InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Internationaal > Hamas hield zich aan het bestand: mythe of feit?
mijn kijk op

Hamas hield zich aan het bestand: mythe of feit?

Hamas hield zich aan het bestand: mythe of feit? SP-politica Anja Meulenbelt zet zich al jaren in voor de Palestijnse zaak. In het Israëlisch-Palestijnse conflict kiest ze onverbloemd de kant van de Palestijnen. Ze voert de Palestijnen op als slachtoffer van het agressieve en expansionistische Israël - de bezetter - en vanuit deze onderdrukte situatie is het niet zo verwonderlijk dat de Palestijnen met geweld reageren. Ze prikt graag Israëlisch-zionistische mythes door, maar ze heeft niet door dat ze zelf ook mythes schept en instandhoudt.

Nieuwe mythe

De pro-Palestijnse activiste schrijft op haar weblog: "De nieuwe mythe is dat het Hamas is die het staakt het vuren eenzijdig heeft beëindigd, en ‘al die tijd maar door is gegaan met raketten afschieten’. Dat is controleerbaar onwaar, zelfs als je alleen de slecht geïnformeerde Nederlandse kranten hebt gelezen weet je beter. Hamas hield zich aan het bestand, en het was Israël die het schond. Op 4 november 2008 deed Israël een aanval, waarbij een aantal Palestijnen werd gedood, en vervolgens werden er, zoals te voorspellen was, weer een aantal raketten afgeschoten." Maar wat zeggen de feiten? Daarvoor gaan we eerst terug in de geschiedenis.

Hamas aan de macht

De Palestijnen kregen in 1993 over een groot deel van de Gazastrook de zeggenschap in het kader van de Israëlische-Palestijnse akkoorden, die bekend staan als de Oslo-akkoorden. In 2005 trok Israël zich eenzijdig terug uit Gaza. De volledige controle van het grondgebied kwam in handen van de Palestijnse Autoriteit (PA), exclusief het luchtruim. In januari 2006 werden de parlementsverkiezingen gewonnen door Hamas. Er ontstond een machtsstrijd met president Abbas en zijn Fatah partij waarbij veel doden vielen en op 14 juni 2007 nam Hamas met geweld de controle in de Gazastrook over.

Het doel van Hamas

Het doel van Hamas is de vernietiging van de staat Israël en het vestigen van een Islamitische staat in het gehele gebied tussen de Jordaan en de Middellandse Zee. In de ogen van Hamas behoort dat ganse gebied tot de Dar al-Islam. De orthodoxe islam verdeelt de wereld in twee kampen: de Dar al-Islam en de Dar al-Harb, respectievelijk het ‘huis van de islam’, en het ‘huis van de oorlog’. Het is theologisch gezien onmogelijk dat land dat ooit toebehoorde aan de Dar al-Islam, teruggegeven wordt aan de Dar al-Harb. Tot het einde der tijden blijft dit gebied de status Dar al-Islam behouden. Zo ook Israël. Geen volk ter aarde en geen verdrag ter wereld kan daar verandering in aanbrengen. De islamitische theologie leert dat eens de gehele wereld door het bloed van de martelaren - dat zijn zij die hun leven in dienst stellen van de jihad en daarbij de dood vinden - onderworpen zal worden aan de islam.

Art. 15 van het Hamas-handvest

Artikel 15 van het Hamas-handvest zegt klip en klaar wat te doen om Palestina te bevrijden van de in hun ogen vermaledijde Joden die dit gebied ingepikt hebben en bezet houden: “Als onze vijanden zich een deel van het islamitische grondgebied toe-eigenen, dan wordt de jihad voor iedere moslim een bindende verplichting. Geconfronteerd met de overweldiging van Palestina door de Joden is het hijsen van de banier van de jihad een verplichting. (...) Ik zweer bij degene die de ziel van Mohammed in Zijn handen heeft! Ik wil inderdaad voor de zaak van Allah ten strijde trekken! Ik zal aanvallen en doden, aanvallen en doden."

Aanslagen

Hamas doet er alles aan om het vredesproces te ondermijnen. Er worden hooguit tijdelijke bestanden gesloten met de vijand, zodat ze kunnen hergroeperen, op adem kunnen komen en er ruimte ontstaat om te kunnen herbewapen. In de jaren '90 begon Hamas met het inzetten van zelfmoordaanslagen op vooral civiele doelen in Israël, zoals scholen, markten, horecagelegenheden en busstations. Plekken waar veel mensen zich ophouden, zodat het zo veel mogelijk slachtoffers kan maken. Door de bouw van de omstreden veiligheidsbarrière tussen Israël en de Westoever (Judea en Samaria), is het aantal aanslagen dramatisch gedaald. Rondom Gaza stond al een veiligheidshek, dat zeer effectief was. Reden voor Hamas om uit te wijken naar alternatieve methodes om Israëlische burgers te terroriseren. Vanaf 2001 wordt Zuid-Israël bestookt door raketten en mortiergranaten vanuit de Gazastrook. Het aantal beschietingen nam na de terugtrekking van Israël in 2005 substantieel toe, zoals onderstaande cijfers laten zien.

  • In 2003: 670
  • In 2004: 1450
  • In 2005: 560
  • In 2006: 1121
  • In 2007: 2313
  • In 2008: 2713

Staakt-het-vuren

Op 19 juni 2008 ging het zes maanden durende staakt-het-vuren van kracht dat door bemiddeling van Egypte tot stand was gekomen. Vlak voor het bestand officieel in ging, werden er nog zo'n 50 mortiergranaten en raketten afgeschoten vanaf Palestijnse stellingen op Israël, die als reactie daarop nog een aantal luchtaanvallen uitvoerde.

Ghazi Hamad, een senior Hamas official, had tegen de Arabische zender Al Jazeera verteld dat hij er van overtuigd was dat Palestijnse groepen in de Gazastrook de overeenkomst zouden eerbiedigen, maar dat hij er niet zeker van was dat Israël zou stoppen met de aanvallen: "We kunnen Israël niet vertrouwen, omdat ik denk dat Israël niet geïnteresseerd is in een bestand of een staakt-het-vuren. (...) Maar ik denk dat alle Palestijnse facties in Gaza op één lijn zitten. En ik denk dat ze (...) zich zullen houden aan het staakt-het-vuren."

Op 20 juni had Ismail Haniyeh - de leider van Hamas op de Gazastrook - gezegd dat het niet van plan was te stoppen met het smokkelen van wapens naar de Gazastrook. Dit was uiteraard tegen het zere been van Israël. Egypte had maandenlang gewerkt aan de wapenstilstand en beloofde om de smokkel tegen te gaan. Haniyeh zei ook dat het niet van plan was om de andere facties in de Gazastrook te dwingen om zich aan de wapenstilstand te houden, maar ze zouden zich vrijwillig hebben gecommitteerd aan de deal.

Nieuwe aanvallen

Op 24 juni - vijf dagen nadat het bestand was ingegaan - werden drie Kassamraketten afgeschoten. Een huis in het Israëlische plaatsje Sderot werd vernield. De terreurgroep Islamitische Jihad eiste de verantwoordelijkheid op. Een dag ervoor werd er al een mortiegranaat afgeschoten op het zuiden van Israël. Niemand eiste de verantwoordelijkheid op voor deze aanval. Op 26 juni werd er wederom een Kassamraket afgeschoten, dit keer door de gewapende tak van Fatah: de al-Aqsa Martelaren Brigade. Israël heeft vele malen verklaard dat het hamas verantwoordelijkheid houdt voor iedere aanval op Israël vanuit Gaza, ongeacht welke factie de aanval opeist.

Hamas kan wat dat betreft een voorbeeld nemen aan Israël. Op 13 juli 2008 werd de Israëliër Gilad Herman in de kraag gevat, omdat ze hem ervan verdenken dat hij op 20 juni van dat jaar een zelfgemaakte raket heeft afgevuurd naar de Westoever. Het was voor zover ik kan nagaan de eerste keer dat een Israëliër met een zelfgemaakte raket op een Palestijns doel heeft geschoten.

Aanvallen

Hieronder is te zien dat in de maanden die volgden op het bestand, nog tientallen rakketen en mortiergranaten op Israël zijn afgevuurd.

  • Juni: 260
  • Juli: 25
  • Augustus: 25
  • September: 3
  • Oktober: 2
  • November: 150
  • December: 120

Blokkade

Nadat Hamas vorig jaar de macht in de Gazastrook greep, blokkeerde Israël de toegangswegen tot het gebied. De transporten die wel toegelaten werden tot Gaza, werden soms beschoten door Palestijnse militanten. Volgens het bestand zou Israël geleidelijk meer goederen en grondstoffen toelaten. En bij het standhouden van de vrede, zou Israël de grensovergangen openstellen. Meerdere keren werd de blokkade weer aangescherpt na beschietingen vanuit Gaza. Hamas officials beschuldigden Israël dat zij met de (aanscherping van de) blokkade het bestand schonden. In de eerste vier maanden van het staakt-het-vuren werd er ongeveer twee keer zoveel vrachtwagens met goederen toegelaten tot de Gazastrook dan daarvoor. Na 4 november werd dat weer minder doordat het aantal raket- en mortierbeschietingen weer toenam.

Tunnel

Op 4 november voerde het Israëlische leger een aanval uit in Gaza. Ze vernietigden een tunnel die volgens Israël was bedoeld om Israëlische soldaten te ontvoeren. In geen enkel artikel die ik onder ogen heb gehad (inclusief Engelstalige Arabische kranten) werd weersproken dat er sprake was van een tunnel. De Engesltalige editie van Al Jazeera bij voorbeeld, had het over een ´secret supply tunnel´. Het kwam tot een treffen waarbij zes hamasstrijders omkwamen. Een dag erna werden vanuit Gaza 62 projectielen afgevuurd naar Israël. Hamas beschouwde de Israëlische aanval als een schending van het bestand. Israël daarentegen vond het een legitieme actie, aangezien er volgens hen sprake was geweest van een direct gevaar. Een Israëlische woordvoerder zei dat het niet hun bedoeling was het bestand te breken. Hij wees er op dat er voor 4 november zo'n 60 projectielen zijn afgevuurd vanuit Gaza en Israël had daarop niet gereageerd met een tegenaanval.

Reële dreiging

Een tunnel die onder de grens van Gaza naar Israël loopt, is een reële dreiging. Op 25 juni 2006 werd de Israëlische soldaat Gilad Shalit ontvoerd door militanten uit de Gazastrook. Zij maakten hierbij gebruik van een tunnel. Een andere soldaat kwam om. Sindsdien wordt Gilad Shalit gevangen gehouden door Hamas.

Smokkel

Na 4 november werd het aantal aanvallen met mortiergranaten en raketten door Hamas geïntensiveerd. Na het incident op 4/11 zijn er 255 kassamraketten, 170 mortieren en 7 Gradraketten (Iraanse raket met een groter bereik) afgevuurd tot 21 December 2008, de formele einddatum van het staakt-het-vuren. En er zijn op z'n minst 10 militanten gedood bij Israëlische luchtaanvallen.

Ook ging Hamas onverdroten door met het smokkelen van wapens, waaronder de Iraanse Grad raketten die dieper in Israël kunnen doordringen. Deze Iraanse raketten hebben een bereik tot wel 40 kilometer of meer. Dit in tegenstelling tot de zelfgemaakte Kassam raketten die slechts een bereik hebben van 10 tot 12 kilometer. De dreiging is hiermee vergroot.

Einde van het bestand

Op 14 december 2008, twee weken voor de Israëlische aanval in Gaza, zond Al-Quds TV een interview uit met Hamas-leider Khaled Mash'al, waarin hij onomwonden zei dat de tahdiah (de overeengekomen wapenstilstand met Israël van een half jaar) binnenkort zou eindigen en dat Hamas deze niet zou verlengen. Op eerste kerstdag deed de Israëlische premier Olmert in een interview voor de televisiezender Al-Arabiya een dringende oproep aan Hamas niet de weg van geweld te kiezen. Op dat moment waren er al een kleine honderd raketten en mortiergranaten vanuit Gaza op burgerdoelen in het zuiden van Israël afgeschoten.

Hamas beëindigde eenzijdig het staakt-het-vuren en is in toenemende mate het zuiden van Israël gaan bestoken met raketten. De waarschuwing van Israël dat het zou terugslaan, werd door Hamas in de wind geslagen.

Waar ligt de prioriteit

Wat kunnen we uit dit relaas afleiden? Hamas intensiveerde de aanvallen vanuit Gaza na de terugtrekking van Israël in 2005. Ze hebben de Gazastrook gebruikt als lanceerbasis voor hun raketten. Ze hadden ook aan andere keuze kunnen maken. Zo hadden ze hun energie kunnen steken in het opbouwen van hun land in plaats van de uitbreiding van hun wapenarsenaal en het voortzetten en intensiveren van de vijandelijkheden. Het is duidelijk waar Hamas prioriteit aan geeft. In ieder geval niet aan de eigen bevolking.

Conclusie

Op 19 juni 2008 ging de wapenstilstand van kracht. De eerste schending van het bestand vond op 23 juni plaats toen er een mortiergranaat werd afgevuurd vanuit Gaza en de eerste ernstige schending volgde een dag later toen er drie Kassamraketten de lucht ingingen en terecht kwamen in de stad Sderot en omgeving. Dat niet Hamas maar andere facties de verantwoordelijkheid opeisten, doet niet ter zake. Het uitgangspunt was dat het bestand zou leiden tot een algeheel staakt-het-vuren tussen de Gazastrook en Israël.

Ook ging Hamas door met het smokkelen van wapens, waaronder geavanceerdere raketten met een groter bereik. Sommige vrienden van de Palestijnse zaak zijn van mening dat het absurd zou zijn te verwachten dat Hamas daarmee zou ophouden. Israël stopt toch ook niet met bewapening van het leger? Alsof er geen wezenlijk verschil is tussen een staat die wapens aanschaft ter bescherming van zijn burgers en een terroristische groepering die een wapenarsenaal opbouwt, onder andere bestaande uit raketten die vroeg of laat ingezet zullen worden om burgers in het buurland mee te bestoken.

Het is de vraag of het billijk en verstandig is om een economische blokkade in te stellen als reactie op raketbeschietingen vanuit de Gazastrook. Israël treft er burgers mee en het zet veel kwaad bloed. Ze zouden er goed aan doen hun beleid in dezen te heroverwegen.

Voor zover ik kan overzien heeft Israel op 4/11 een tunnel vernietigd die gebruikt kon worden om een aanval op een Israëlische legerpost uit te voeren. Het was Hamas die met het maken van deze tunnel wederom het bestand schond. Dit was een offensieve daad. Verlangen dat Israël bij een dergelijke dreiging geen defensieve maatregelen treft is, zeker gezien de ervaring met de ontvoerde soldaat, niet fair.

Hamas heeft eenzijdig de wapenstilstand beëindigd en is direct daarna overgegaan op het massaal afschieten van raketten en mortiergranaten op burgerdoelen in het zuiden van Israël. Als reactie begon Israël de huidige militaire interventie in Gaza om een einde te maken aan de beschietingen. Al vanaf 2001 wordt Israël bestookt met raketten en mortieren. Israël dient haar burgers te beschermen tegen deze aanvallen.

Ten slotte

Ook in het Palestijnse kamp wordt Hamas verantwoordelijk gehouden voor het geweld in Gaza. PLO voorzitter Mahmoud Abbas (Abu Mazen) zei: "We called the leaders of Hamas, and told them both directly and directly, through Arab parties and non-Arab parties. We talked with them on the phone. We told them, 'Please, do not end the tahdiah.'"

Nimr Hammad, een adviseur van Mahmoud Abbas, was niet minder duidelijk: "The one responsible for the massacres is Hamas, and not the Zionist entity, which in its own view reacted to the firing of Palestinian missiles. Hamas needs to stop treating the blood of Palestinians lightly. They should not give the Israelis a pretext."

Lees verder

© 2009 - 2017 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Gazastrook, altijd in de schijnwerpersAl vele jaren vormt de Gazastrook of kortweg Gaza, een bron van nieuws. Dit gebied zeer dicht bevolkt door Palestijnen,…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Thephotostrand, Wikimedia Commons (CC BY-2.0)
  • http://english.aljazeera.net
  • http://www.nysun.com
  • http://www.jewishpolicycenter.org
  • http://www.theisraelproject.org
  • http://www.haaretz.com
  • http://www.mfa.gov.il
  • http://www.bicom.org.uk
  • http://www.aipnews.com
  • http://www.cidi.nl
  • http://martinsulman.web-log.nl

Reageer op het artikel "Hamas hield zich aan het bestand: mythe of feit?"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 06-12-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Internationaal
Special: Israël en het Midden-Oosten
Bronnen en referenties: 11
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!