InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-Rambam

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-Rambam

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-Rambam De Joodse filosoof Maimonides (Rabbi Mosjé ben Maimon- Rambam) wordt beschouwd als de meest diepzinnige filosoof van zijn tijd. Hij werd in 1135 te Cordoba geboren. Hij moest Spanje ontvluchten en kwam na omzwervingen in Fostat (Oud-Caïro) terecht. Daar schreef hij vele belangrijke werken waaronder de Gids der Verdoolden. Daarmee werd de grondslag gelegd voor de verder ontwikkeling van de Joodse filosofie en bleef het het toonbeeld van een beredeneerd geloof.

Aristoteles

Evenals Ibn Daoed had ook Maimonides bewondering voor Aristoteles. Hij beschouwde hem het hoogste na de profeten dat het menselijk intellect kon bereiken. Via de wijsbegeerte van Aristoteles probeerde Maimonides een rationele verklaring te vinden voor het Joodse geloof. Hij gebruikte hiervoor de allegorische methode. Toch was de rede niet het laatste onfeilbare criterium voor de waarheid. Het laatste woord was aan de openbaring. Maimonides liet zich door de rede leiden in alle niet-wezenlijke aangelegenheden, mits het meest wezenlijke en absolute in de leer van de Bijbel onaangetast bleef.

Scheppingsleer

Maimonides maakte een onderscheid tussen het essentiële en niet-essentiële. Dit kan het best geïllustreerd worden aan de hand van het probleem van de Schepping. Maimonides was de eerste die de Scheppingsleer buiten de godsdienst plaatste. Als God de wereld geschapen heeft, dan is de Schepping gezien vanuit godsdienstig oogpunt:
  1. of de wereld is uitsluitend het product van oorzaak en gevolg;
  2. of de wereld is de vrije werkzaamheid van de Goddelijke wil.

De eerste opvatting was de aristotelische opvatting die vanuit godsdienstig oogpunt verworpen moest worden. De tweede opvatting was niet verwerpelijk omdat God wil dat de wereld bestaat. Het enige bezwaar luidde dat in Genesis staat dat de wereld op een bepaald moment geschapen is. Toch probeerde Maimonides tot een bewijs van God te komen, zelfs als men veronderstelt dat de wereld al eeuwig bestaat. Maimonides deed dus concessies wat betreft de tijd maar week niet af van de gedachte van de Schepping uit het niets. Hij verwierp de platonische notie van een eeuwige, ongeschapen materie. Dit zou immers de eenheid van God aantasten (dus dat er naast God nog iets anders onafhankelijk bestaat). Maimonides maakte daarom een systematische en volledig overzicht van alle antropomorfe uitdrukkingen die in de Bijbel voorkomen en kende daar een metafysische betekenis aan toe.

Goddelijke attributen

Ook benadrukte Maimonides de negatieve interpretatie van de goddelijke attributen. De goddelijke attributen zijn niet identiek met de aard van God en kunnen Hem dus ook niet definiëren. Het enige wat de mens van God weet is dat Hij bestaat en dat wij zijn daden kennen (attributen van handeling). De goddelijke voorzienigheid betreft de hele Schepping maar er is een verschil in graad naar gelang mensen een juiste relatie met Hem aangaan.

Kennis

Dit is afhankelijk van de kennis van God via verstandelijke aard (fysische en metafysische wetenschappen) en kennis van het ethische karakter en de goedheid Gods (Gods wegen navolgen; dit is de hoogste volmaaktheid die een mens kan bereiken volgens het Jodendom). Volgens Maimonides kan een ieder profetie verwerven die zich aan de daarvoor noodzakelijke ethische en intellectuele leefwijze onderwerpt tenzij God dit niet wil (volgens de Talmoed is profetie echter een bijzondere gave van enkelingen die door God zijn uitverkoren!).

Rationele verklaring Tora

Volgens Maimonides leerde de Tora niet alleen het gedrag te regelen van mensen, maar ook het denken te verbeteren. Daarom verklaarde Maimonides in het derde deel van zijn Gids der Verdoolden de geboden van de Tora redelijk. Hij stelde dat de Tora gegeven was om heidense gebruiken en riten tegen te gaan. Wonderen in de Schrift probeerde hij op natuurlijke wijze te verklaren. Hij gaf ook een allegorische uitleg van het Paradijs en de engelen. De Messiaanse tijd verschilt niet veel van de onze, maar zal een maatschappij zijn met een hogere graad van volmaaktheid. Het Paradijs is geestelijke gemeenschap met God en de hel is vervreemding van God.

Joodse geloofsbelijdenis 13 punten

  1. het geloof in het bestaan van de Schepper en Zijn voorzienigheid;
  2. het geloof in Gods eenheid;
  3. het geloof in Zijn onlichamelijkheid;
  4. het geloof in Zijn eeuwigheid;
  5. het geloof dat alleen God moet worden vereerd;
  6. het geloof in de woorden van de profeten;
  7. het geloof dat Mozes de grootste van alle profeten was;
  8. het geloof dat de Tora door God aan Mozes gegeven is;
  9. het geloof in de onveranderlijkheid van de geopenbaarde wet;
  10. het geloof in Gods alwetendheid;
  11. het geloof in vergelding in deze wereld en het hiernamaals;
  12. het geloof in de komst van de Messias;
  13. het geloof in de wederopstandig der doden.

Meer over de Joodse geloofsbelijdenis in de special: Toelichting op de dertien geloofspunten van Maimonides.

Maimonides' doel was tweeërlei:
  • nadruk leggen op bepaalde filosofische opvattingen over God;
  • bestrijden van bepaalde christelijke en islamitische geloofspunten.

De geloofspunten werden opgenomen onder de Joodse dagelijkse gebeden (in proza en poëzie).

Lees verder

© 2010 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie  Crescas e.aGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie Crescas e.aDe laatste vier belangrijke Joodse filosofen uit de Middeleeuwen zijn Gersonides, Crescas, Joseph Albo en Izaäk Abrabane…
Geschiedenis Tora: Commentatoren en codicesGeschiedenis Tora: Commentatoren en codicesIn het afgelopen millennium hebben Tora geleerden de Tora van commentaar voorzien. Zo kunnen wij tegenwoordig de Tora ma…
De dertien geloofspunten van MaimonidesDe dertien belangrijkste grondslagen van de Joodse godsdienst, zoals die geformuleerd zijn door de grote codificator en…
Geschiedenis Jodendom: commentaren, codices, responsaGeschiedenis Jodendom: commentaren, codices, responsaDe middeleeuwse rabbijnen wisten een balans te creëren tussen de Joodse filosofie gebaseerd op de rede en de Kabbala geb…
Dertien geloofspunten Maimonides 2: God als EenheidHet tweede geloofspunt van Maimonides is het geloof in Eén God. God is niet de eenheid van een paar, nog de eenheid van…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay

Reageer op het artikel "Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-Rambam"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reactie

Dawied Benistant, 05-12-2010 12:54 #1
Aangenomen wordt dat Mosjè ben Maimon werd geboren in 1135 van de gebruikelijke jaartelling (4895 Joodse jaartelling) en niet in het jaar 1834 zoals in de tekst staat vermeld. Reactie infoteur, 05-12-2010
Inderdaad grove slordigheid. Bedankt voor het opmerken.

Etsel

Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 1
Reacties: 1
Schrijf mee!