InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie Crescas e.a

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie Crescas e.a

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie  Crescas e.a De laatste vier belangrijke Joodse filosofen uit de Middeleeuwen zijn Gersonides, Crescas, Joseph Albo en Izaäk Abrabanel. Deze filosofen verzetten zich elk op eigen wijze tegen de filosofie van de Rambam (Maimonides). Vooral de aristotelische ideeën van Maimonides moesten het ontgelden. Na de Middeleeuwen was er geen traditionele Joodse filosofie meer. Joden gingen zich meer concentreren op de Talmoed en Kabbala. Pas in de moderne tijd zien we weer traditionele Joodse filosofen.

Gersonides

De oorlogen van God

Een belangrijke criticus van Maimonides was Levi ben Gerson (1288-1334) Gersonides. Hij bestreed Maimonides in zijn werk Milchamot haShem (De oorlogen van God). God is volgens Gersonides niet het onkenbare Absolute van de neoplatonici, maar de hoogste Gedachte. Het is mogelijk om aan God positieve attributen toe te kennen. Dit is niet onverenigbaar met de eenheid van God zoals Maimonides had gesteld.

Scheppingsleer

Wat betreft de scheppingsleer aanvaardt Gersonides de theorie van de ongeschapen en preëxistente stof. God gaf de vormloze stof haar vorm. Dit impliceert dat de preëxistente stof afhankelijk is van God.

Crescas

invloed van Aristoteles bestrijden

Twee eeuwen na de dood van Maimonides in 1204 trad nog een krachtigere criticus van Maimonides op de voorgrond: Chasdai Crescas (1340-1410). Crescas wilde de invloed van Aristoteles op het werk van Maimonides bestrijden omdat dit de Joodse leer aantastte.

Het licht van de Heer

Hij schreef het boek Or Adonai Het licht van de Heer. Crescas gebruikte een reeks analytische argumenten om het mogelijke bestaan van een oneindige reeks oorzaken te bewijzen. Hiermee bestreed hij de 26 stellingen van Maimonides die het bestaan van God moesten bewijzen.

Het bewijzen van God

Voor het bewijzen van God stelt Crescas dat de wereld een product is van Gods Wil. Het hoogste attribuut is de liefde die o.a. door de Schepping wordt verspreid. De Schepping uit het niets betekent dat de wereld haar bestaan te danken heeft aan Gods Wil die gegrond is in de aard van God die een wils daad moet verrichten om zo het goede tot stand te brengen. Crescas accepteert de aristotelische theorie over het heelal mits het product van een noodzakelijkheid bepaald is door Gods Wil. Maar de wereld is wel op een bepaald moment tot stand gebracht zoals beschreven in Genesis.

Schepping als eeuwige en noodwendige uitstroming uit God

Hoewel de Schepping op een bepaald moment is begonnen is het volgens Crescas een eeuwige en noodwendige uitstroming uit God.

menselijke wil en emotie

Wat betreft de verhouding tussen God en de mens legt Crescas de nadruk op de menselijke wil en emotie en niet op het verstand zoals Maimonides doet. De band met God wordt verkregen door een actieve liefde voor God.

geloofspunten van Crescas zijn in drie groepen te verdelen

  1. Basisprincipes (zoals liefde) waarmee het Jodendom staat of valt.
  2. Het loochenen van ware geloofsopvattingen (gebed en berouw) plaatst de aanhangers niet buiten het Jodendom.
  3. Algemene geloofsopvattingen (een eerste bewegende oorzaak; de onkenbaarheid van God) waarbij het wel of niet geloven overgelaten wordt aan de individu.

Vrije wil

Crescas ziet de mensen als vrij en daarin worden ze beloond of gestraft afhankelijk of ze goed of slecht handelen.

Invloed van Crescas

De ideeën van Crescas hadden o.a. invloed op Spinoza en de moderne wetenschapsopvatting over het heelal.

Joseph Albo

Het boek van principes

Joseph Albo (13880-1444) schreef het filosofische werk Sefer ha Ikkariem (Het boek van principes). Hij verdedigde de Joodse geloofsleer tegen aanvallen vanuit de katholieke kerk.

drie 'fundamentele principes'

Albo bracht de 13 geloofspunten van Maimonides terug tot 3 'fundamentele principes' die de grondslag vormen van alle openbaringsgodsdiensten, dus niet alleen het Jodendom. Hij bracht daarbij 11 dogma's aan die bindend zijn voor iedere Jood. Hij bracht ook ondergeschikte geloofspunten aan (anafiem = takken). Hierbij horen o.a. geloof in schepping vanuit het niets en de onveranderlijke wet. De komst van de Masjiach maakt volgens Albo geen integraal onderdeel uit van het Jodendom.

Menselijk geluk

Volgens Albo kan het menselijk geluk bereikt worden door naleven van één enkel gebod. Hij ging hiermee in tegen de christelijke leer die stelt dat de Tora door God gegeven was uit gramschap om de zonde te verminderen (de vloek der wet).

ketter

Een ketter is alleen iemand die opzettelijk en bewust in strijd handelt met de Bijbel.

Izaäk Abrabanel

Deze filosoof was tegen een geloofsbelijdenis omdat volgens hem alle wetten belangrijk zijn.

Einde Middeleeuwse Joodse filosofie

Met Albo kwam een einde aan de Joodse filosofie in de Middeleeuwen. Later kwamen nog figuren zoals Spinoza die hun wijsgerige stelsels hadden geworteld in het Joodse erfgoed. Maar deze Joodse filosofen waren niet traditioneel. Pas in de moderne tijd zien we nieuwe traditionele Joodse filosofen op staan.

De Joodse wijsbegeerte in de Middeleeuwen kwam in diskrediet omdat aanhangers ervan soms het christendom verkozen, terwijl eenvoudige ongeletterde Joden liever de brandstapel verkozen dan christen te worden.

Joden gingen zich meer concentreren op de Talmoed en andere geschriften. Ook de Kabbala begon populair te worden.

Lees verder

© 2010 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaDe oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug…
Chabad-Lubavitcher Chassidisch JodendomChabad-Lubavitcher Chassidisch JodendomDe Chabad-Lubavitch is een filosofie, een beweging en een organisatie. Het wordt beschouwd als de meest dynamische krach…
Joods Nederland: onderwijs, jeugd, cultuur en sportJoods Nederland: onderwijs, jeugd, cultuur en sportNa de Tweede Wereldoorlog is het Joodse leven in Nederland weer langzaam gaan opbloeien. De Joodse gemeenschap heeft een…
Hoera, het is een meisje! - Joodse ceremonie geboorte meisjeHoera, het is een meisje! - Joodse ceremonie geboorte meisjeJoodse ouders van een nieuw baby meisje zijn vervuld van vreugde en zoeken naar een manier het op een ceremoniële manier…
Sterven IX: troosten van de achterblijvers - Joodse visieEen heilige verplichting opgelegd aan iedere Jood is om de rouwenden te troosten, of hij familie is of niet, en of hij e…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay

Reageer op het artikel "Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie Crescas e.a"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!