InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Levensvisie > Geschiedenis Jodendom: de profeten van Israël

Geschiedenis Jodendom: de profeten van Israël

Geschiedenis Jodendom: de profeten van Israël Het geloof waaraan het Jodendom zijn voortbestaan en dynamiek te danken heeft, berust op de Tora en de profeten. De Tora geeft wegen aan voor correct handelen en geeft kennis van God en Zijn wil. Dit vormde de basis voor de profeten. Zij ontwikkelden een nieuwe interpretatie van God en de mens. Dankzij hun bezielde streven bloeide het nationalisme op tot universalisme en werd godsdienst meer een zaak van een juiste levenswijze dan van zuiver rituele handelingen.

Profeten hadden de gave om de wil van God te verklaren

De profeten hadden geen occulte kennis en leefden niet in afzondering. Ze waren mannen van de wereld. Zij zagen verbanden tussen de dagelijkse gebeurtenissen en de wil van God. Zij werden het geweten van hun generatie. Zij lieten hun stem horen waar ethische, politieke, en sociale vraagstukken in het geding waren.

Grondkenmerk profetie: de onverbrekelijke band tussen godsdienst en ethiek

De profeten waren niet de eerste die een verband legden tussen godsdienst en moraal. De hele Bijbel is ermee doordrenkt. De Tora kent zowel godsdienstige als ethische wetten. De profeten legden echter als eersten de nadruk op de nauwe band tussen beide.

Polytheïsme versus monotheïsme

De aard van de Ene God verschilde radicaal van die van het polytheïsme. Deze laatste erkent geen zedelijke of geestelijke eigenschappen. Het Hebreeuwse monotheïsme benadrukt echter de unieke en geestelijke en ethische aard van God en Zijn absolute eenheid - in mathematische zin. De profeten ijverden fel tegen alle vormen van afgodendienst. De profeten wezen op het ethische karakter van God en op de morele eisen die Hij aan de mensen stelde.

Belangrijkste ethische principe: gerechtigheid

De profeten zagen in gerechtigheid de hoogste wet van het heelal en één van de wezenlijke attributen van God zelf.
In Jesaja 5:16 staat: "God, de Heilige, wordt geheiligd door gerechtigheid".

Gods heerschappij berust op gerechtigheid: recht is overal recht; onrecht is overal onrecht. Het betekent ook de eenheid van alle mensen. Iedere schending van die eenheid betekent een krenking van de goddelijke gerechtigheid. De profeten pasten deze denkbeelden toe op praktische problemen.

Gods heerschappij en Zijn gerechtigheid op aarde verbreiden

De Hebreeuwse profeten waren niet tevreden met het afwijzen van onrecht en onderdrukking. Ze wilden verontwaardiging bewerkstelligen bij het volk wat tot daden moest leiden. De onverschilligheid ten aanzien van het lijden vonden de profeten weerzinwekkend.
In Jesaja 1:17 staat: "Zoek het recht, help de verdrukte, doe de wees recht, behandel de twistzaak van de weduwe."
In Jeremia 21:12 staat: "Verlos de beroofde uit de hand van de verdrukker."

Maatschappelijk lijden kan volgens de profeten niet worden vergeleken met het lijden van de enkeling, aangezien dit laatste individueel en subjectief is en door wilskracht kan worden overwonnen. Maatschappelijk lijden komt omdat de maatschappij weigert Gods heerschappij te erkennen.

Armoede grootste maatschappelijk euvel

Sociale verschillen als gevolg van armoede beschouwden de profeten als het grootste obstakel voor de geestelijke ontwikkeling en de vestiging van Gods heerschappij. De profeten erkende de individuele schuld van armoede (door zonde) wel als een factor die verantwoordelijk is voor het wel en wee, maar zij stonden niet toe dat de behandeling van armoede hierdoor beïnvloed werd. Het was niet God die de zwakken onderdrukte. De rijken waren hier verantwoordelijk voor en zij keerden zich zo tegen Gods heerschappij.

God begunstigt geen mens boven een ander

Kijken we naar de geschiedenis dan lijkt het alsof God de ene mens bevoordeelt ten op zichte van de andere. De profeten getuigden echter dat geen mens het recht heeft zich in dit opzicht als rechter op te werpen.
In Jeremia 22:3 staat: "Laat geen wijze zich beroemen op zijn wijsheid, noch de sterke op zijn kracht en de rijke op zijn rijkdom. Laat hij die zich beroemt, zich daarop beroemen dat hij Mij verstaat, dat Ik de Heer ben die erbarmen, recht en gerechtigheid uitoefent op aarde."

Geschiedenis heeft een doel, een bestemming

De profeten van Israël accepteerden de goddelijke soevereiniteit achter het wereldplan en ontwaarden in de dagelijkse gebeurtenissen de ontplooiing van een goddelijk proces dat gericht is op een ideale toekomst. De profeten staan in verbinding met een historische God. Zij vernemen Zijn stem in de dagelijkse gebeurtenissen en ervaren Zijn wil in alle wisselvalligheden van het leven, van volken en individuen. Alles wat gebeurt is van wezenlijke betekenis. Dit geldt niet alleen voor Israël maar voor alle volken. De profeten hadden een visioen van een eenheid en een harmonie van een wereld waarin alle mensen en volken God erkennen en aanbidden.

De dag des Heren: kennis van God

De dag des Heren werd het symbool van het messianisme waarbij universele gerechtigheid op aarde zal heersen.
In Jesaja 11:9 staat: "Wanneer de aarde vol zal zijn van de kennis des Heren zoals de wateren de bodem der zee bedekken."
Israël zal in die tijd zijn eigen aard niet verliezen. Jeremia zei dat alle volkeren zich eens zullen bekeren. De hier bedoelde kennis heeft niets te maken met het verwerven van nieuwe feiten, maar met de inprenting van reeds bekende feiten die zich meester moeten maken van de gedachten en harten van mensen. Zo krijgen de mensen werkelijk begrip voor de aard van God en Zijn behagen om recht te doen verwerven.

Nieuw verbond

Jeremia verkondigde dat Israël deze essentiële ervaring zou krijgen als gevolg van een nieuw verbond, dat het oudere verbond van de berg Sinaï zou bekrachtigen. Het nieuwe verbond moet de kennis van God tot werkelijkheid maken. In plaats van machtige daden van God, komen in het nieuwe verbond Zijn heilsdaden. Het nieuwe verbond wordt in het hart ingeprent, zodat Israël met een instinctieve kracht zal beantwoorden aan Gods rechtvaardige en heilige eisen.

Knecht des Heren

In Jesaja hoofdstuk 40 en verder (Knecht des Heren) wordt de zendingstaak van Israël uiteengezet. In het midden staat de lijdende knecht -Israël- van wie de volken tot op die dag hadden gemeend dat hij door God was verworpen vanwege zijn zonden. De volken zijn tot inzicht gekomen dat de ellende die de lijdende knecht had doorstaan, het gevolg was van hun eigen slechtheid. Door zijn martelaarschap zonder klacht te dragen, was de lijdende knecht daarentegen in staat gebleken een voorbeeld te zijn van geloof, trouw en hoop. Daarmee vervulde hij zijn heilige plicht, wat zijn hoogtepunt vond in de genade waaraan zij nu allen deel hadden.

Politieke zelfstandigheid van Israël onmisbare voorwaarde voor de komst van de Messias

De Messias is een afstammeling van David, die zijn troon opnieuw zal oprichten. Israëls roeping is een algemeen menselijke roeping, die de bekering van alle volken en hun eendrachtige dienst aan God omvat. De Messias wordt meer opgevat als het symbool van Israëls taak als Knecht des Heren. Het doel van de komst van de Messias is het heden, dat beheerst wordt door de zinnen -lust, hebzucht, geweld en hartstocht- te vervangen door een maatschappelijke orde die door gerechtigheid in kennis en daden een nieuwe aarde en een nieuwe hemel zal voortbrengen.
In Jesaja 11:9 staat: "Men zal niet leed doen noch verderven op de berg van Mijn heiligheid, want de aarde zal vol zijn van de kennis des Heren gelijk de wateren de bodem der zee bedekken."

Profeet Ezechiël: verlossing van de enkeling het belangrijkst

De voornaamste zorg van Ezechiël was niet de verzoening van het volk Israël of de mensheid met God, maar de verzoening van de enkeling waardoor deze een rechtvaardige wordt. Dit vereist de erkenning van individuele schuld. Jeremia had tevergeefs getracht het gangbare idee te bestrijden met betrekking tot de overdracht van bestraffing van voorouders op nakomelingen, van schuldigen op schuldelozen, alsmede de mensen individueel tot besef van hun tekortkomingen te brengen. Ezechiël legde de nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid.
In Ezechiël 18:31 staat: "Werp al uw redenen weg waardoor u overtredingen hebt begaan, en maak uzelf een nieuw hart en een nieuwe geest."
Na zijn bijdrage wordt de mens verzoend met God.
In Ezechiël 36:26 staat: "En ik zal u een nieuw hart geven en een nieuwe geest."
De individuele mens is geen speelbal van het lot. Hij is geestelijk onafhankelijk, omdat hij zich verzoend weet met God en aan God toebehoort.

De Joden in ballingschap konden zo God trouw blijven zonder tempel en offers.

Lees verder

© 2009 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Dertien geloofspunten Maimonides 7: Mozes grootste profeetIn het Jodendom wordt Mozes als de grootste profeet beschouwd. Hij werd door God uitverkoren en had een grotere kennis d…
Dertien geloofspunten Maimonides 6: Profetie profetenIn het Oude Israël kende men duizenden Profeten. Zij hadden de gave om het Woord van God over te brengen naar de gewone…
Bijbel (Tenach) - Canon & ToraBijbel (Tenach) - Canon & ToraHet Oude Testament (Tenach) is in de loop der geschiedenis met verschillende benamingen aangeduid. De vroegste benaming…
Geschiedenis Jodendom: priesters en psalmdichters IsraëlGeschiedenis Jodendom: priesters en psalmdichters IsraëlOver priesters wordt meestal negatiever gedacht dan de profeten omdat de priesters meer de nadruk legden op het ritueel…
Geschiedenis Tora: Mondelinge overdracht ToraGeschiedenis Tora: Mondelinge overdracht ToraDe Mondelinge Tora werd 1500 jaar lang mondeling overgedragen van leraren op studenten, generaties lang vanaf de Sinaï t…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay
  • Het jodendom - joodse godsdienst in historisch perspectief - Isidore Epstein

Reageer op het artikel "Geschiedenis Jodendom: de profeten van Israël"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Levensvisie
Special: Joodse geschiedenis
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!