InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & Saädja

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & Saädja

Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & Saädja De oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug te vinden gebaseerd op rede en ervaring: de orde van het firmament (Psalm 19:2, Jes. 40:26, Amos 5:8); bestaan van God verklaard door vermogen van mens om te horen en te zien; Gods bijzondere daden voor Israël; Gods leiding in de geschiedenis (Job); geest van onderzoek en twijfel (Prediker). Aandacht voor de filosofen: Philo van Alexandrië en Saädja.

Jodendom en filosofie

Joodse filosofie bestaat niet in de algemene betekenis. Jodendom is gebaseerd op openbaring en traditie; filosofie gaat uit van rede en ervaring.

In de Bijbel worden antropomorfe uitdrukkingen gebruikt om de mens te doordringen van Gods persoonlijke karakter. Maar er werden ook vergeestelijke opvattingen gebruikt om het antropomorfisme wat te verzwakken, zoals in het Bijbelboek Ezra. Zo ontstond Joodse wijsbegeerte, die wordt gekenmerkt door uitgesproken en alomvattende wereld- en levensbeschouwing. Ze werd hierbij enigszins beïnvloed door Griekse denkbeelden. De oorsprong van de Joodse filosofie vond plaats in de 2de eeuw vóór het begin van de gewone jaartelling in Alexandrië met het boek: Boek van de Wijsheid. Dit boek verafschuwt heidense praktijken en verheerlijkt wijsheid. Het monotheïsme en de persoonlijke God staan centraal. Het boek verschilt wel met het boek Spreuken waar het over een ander soort wijsheid gaat.

Philo van Alexandrië

Deze Joodse filosoof had geen grote invloed op het Jodendom. De Talmoedgeleerden hadden op een aantal punten kritiek op Philo (25 vóór Chr. – 40 na Chr.):
  1. De logos – de God van de Bijbel is een levende God en geen onpersoonlijk wezen van de Griekse metafysica.
  2. Allegorische methoden tasten het monotheïsme aan; Bijbel is een openbaring van Gods wil en geen extatische aanschouwing van het goddelijke;
  3. Philo ontdeed zich van iedere historische betekenis voor het Joodse volk.

Saädja

Saädja wordt de vader van de Joodse filosofie genoemd. Hij stond onder invloed van de islamitische Kalamisten die de rede aanwendden om tot ware kennis van het goddelijke te komen.

Toch was hij een onafhankelijke filosoof. Hij schreef het boek 'Emoenot we Deot' (Geloof en Kennis). Hierin ging hij in op de wederzijdse verhouding tussen openbaring en rede. Volgens Saädja hebben beide hun oorsprong in God. Er is slechts verschil in methode. Openbaring is een snellere en directere benadering tot het goddelijke. Ze vullen elkaar aan: openbaring neemt de twijfel van de rede weg; de rede verheldert en fundeert de openbaring.
Hij ging vervolgens de geopenbaarde waarheden van het Jodendom nader toelichten in het licht van de rede. Hij redeneerde dat geen andere oorzakelijke waarheden in de wereld zijn dan de Wil van God. Ook stelt hij dat de schepping uit het niets de grondslag is van zijn bewijsvoering voor één Schepper. De mens is de kroon op de Schepping. Door naleven van de Bijbel kan de mens de hoogste zegeningen verkrijgen.

De geboden zijn verdeeld in geboden van de rede (ethische geboden) en geboden van de openbaring (rituele geboden). Deze laatste kunnen door de mens niet begrepen worden zonder hulp van de openbaring. Omdat het Joodse volk eeuwig is, is de Tora eeuwig en onveranderlijk. Saädja gaf ook te kennen dat de Tora onlosmakelijk verbonden is met alle menselijke en maatschappelijke activiteiten. Het is niet juist om als een kluizenaar te leven.

God heeft de mens de ziel geschonken om de wet te gehoorzamen. De ziel heeft het vermogen te kiezen tussen goed en kwaad. De ziel is onsterfelijk maar vormt toch een eenheid met het lichaam waarmee het in de verre toekomst bij de herrijzenis der doden weer verenigd zal worden. De herrijzenis der doden kan door de filosofie niet bewezen worden ook niet niet weerlegd worden. Ze is wel in overeenstemming met de natuurwet. Verbonden hiermee is de uiteindelijke verlossing van Israël door de Messias wat eveneens moeilijk filosofisch te bewijzen valt.

Lees verder

© 2010 - 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Chabad-Lubavitcher Chassidisch JodendomChabad-Lubavitcher Chassidisch JodendomDe Chabad-Lubavitch is een filosofie, een beweging en een organisatie. Het wordt beschouwd als de meest dynamische krach…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Jehoeda HaleviGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Jehoeda HaleviIn de serie over Joodse filosofen aandacht voor de volgende wijsgeren: Salomon ibn Gabirol (schreef 'Bron des Levens'),…
Geschiedenis Jodendom: Kabbala – praktische/theoretischeGeschiedenis Jodendom: Kabbala – praktische/theoretischeEr hebben zich twee richtingen ontwikkeld in de Kabbala: de praktische en de theoretische richting. De Duitse school beo…
Joodse filosofie – Heschel: De mens zoekt GodIn Deuteronomium 4:29 en Jeremia 29:13 staat: “Gij zult daar de Eeuwige, Uw God zoeken en Hem vinden, wanneer gij naar H…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie – Crescas e.aGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie – Crescas e.aDe laatste vier belangrijke Joodse filosofen uit de Middeleeuwen zijn Gersonides, Crescas, Joseph Albo en Izaäk Abrabane…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Hurk, Pixabay

Reageer op het artikel "Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & Saädja"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 20-12-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!