Samkhya, wat is dat?

Samkhya, wat is dat? De Samkhya of Sankhya is een atheïstische leer. Dat betekent dat er geen plaats is voor een scheppende God, een hoogste principe, een laatste eenheid.

Logica

Dat komt doordat de Samkhya zich bezighoudt met wat logisch kan worden vastgesteld. Het bestaan van God kan niet bewezen worden, waardoor God niet in de Samkhya-leer kan worden opgenomen. De Samkhya loochent het bestaan van God echter niet, het kan gewoon niet bewezen worden.

Goden

Het is belangrijk hierbij te begrijpen dat het geloof in goden in de Samkhya gaat over vergankelijke vormen van Prakrti en niets te maken heeft met een eeuwige God die de wereld door Zijn wil geschapen heeft.

Oorspronkelijke betekenis

De oorspronkelijke betekenis van het woord Samkhya is 'opsomming'. Latere betekenissen zijn
  • onderscheiding
  • onderzoek
  • nauwkeurige afweging

Nog later, als gevolg van de verbinding van het woord met het filosofische systeem, is het ook 'methodische ondersteuning' gaan betekenen.

'Opsomming' door de voorliefde van de Samkhya om abstracte begrippen in eenvoudige getallenreeksen weer te geven. Samkhya wordt daarom ook wel de leer van de 25 principes genoemd. Door de nadruk op die getallenreeksen te leggen wordt natuurlijk geen recht gedaan aan waar de Samkhya filosofie over gaat.

Het hoofddoel van de Samkhya-leer is de afscheiding bewerkstelligen
van de Ziel (Purusha) uit zijn verbinding met de Natuur (Prakrti)

Grondlegger

De grondlegger van de Samkya wordt verondersteld Kapila de zijn. Dat is een half-mythische figuur over wie niets concreets bekend is. Hij zou geleefd hebben in de 6e eeuw voor Chr. in dezelfde streek waar de Boeddha zijn leer verkondigde. De grote overeenkomst tussen Samkhya en boeddhisme lijkt hier ook op te wijzen.

In de naam van de geboorteplaats van Boeddha zit de naam van Kapila verwerkt: Kapilavastu betekent 'geboorteplaats van Kapila'.

Jainisme

Naast de overeenkomsten met het boeddhisme zijn er ook overeenkomsten en gelijkenissen met het Jainisme. Dat is een andere belangrijke niet-orthodoxe religieuze Indiase filosofie. Niet-orthodox betekent hier dat het buiten de leer van het Brahmanisme heeft plaatsgevonden.

Gelijkenissen

De gelijkenissen die in de Samkhya gebruikt worden hebben een werelds karakter. In vergelijking met andere scholen uit die tijd is dat bijzonder omdat andere scholen voor gelijkenissen gebruik maakten van mythen en bijgeloof.

Upanishaden

De ontwikkeling van de Samkhya vond plaats in dezelfde tijd als de ontwikkeling van de Upanishaden, maar de grondlegger van de Samkhya stond buiten de Vedische traditie.
© 2008 - 2021 Judithm, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Ayurveda: het verband met de Samkhya filosofieEr zijn diverse theorieën waaruit de Ayurveda zijn metafysische kennis put. De belangrijkste is de Samkhya filosofie. Va…
Rustiger en harmonieuzer leven dankzij yogaYoga komt uit het Sanskriet en betekent 'eenheid', 'integratie', 'discipline'. Yoga streeft naar eenheid tussen lichaam…
Kinderyoga: balans in rust en bewegenVeel mensen beoefenen tegenwoordig yoga en ervaren de heilzame werking hiervan op lichaam en geest. Iets minder bekend i…
Yoga maakt je slankYoga maakt je slankYoga maakt je slank, lenig en sterk, het is goed voor je bloedsomloop, verbeterd je concentratie vermogen, is goed voor…

Filosofen over opvoeding: John LockeLocke’s plaats in de geschiedenis der opvoeding wordt niet alleen bepaald door het geschrift waardoor hij in de wereld d…
Sri Aurobindo, de spirituele leiderOoit gekend als onafhankelijkheidsstrijder, is de Bengaalse Aurobindo Ghose nu wereldberoemd als filosoof, spirituele le…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Johnhain, Pixabay
  • Die Samkhya philosophie, Richard Garbe
  • Samkha und Yoga, Richard Garbe
Judithm (119 artikelen)
Laatste update: 12-06-2015
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Bronnen en referenties: 3
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.
Schrijf mee!