InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Levensvisie > Het eeuwige leven, een utopie?

Het eeuwige leven, een utopie?

De mensheid is niet erg gecharmeerd van de eigen sterfelijkheid. Getuige religies en levensvisies, waarin je dan in ieder geval nog een ziel overhoudt of deel blijft uitmaken van de energie. Volgens spiritisten zijn de doden onder ons. Door voortschrijdende wetenschappelijke ontwikkelingen komt nu ook een langer lichamelijk leven in het vizier en mogelijk zelfs onsterfelijkheid, althans volgens de transhumanisten. De grote - onbeantwoorde - vraag is hoe wenselijk dit laatste is.

Het eeuwige leven

Het leven is eindig en dat is een natuurlijk proces. En hoe de mens ook tegensputtert, uiteindelijk moet hij daar letterlijk in berusten. Met het lichaam in ieder geval. Want goddank hebben we ook nog een ziel en kunnen we in een of ander hiernamaals voortleven. Dat is in ieder geval volgens de vigerende religies zo. We willen daar ook graag bewijzen van. Spiritistische bewegingen gaan er vanuit dat de zielen van de doden zich onder ons bevinden en via een medium contact kunnen hebben met de levenden. Volgens diverse levensfilosofieën maken we deel uit van het grote geheel en als we dood zijn vormen we onderdeel van de energie. Is er een brug te slaan tussen het eindige en het oneindige? Volgens de Aumisten wel.

Met het lichaam zit het anders, dat zijn we kwijt als we doodgaan. De dood kan door allerlei wetenschappelijke ontwikkelingen in de toekomst steeds verder uitgesteld worden. Volgens de transhumanisten ligt zelfs onsterfelijkheid in het verschiet. Cryonisten gaan zover dat zij hun lichaam laten invriezen om het in de verre toekomst weer tot leven te laten wekken. De vraag bij dit alles is hoe wenselijk het maatschappelijk gezien is om almaar ouder te worden, laat staan onsterfelijk. En wat de cryonisten betreft: hoe zou het zijn om over 200 jaar ontvroren te worden. Het is namelijk volstrekt onduidelijk of dezelfde levensgeesten die het lichaam eerder verlieten, bereid zijn om weer in dit tot leven gewekte lichaam te incarneren. En zit een verre toekomstige generatie te wachten op een legertje wederopstandelingen? Je zult maar opgescheept worden met de mantelzorg voor je ontdooide betovergrootvader.

Hoe de deelnemers van de diverse bewegingen er zelf tegenaan kijken, is te lezen en visueel te ervaren in Letters from Utopia.

Letters from Utopia

Het Engelstalige boekje Letters from Utopia van fotograaf Daan Paans verscheen in juni 2013 bij The Eriskay Connection, ISBN 978 90 818384 6 7. Paans bezocht vijf verschillende bewegingen, waarvan de aanhangers op verschillende manieren geobsedeerd zijn door het begrip onsterfelijkheid of door de wens het leven te verlengen. Het ongrijpbare of het abstracte laat zich nooit zo goed in woorden beschrijven, vandaar dat een groot deel van het boekje in beslag wordt genomen door "visuele taal": foto's en afbeeldingen die een indirect licht op de zaak werpen.

Achterin het boekje is een essay opgenomen van Hoogleraar Filosofie Jos de Mul, waarin hij de menselijke houding ten aanzien van zijn lotsbestemming en de pogingen dit lot te beïnvloeden in een historisch perspectief plaatst. Door de geschiedenis heen heeft de mensheid altijd een modus gevonden om met het lot om te springen: door het lot heroïsch te dragen; de wereld te corrigeren door kennis en daardoor invloed uit te oefenen op het lot (Aristoteles, Plato; de avantgarde van de moderne opvatting); aan de spelingen van het lot zinvolheid toe te kennen als onderdeel van Gods plan; en in de moderne tijd het beheersen van het lot door technologie. Met deze laatste attitude grijpen we feitelijk dan weer terug op de rationele controle. Toch boet deze mythe van het kunnen kneden van het lot steeds meer aan overtuigingskracht in en wordt met steeds meer sceptiscisme en cynisme bezien. Het moderne geloof in de domesticatie van het lot heeft zijn tijd uitgediend. De mensheid moet een andere houding ten aanzien van zijn lot ontwikkelen en daarmee de illusie van de volledige kneedbaarheid van het lot opgeven. Postmoderne alternatieven zullen niet compleet nieuw zijn, maar eerder een transformatie zijn van de voorgaande attitudes ten opzichte van het lot. In relatie tot het onderwerp van Letters from Utopia rijst dus de vraag: is de wens tot een langer leven en tot onsterfelijkheid niet ingegeven door de idee en de blinde hoop van een rationele controle over het lot; een zienswijze die feitelijk op zijn retour is?

Diverse stromingen

  • Spiritisme. Vanaf midden 19e eeuw werd het Spiritisme een rage in Amerika en vervolgens in Europa. Er ontstond zo'n wildgroei aan spirituele mediums, dat prominenten in Engeland in 1882 besloten een vereniging op te richten, de SPR (Society for Psychical Research). Één van de doelen van de SPR was om wetenschappelijk bewijs te leveren dat na de dood de menselijke ziel blijft voortbestaan. Cross-correspondences waren een veel gebruikte manier om de waarde van een medium op zijn merites te beoordelen. Cross-correspondences waren informatiefragmenten vanuit verschillende mediums, die op zichzelf niets betekenden. De gebundelde fragmenten bleken echter samenhangende boodschappen te bevatten. Een gedeelte van deze zogenaamde "writings" bestond uit tekens en symbolen. De originele writings zijn om onduidelijke redenen vernietigd, maar voor studiedoeleinden werden altijd twee kopieën gemaakt. Veel van de writings zijn omgezet in geschreven woord. Een belangrijke rol daarbij vervulde Henry Sidgwick, mede-oprichter van de SPR.
  • Aumisme. Diep in de Franse Alpen zetelt de sekte van de Aumisten, in 1969 opgericht door Gilbert Boudin. Het gaat om een mystieke religie die alle bestaande religies overkoepelt met het doel om een nieuwe waarde van de mensheid te definiëren. De naam Aumisme is gebaseerd op de mantra "aum", wat volgens hindoeïstische en boedhistische overtuiging het originele geluid is van het ontstaan van het universum. Aum wordt gezien als de brug tussen het eindige en het oneindige. Boudin is inmiddels overleden, maar zijn navolgelingen geloven dat hij op een dag zal wederopstaan.
  • Transhumanisme. Transhumanisten geloven dat wij in een post-Darwinistisch tijdperk zijn beland dankzij technologieën die het menselijk ras in staat stellen om voor de eigen evolutie te zorgen. De hypothese van transhumanist Kurzweil is dat de mensheid in 2045 een fusie zal zijn van mens en machine. Deze ideologie grijpt terug op de inzichten van de futurist Esfandiary in de jaren zeventig. Hij beweerde dat de vooruitgang die wij maken bij de veranderende ontwikkeling van het menselijk lichaam tot onsterfelijkheid kan leiden en daarmee dus de natuurlijke capaciteit van het lichaam kan worden voorbijgestreefd. Een uitspraak van Esfandiary is dat er niets elegants is aan oud worden en dat doodgaan geen enkele waardigheid heeft en feitelijk de ultieme onwaardigheid is.
  • Cryonisme. Cryonisten willen door middel van bijzondere bevriezingstechnieken hun lichaam laten invriezen om het in de toekomst weer tot leven te laten wekken, idealiter zonder gebreken of ziektes. Het eerste Cryonics Institute werd opgericht in 1960 in de Amerikaanse staat Michigan; er is er nu ook één in Arizona en nog een in Rusland. Het kost zo'n slordige $ 30.000,- om je lichaam te laten invriezen. De verwachting is dat het nog zeker 100 - 150 jaar zal duren, voordat de wetenschap zover is afgezien van het welslagen ervan. Cryonisten borduren feitelijk voort op het hierboven omschreven transhumanisme. Nieuwsgierigheid naar de toekomst, reizen naar andere planeten, het idee niet voldoende geleefd te hebben ten gevolge van ziekte of gebreken, het feit dat de wijsheid met de jaren komt en je als je dood gaat daarvan niet ten volle van kunt profiteren; dat zijn een paar voorbeelden van motiveringen die cryonisten hebben.
  • Life Extension Movement. Biotechnologische ontwikkelingen, met name op het gebied van celonderzoek, bieden perspectief aan de Life Extension Movement. De ontdekking van het telomerase enzym maakt in theorie de ontwikkeling van een onsterfelijke cel mogelijk. Terwijl het wetenschappelijk onderzoek nog volop gaande is, gaan al levensverlengende capsules over de toonbank (TA-65). Het Life Extension Institute in Palm Springs onder leiding van Dr. Chein combineert de telomerase therapie met hormoontherapie met als doel het leven op te rekken naar zo'n 120 jaar.
© 2013 - 2019 Plato, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joods medische ethiek: invriezen mensen/Herleving der DodenJoods medische ethiek: invriezen mensen/Herleving der DodenDe firma Alcor Life Extension Foundation in Scottsdale, Arizona, zijn cryonisten bezig met een voorschot te nemen op de…
Eeuwig ontevreden versus gelukkig wordenEeuwig ontevreden versus gelukkig wordenEeuwig ontevreden zijn moet een ramp zijn! Niet alleen voor jezelf, maar ook je omgeving gaat gebukt onder al dat geklaa…
Elk mens maakt zich voor eeuwig onsterfelijk op deze Aardemijn kijk opElk mens maakt zich voor eeuwig onsterfelijk op deze AardeJe hoeft geen Madame Curie, Beethoven, Hannie Schaft, Nelson Mandela of Einstein te heten om onsterfelijk te zijn. Evenm…
Het Gilgamesj-epos, het oudste verhaal ter wereldHet oudst bekende literaire verhaal in de geschiedenis is het Gilgamesj-epos, geschreven in het Akkadisch, een al duizen…
De steen der wijzenDe steen der wijzen is niet slechts een verzinsel van J.K. Rowling om de Harry Potter boeken een onderwerp te geven. Nee…
Bronnen en referenties
  • Wikipedia
  • Letters from Utopia, Daan Paans

Reageer op het artikel "Het eeuwige leven, een utopie?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Plato
Gepubliceerd: 17-06-2013
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Levensvisie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!