslagen gebouwd - het goede wordt beloond en het kwaad wordt bestraft.

Spreuken

In Spreuken wordt wijsheid en rechtvaardig handelen aanbevolen als de juiste levenswijze die een mens kan kiezen, aangezien de beloning hiervoor het grootst is. De deugden die Spreuken eist, zijn gegrond op de godsdienst en de oordelen van de profeten en psalmdichters - de erkenning van Gods aanwezigheid, Zijn alwetendheid, eeuwigheid en rechtvaardigheid.

De vrees voor God staat voorop. De liefde van God wordt stilgezwegen. De vrees is belangrijk voor de opvoeding van de mens. De mens wordt hierdoor verantwoordelijk. De liefde als drijfveer is sterk en inspirerend genoeg voor edele zielen die hebben geleerd God te vrezen en alle zwakheden van het menselijk hart bedwingen die ethische aspiraties in de weg kunnen staan. Voor de grote meerderheid van de mensen geldt dit niet. Hun drijfveer is gezonde godvrezendheid.

Prediker

Prediker wil dat de mensen de wereld zien als Gods schepping en als medium voor de openbaring van Zijn goedheid en rechtvaardigheid. Mensen moeten genieten, maar hun verplichtingen niet vergeten. In Prediker 12:13 staat: "God vrezen en Zijn geboden houden, want alleen daardoor kan de ware menselijkheid worden bereikt."

Job

Het boek Job houdt zich bezig met het eigenlijke karakter van God, waarover men in onzekerheid kan verkeren als men rampen ziet die onschuldigen vaak treffen. Het gaat meer dan alleen om persoonlijk lijden, het gaat ook om de aard van God. Ondanks zijn lijden had Job zijn geloof in God niet verloren. In Job 19:25-26 staat: "Ik weet dat mijn Verlosser leeft, en dat zij zich over mij zal verheffen in het laatste uur, nadat mijn huid is vergaan; dan zal ik, zonder mijn vlees, God aanschouwen." In een visioen had Job God aanschouwt en om die reden had hij een absoluut vertrouwen in God, ook al kon hij dat niet begrijpen. Job voelde zich veilig. God bestuurde zijn leven.

Hooglied

Het is een moeilijk boek, maar de strekking is duidelijk. Het Hooglied verheerlijkt de volmaakte liefde die standvastig en trouw blijft, ondanks alle verlokkingen en verleiding.

Kenmerk Hebreeuwse wijsheidsliteratuur

Het wezenlijk kenmerk is 'universalisme'. De wijzen erkenden dat ook andere volken kennis van God bezitten. Die wijsheid komt niet zozeer uit de Tora, maar is ontleend aan de algemene ervaring en waarneming van het dagelijks leven. Dit komt trouwens het meest naar voren in het boek Ruth. De godsvrucht is bovennationaal. De goddelijke beloning geldt voor alle mensenkinderen.

Lees verder

© 2009 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De bijbel: Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied en JonaDe bijbel: Psalmen, Spreuken, Prediker, Hooglied en JonaDe bijbel is geen makkelijk boek om zo maar te lezen. Interessant en de moeite waard is het zeker wel. Hieronder tref je…
Bijbel (Tenach) - Canon & ToraBijbel (Tenach) - Canon & ToraHet Oude Testament (Tenach) is in de loop der geschiedenis met verschillende benamingen aangeduid. De vroegste benaming…
Wat is de Tora? - de Geschreven en Mondelinge ToraDe Tora is de as waar omheen het Jodendom draait. Als je wilt weten wat de Joodse benadering is inzake een bepaalde kwes…
Joodse Bijbel (de Schriftelijke en Mondelinge Tora)Joodse Bijbel (de Schriftelijke en Mondelinge Tora)De Joodse Bijbelboeken bestaan uit de Schriftelijke en Mondelinge Tora. De Schriftelijke Tora komt overeen met de Bijbel…
Joods religieuze uitsprakenJoods religieuze uitsprakenVoor veel mensen zijn uitspraken uit de Bijbel veel betekenend. Je vindt ze terug bij trouwplechtigheden, begrafenissen,…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay

Reageer op het artikel "Geschiedenis Jodendom: De wijzen van Israël"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Levensvisie
Special: Joodse geschiedenis
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!