InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Internationaal > De kolonisatie van Rapanui of Paaseiland

De kolonisatie van Rapanui of Paaseiland

De kolonisatie van Rapanui of Paaseiland Paaseiland heet in de taal van de Paaseilanders Rapanui. Rapanui is een driehoekig eiland dat 2300 kilometer uit de kust van Chili ligt. Aan de andere kant van Rapanui ligt Tahiti, ongeveer 3800 kilometer ver weg. In 1996 noemde Unesco Rapanui een erfgoed van de wereld en de mensheid. Het land werd door Unesco Moederland der mensheid genoemd. Rapanui kennen de meeste mensen als Paaseiland. Op dit eiland staan circa 1000 Moai, reusachtige stenen beelden die met veel mysteries zijn omgeven. Deze beelden zijn duizenden kilo´s tot honderdduizend kilo zwaar.
Tot 1888 was dit de officiële vlag van Rapanui / Bron: Mario Fuente Cid, Wikimedia Commons (Publiek domein)Tot 1888 was dit de officiële vlag van Rapanui / Bron: Mario Fuente Cid, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Inhoud:


Paaseilanders zijn Polynesiërs

Een koning van de Rapanui kreeg toen men nog in Frans Polynesië woonde de opdracht van zijn oude koning-vader Aun Hiva, om een nieuw land te vinden voordat hun eiland zou worden overspoeld door een tsunami. Zijn zoon Otumatua kreeg de kroon van de koning vlak voordat hij stierf tijdens een ceremonie waarbij heel het volk aanwezig was. Hij zei:´ Je bent nu een koning. Het is jouw opdracht om een nieuw land te vinden. Je moet vertrekken voordat een tsunami Hiva wegvaagt.´ Een wijze oudere vertelde de nieuwe koning dat hij een droom had gekregen. In deze droom kwam naar voren dat er een nieuw eiland was in de richting waar de zon opkomt. De nieuwe koning ging westwaarts op zoek naar een nieuw land om te wonen. Men werd begeleid door een reuzenschildpad, zoals in de droom van de wijze was aangekondigd.

Zeven verkenners

Er werden zeven ontdekkingsreizigers vooruit gestuurd om het nieuwe land te vinden en voor te bereiden op de komst van de nieuwe koning en zijn volk. Op een gegeven moment vonden de zeven verkenners Rapanui. Een van de ontdekkers tilde de reuzenschildpad op om te vieren dat men nieuw land had gevonden. Deze man heette Kuhu-Kuhu. De zwemvliezen van de schildpad sloegen Kuhu-Kuhu in zijn gezicht waardoor zijn nek brak. Hij leidde grote pijnen en was niet meer te redden. Men legde Kuhu-Kuhu in een grot neer en bouwde zes rotsen ter grootte van een mens rond de uitgang van de grot. Toen Kuhu-Kuhu om zijn vrienden riep, kon hij in ieder geval de stenen zien die zijn vrienden symboliseerden. Zo was hij tenminste niet alleen. Kuhu-Kuhu zou de eerste Rapanui zijn die stierf op Paaseiland.

Bisschoppen adviseren tot annexering

Op 9 september in 1888 landde de Chileense marine in Rapanui. De Chileense regering had de marine de opdracht gegeven om Rapanui te annexeren, naar advies van de Tahitiaanse bisschoppen. Overigens is het altijd zo geweest dat een militaire overheersing of kolonialisering van een volk vooraf wordt gegaan door een advies van de katholieke of protestantse kerk. Kerkelijke instituten staan op het standpunt dat als de bewoners van een land niet christelijk zijn, het land mag worden ingenomen door een christelijk georiënteerde militaire macht. Zo is dat gebeurt bij alle kolonisaties in Afrika, Azië en Oceanië. Toen de marine aankwam op Rapanui zag men dat de bevolking vriendelijk was. De mensen van Rapanui creëerden een unieke dans waarbij matrozenpakken van de Chileense marine werden gebruikt. De Chileense marine misbruikte de openheid en vriendelijkheid van de Paaseilanders door hen een frauduleuze overeenkomst aan te bieden die de Rapanui niet konden lezen.

Annexering door Chili

Elk jaar op de herdenking van 9 september, vertellen kinderen het verhaal van de Chileense overheersing. De Rapanui beschouwden de Chilenen als vrienden maar de Chilenen wilden het bezit over het eiland en de macht over zijn bewoners. In de herdenking komt naar voren dat men in 1888 een verdrag had opgesteld in twee talen. In de taal van de Rapanui stond echter iets anders dan in het Spaans, de taal der Chilenen. Het papier had een lijn in het midden; aan de rechterkant staat de Spaanse tekst terwijl aan de linkerkant de Rapanui tekst staat. Hierdoor wordt de schijn gecreëerd dat aan beide kanten van de lijn hetzelfde geschreven staat. Aan de Chileense kant stond dat de Rapanui-mensen erin overeen stemmen dat hun eiland zonder voorwaarden aan de Chileense regering wordt overgedragen. Aan de transliteratiekant in de Rapanui-taal staat: wij verwelkomen de Chilenen als een vriend. We staan toe dat jullie als vrienden op ons eiland zijn. De Rapanui gingen uit van een wederzijds partnerschap, een vriendschap.

Rapanui hebben nooit hun land overgedragen

De Rapanui zagen hun land niet als onderdeel van een transactie. Het land is door geen enkele Rapanui-persoon overgedragen aan de Chilenen. Het is absolute waanzin dat de Rapanui in hun geïsoleerde positie ook maar zouden kunnen overwegen om hun eiland over te dragen aan anderen. Wat de Rapanui-mensen deden was: men plukte het gras van het land en gaven dit aan de Chilenen, om aan te geven dat men het land mocht gebruiken. Maar men stak de aarde van het land in eigen zak, om aan te geven dat het hun land bleef. De Chilenen hebben deze symbolische taal volledig genegeerd en beschouwden vanaf 1888 Rapanui als een Chileense kolonie.

Vernietiging van het land

In 1888 was er nog steeds een koning want Rapanui was tot dat jaar een onafhankelijk land. De Rapanui mensen waren het niet eens met de annexatie en vroegen aan de koning om naar Chili te gaan om te onderhandelen met de regering en duidelijk te maken dat men nog steeds zelfstandig was. De koning stemde daarin toe maar werd daarop vergiftigd door de Chilenen en stierf. Vanaf die tijd leden de Rapanui onder martelingen. Economisch gezien werd het land totaal uitgebuit. De Engels Williamson Balfour Company kreeg een vergunning van Chili om 250.000 schapen te stallen op Chili. Hierdoor werden vrijwel alle planten en wortels opgegeten waardoor het land in versneld tempo begon te eroderen. De schaapherders verbranden delen van het land om nieuw gras te laten groeien. Zo werd de hele bovenlaag van Rapanui vernietigd. Door erosie spoelde een deel van de voedingsrijke bodem de zee in.

Van zelfbeschikking tot slavernij

De Rapanui mensen waren 2000 jaar lang zelfvoorzienend geweest op hun eiland maar in rap tempo werd het hele land vernietigd waardoor men binnen enkele jaren afhankelijk was van wat de Chilenen naar Rapanui importeerden. Het was ineens onmogelijk om landbouw te verdrijven door de massale brandstichtingen en het grazen van de schapen. Men was gedwongen om zich terug te trekken in een kamp waar een hek omheen stond. Mensen werden geslagen voor het gouvernementsgebouw. De Chileense marine is verantwoordelijk voor tal van gevallen van misbruik zoals martelingen en moord. Men bedreigde de Rapanui-mensen door een geweer op hun te richten en wanneer men een voorbeeld wilde stellen schoot men gericht iemand dood. Men moest gehoorzamen.

Opstand in 1964

In 1964 kwamen de Rapanui mensen massaal in opstand. De Chileense marine, die zich als absolute machthebbers over het eiland beschouwden, dreven iedereen naar een bepaalde plek op Rapanui en verbrandde alle huizen van de Rapanui. Men vermoordde vele mensen. Men mocht niet meer wonen waar men vooraf woonde, maar moest op een door de Chileense marine aangewezen plek wonen. De Rapanui mensen waren slaven geworden van het Williamson Balfour schapenbedrijf uit Engeland.

Chilenen beweren dat Paaseilanders illegaal zijn

De Rapanui-mensen hadden zelf hun eiland verdeeld; elke familie bezat een ander deel van het eiland. De Chilenen beweren dat de Rapanui illegaal op hun eigen land wonen aangezien volgens hen het land aan Chili toebehoort. De oorspronkelijke bewoners van Rapanui zijn het helemaal zat. Ze willen liever vandaag dan morgen dat de Chilenen verdwijnen. Maar men heeft niet de middelen om onafhankelijkheid op militaire wijze af te dwingen. Daarom houdt men in ieder geval de cultuur levend door zoveel mogelijk lokale planten te planten zoals Tarot. Ook verbouwt men traditionele geneesplanten. Het is essentieel dat de medicinale kennis van de Rapanui behouden blijft omdat dit een cruciaal onderdeel is van hun cultuur. In de weinige stukken bos koestert men de nog aanwezige medicinale planten en probeert men deze te vermeerderen.

Het verdwijnen van het bos

In het begin was er op Rapanui erg veel bos. Door de bevolkingsgroei op Rapanui begon men veel hout te gebruiken. Daardoor kwam er steeds minder bos. Maar de echte reden dat het bos verdween was de kleine ijstijd rond 1400 en de daarop volgende intrede van de ratten uit westerse schepen die de zaden van de bomen opaten. Tegenwoordig wordt er niet zomaar hout gekapt. Men is zorgzaam voor de toekomst. Een van de manieren om een gezonde toekomst te garanderen is kennis blijven verspreiden over het verbouwen van voedsel en kennis van de samenstelling van de aarde.

De ogen van de standbeelden

In 1978 vond men tientallen fragmenten koraal in amandelvorm. Deze waren helemaal wit. Men ging nadenken wat het kon zijn en kwam na een tijdje tot de conclusie dat het de ogen van de standbeelden waren waarmee Rapanui of paaseiland bezaaid ligt. De amandelvormige koraalblokken pasten precies in de oogkassen van de Moai, de standbeelden op Paaseiland. Het grote raadsel is is hoe kan een standbeeld van 100.000 kilo verplaatst zijn? In de geschiedenis werd verteld dat de beelden konden lopen. Er zijn mensen die zeggen dat de bouwers van megalithische monumenten stenen konden magnetiseren zodat ze een omgekeerd magnetisch veld hadden aan dat van de aarde. Hierdoor zouden de stenen hebben gezweefd van de grot, op het eiland zelf, waar ze uitgehakt werden, naar de huidige standplaatsen.

Intocht van Europeanen / Bron: Duché de Vancy, Wikimedia Commons (Publiek domein)Intocht van Europeanen / Bron: Duché de Vancy, Wikimedia Commons (Publiek domein)

De huidige ´logische´ theorie

Wetenschappers op Rapanui hebben een andere theorie. De stenen werden weliswaar liggend uitgehakt maar met touwen wist men de stenen omhoog te trekken. Je moet weten dat de Paaseilandbeelden weliswaar alleen de hoofden laten zien maar onder de grond zijn ook de lichamen van deze beelden bewaard gebleven; de stenen zijn uit één stuk gemaakt. De romp van het lichaam is aan de zijkant afgerond. Eenmaal een standbeeld rechtop te hebben gehesen zouden er mensen aan weerszijden van de beelden hebben gestaan. Deze hebben om de beurt aan touwen getrokken, begeleid door ritmische trommels die aanwijzingen gaven wanneer men moest trekken. Zo zouden de stenen heen en weer hebben geschommeld. Elke keer dat een standbeeld op één afgerond hoekpunt stond zou het beeld naar voren zijn geschoven, om uiteindelijk kilometers verder op de plek van aankomst te komen. De moeilijkheid bij deze theorie is dat het landschap glooiend is, wat een erg grote complicatie is om duizend beelden middels mankracht te vervoeren.

Het vernietigen van heilige plaatsen

De Chilenen vernietigden heilige plaatsen en verwijderden de stenen om bijvoorbeeld een parkeerplaats voor toeristen te maken. Deze heilige plaatsen waren bijvoorbeeld stenen in het rond opgestapeld tot een beschutting voor harde wind en regen. Er zaten gaten in de stenen om stokken in te steken teneinde een dak te maken. De stenen werden of gewoon ergens gedumpt of hergebruikt om waterputten van te maken. De heilige plaats was tegelijkertijd een begraafplaats. Nu zijn op deze zelfde plek toiletten aangelegd. Dat soort dingen maakt de Rapanui mensen zeer verwonderd. Men ziet hoe hun cultuur steen voor steen wordt vernietigd. Men heeft skeletten verplaatst, wat voor de Rapanui-mensen betekent dat de Chilenen leiden aan een gebrek aan respect voor de Rapanui-cultuur.

1000 megalithische bouwwerken

Er staan ongeveer 1000 reusachtige megalithische bouwwerken op Paaseiland. De Engelse regering heeft het belangrijkste beeld, met de grootste heilige waarde voor de Rapanui mensen weggehaald en naar Londen vervoerd. Op dit beeld stond een heel belangrijk verhaal uit de Rapanui cultuur afgebeeld. Het vernietigen van een cultuur is een neokolonialistische daad met meer dan alleen symbolische waarde. Men probeert de geest van de Rapanui te breken door stukje bij beetje hun cultuur te vernietigen.

Petroglyfen

Op Rapanui zijn zeer veel petroglyfen te vinden. In feite is heel het eiland een belangrijke archeologisch monument, iets wat de Unesco, een VN-organisatie, erkent maar wat niet in daden wordt omgezet door de gezamenlijke wereldgemeenschap. De petroglyfen stellen allerlei voorstellingen voor. De voorouders van de huidige Rapanui maakten beelden uit hun dagelijks leven, hun dromen en hun traditionele verhaalcultuur. De Rapanui zorgen dat de beelden bewaard blijven door afdrukken, stempels op doeken te maken van deze petroglyfen. Een van de petroglyfen stellen inktvissen voor. Vroeger gebruikten de Rapanui-mensen inktvissen om vissen te vangen voor de bevolking. Men kan nu nog steeds allerlei symbolen lezen. Dat is belangrijk; de kennis en informatie over de voorouders gaat op deze manier niet verloren en de Rapanui mensen blijven zich bewust van hun afkomst.

Het driehoekige eiland Rapanui of Paaseiland / Bron: Jesse Allen, NASA Earth Observatory, Wikimedia Commons (Publiek domein)Het driehoekige eiland Rapanui of Paaseiland / Bron: Jesse Allen, NASA Earth Observatory, Wikimedia Commons (Publiek domein)
Het eiland wordt continue gebombardeerd door Spaanstalige televisie. Hierdoor dreigt de huidige cultuur van de 2000 Rapanui mensen te verdwijnen.

Ziekenhuis in verval

Het ziekenhuis wat anno 2014 op Rapanui staat, is eind jaren 60 gebouwd als tijdelijk ziekenhuis. De enige ambulance ging op een gegeven moment stuk en er is nooit een nieuwe gekomen. De ambulance die nu wordt gebruikt is een omgebouwde stationcar waarin te weinig ruimte is voor artsen om noodhulp te verlenen. Allerlei verworvenheden van de medische techniek lijken niet voorbestemd om de Rapanui tot hulp te zijn. Men heeft alleen provisorische instrumenten. In het ziekenhuis is geen gedestilleerd water zodat geen enkel instrument goed schoongemaakt kan worden. Het dichtsbijzijde echte ziekenhuis is op 4000 kilometer afstand en het kost vele maandsalarissen om daarheen te vliegen. Je zou kunnen zeggen dat het gebrek aan medische zorg een van de vele manieren is om de Rapanui cultuur uit te bannen.

Casino tussen de megalithische monumenten

Een andere manier om de cultuur van de Rapanui te vernietigen is een plan uit 2007 tot de aanleg van een casino. Hiertegen is veel geprotesteerd en het casino is er uiteindelijk niet gekomen. Een casino is alleen in het belang van de toeristen. Geen enkele Rapanui zit te wachten op een casino. Een casino bouwen is een van de vele pogingen van de Chileense regering om systematisch de cultuur van de Rapanui te vernietigen.

Onterechte beschuldiging van kannibalisme

De mensen van Rapanui zijn zeer verbolgen over het feit dat de Chilenen hen beschuldigen van kannibalisme. Dat komt als volgt: Er is een grot op Rapanui waar volwassenen en kinderen alles van oudsher leren over de Rapanui-cultuur. In de Rapanui-taal is het een klein verschil tussen de naam van deze grot in ´grot waar kinderen en volwassenen een cultuur leren´ en ´ grot waar mensen worden opgegeten´. Dit misverstand is een eigen leven gaan leiden en ondanks de vele pogingen van de Rapanui mensen om de Chilenen duidelijk te maken dat ze de betekenis van de grot niet hadden begrepen, bleven de Chilenen vasthouden aan hun eigen uitleg van de functie van de grot, tot groot verdriet van de oorspronkelijke, vredelievende bevolking.
© 2014 - 2019 Tom008, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Chili, een langwerpig land aan de westkust van Zuid-AmerikaChili, een langwerpig land aan de westkust van Zuid-AmerikaChili ligt in Zuid-Amerika en grenst aan Bolivia, Peru en Argentinië. Ook grenst Chili aan de Grote Oceaan en het Andesg…
De ondergang van PaaseilandDe ondergang van PaaseilandPaaseiland ligt in de Stille Zuidzee en het behoort sinds 1888 tot Chili. Jaarlijks komen toeristen van overal ter werel…
Moai standbeelden, PaaseilandMoai standbeelden, PaaseilandPaaseiland ligt meer dan 3219 kilometer ten westen van de Zuid-Amerikaanse kust, ter hoogte van Chili en is een van de m…
Rongorongo, het geheimzinnige schrift van het PaaseilandHet Rongorongo is een geheimzinnig schrift, dat we vinden op objecten afkomstig van het Paaseiland. Het ontcijferen erva…
Geschiedenis van de Chileense pesoGeschiedenis van de Chileense pesoDe munteenheid van Chili is de Chileense peso. Vroeger was de wisselkoers van de peso gekoppeld aan die van de Amerikaan…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Marlhans, Pixabay
  • Documentaire ´Being Rapanui´ van Te Pito Productions
  • Foto´s: https://www.fourmilab.ch/images/eclipse_2010/S016.html
  • Overige foto´s: publiek domein
  • Afbeelding bron 1: Mario Fuente Cid, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 2: Duché de Vancy, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • Afbeelding bron 3: Jesse Allen, NASA Earth Observatory, Wikimedia Commons (Publiek domein)

Reageer op het artikel "De kolonisatie van Rapanui of Paaseiland"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tom008
Laatste update: 26-05-2014
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Internationaal
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!