Joodse filosofie – Heschel: De paradox van Sinaï

Hoe kon de mens de verpletterende aanwezigheid van God bij de berg Sinaï doorstaan? In Exodus 33:20 en Deuteronomium 4:33 staat dat de mens God niet kan zien en niet horen en in leven blijven. De wereld wordt verteerd door Zijn tegenwoordigheid. God verscheen aan Mozes "Als een vuurvlam midden uit een braamstruik" (Exodus 3:2). De braamstruik verteerde niet. God moet verhullen om te openbaren. Ook Sinaï werd niet verpletterd. Het was niet alleen een wonder dat God sprak, maar ook een wonder dat de mens dit kon verdragen (Deuteronomium 4:32-33).

God woont in diepe duisternis

God woont in diep duisternis (arafel). God sprak de Tien Geboden uit het midden van het vuur (esh), de wolk (anan) en de duisternis (arafel) - Deuteronomium 5:22. God woont in diepe duisternis maar als Hij tevoorschijn komt gebeurt dat via een wolk. God bleef zelfs verborgen toen Hij zich openbaarde. De Gods Openbaring op de Sinaï vond in een donkere wolk plaats (Exodus 19:9).

Voorbij het mysterie

Tussen God en het volk staat het mysterie. Maar daaraan voorbij is het mysterie vol betekenis (Psalm 97:1-2).

Wat gebeurde er op de Sinaï?

Op de Sinaï daalde God neder. Maar er staat ook dat Zijn woord 'van de hemel' uitging (Exodus 20:22). Dit verwijst naar twee gebeurtenissen: voor God en voor de mens. De stem kwam uit de hemel en de mens hoorde haar op de Sinaï. De massa's namen het uitwendige waar maar ze bleven van verre staan. Mozes naderde tot de donkerheid waarin God was.

Was Sinaï een luchtspiegeling?

In principe kan elke waarneming een luchtspiegeling zijn. Maar wat gebeurde bij de Sinaï was zo overweldigend dat het geen zinsbegoocheling kan zijn. Het was een nieuw soort gewaarwording waarbij de mens God nodig heeft en God de mens. Het ging om een altijd durende gebeurtenis, een verlangen van God dat meer werkelijk is dan de Sinaï en de donderslagen.

Wat is de geest van de Bijbel?

De Bijbel betreft een speurtocht naar de rechtvaardige mens, een rechtvaardig volk. God zoekt de mens die op de vlucht is voor Hem. Het Joodse denken wordt bepaald door een altijd en overal geldende moraal. Bij de Sinaï zijn de geestelijke waarden een reactie op een op ons gedaan boven zintuiglijk beroep.

Gods zoeken naar de mens

God zoekt de mens. Dat is de kern van het Bijbelse denken. Het Jodendom was een uitvinding van God, niet van de mens. De mystiek ervaring is dat de mens zich tot God wendt; de profetische daad is dat God zich tot de mens wendt. Het eerst is een initiatief van de mens. Het tweede is een initiatief van God. Mystiek leert menselijk inzicht te krijgen in het leven van God. Profetie is het inzicht van God in het leven van de mens. De openbaring is er getuige van zijn hoe God zich tot de mens wendt. God spreekt tot de mens via de profeten.



Nadere toelichting op het bovenstaande filosofische betoog van Heschel

God openbaarde zich op de Sinaï omdat Hij de mens nodig heeft. Maar hoe weten we dat God tot het Joodse volk sprak? Heschel gaf als antwoord dat de mens God nodig heeft en God de mens. Het is een altijd durende gebeurtenis, een verlangen van God dat meer werkelijk is dan onze eigen werkelijkheid. Hoe kijkt het Chabad Jodendom hier tegenaan? We vonden een antwoord van rabbijn Tzvi Freeman in het artikel 'How do we know that we heard God at Siani?'

Zou de Openbaring op de Sinaï niet hebben plaatsgevonden dan zou er sprake zijn van een complottheorie waarbij veel mensen over een hele lange periode bij betrokken zijn. Dit is onmogelijk. Bovendien staat nergens geschreven dat Mozes de Tora heeft samengesteld. Het was God die dit deed. Mozes schreef op wat God dicteerde. Daarom is de Tora ook in de derde persoon geschreven. Bedenk ook dat de Tora reeds vóór de Schepping bestond. Het is de blauwdruk van de Schepping. Zonder Tora bestaat de Schepping niet. Abraham kende de Tora, Noach bestudeerde het en zelfs Adam had de Tora. Mozes kon dus nooit de auteur van de Tora zijn. Het hele Joodse volk was er getuige van dat God aan Mozes de Tien Geboden dicteerde. Zie hiervoor Exodus 19:9 en Deuteronomium 4:9-13.

Overigens gelooft een Jood in een wereld die geschapen werd door Gods woord. Een Jood ervaart ook elk moment van de dag dat God met hem praat door de gebeurtenissen in zijn leven, door de mitswot en vooral via de Tora die elke dag bestudeerd wordt. Dus waarom zou het onmogelijk zijn dat God bij de Sinaï een keer hardop sprak? Er waren bovendien 3 miljoen getuigen tijdens de Openbaring op de Sinaï! En er is maar één versie van de Tora! Er zijn geen andere versies van de Tora in omloop en de verhalen zijn ook niet in de loop der tijd veranderd.

De Bijbel is ook totaal anders dan een fabel. In de Bijbel komen exacte gegevens voor die in een fabel ontbreken. Zo worden bijvoorbeeld precies de maten gegeven van het Heiligdom.

Het heeft weinig zin om bovenstaande argumenten te gebruiken in een discussie met ongelovigen. Zij leven in een totaal andere wereld dan gelovige mensen. De Joodse Tora wereld is een wereld waarin de Oneindige binnentreedt en Sinaï is een ruimte waar de Essentie van die wereld wordt gehoord. Het is onmogelijk om zowel in de Joodse Tora wereld te leven als de wereld van de ongelovigen. De Openbaring van de Sinaï accepteren is het verwerpen van het idee dat er een wereld is en een God die van elkaar gescheiden zijn. God schiep van alles twee versies. Hij schiep een aarde met chaos en leegte, een absurde wereld waar het licht niet kan binnentreden. En Hij schiep een hemel en aarde waar het licht wel kan binnentreden. Een plaats waar de Oneindige kan wonen. De mens kan zelf kiezen in welke wereld hij wenst te wonen.

Lees verder

© 2014 - 2021 Jehoeda, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming is vermenigvuldiging verboden. Per 2021 gaat InfoNu verder als archief, artikelen worden nog maar beperkt geactualiseerd.
Gerelateerde artikelen
Joodse filosofie – Heschel: God gaat mysterie te bovenGeen mens zal God ooit kunnen zien en leven. God woont in donkerheid (1 Koningen 8:12). Job meldt dat God groot is en da…
Joodse filosofie – Heschel: God zoekt de mensDe Bijbel spreekt niet alleen over het zoeken naar God door de mens, maar ook over God die naar de mens zoekt (Job 10:16…
Jodendom: waarom is de Berg Sinaï niet meer heilig?Jodendom: waarom is de Berg Sinaï niet meer heilig?Er bestaan veel theorieën over de locatie van de Berg Sinaï maar geen is zelfs bijna overtuigend. Hoe komt het dat de Jo…
Boekrecensie: Tanach – Stichting Sja'ar en NBGrecensieBoekrecensie: Tanach – Stichting Sja'ar en NBGTanach is een Hebreeuwse Bijbel met een Nederlandse vertaling. De vertaling is gemaakt door een vertaalteam waarbij een…

Eenheid in de ethiek: deugdethiek en het utilismemijn kijk opEenheid in de ethiek: deugdethiek en het utilismeDe deugdethiek is één van de drie grote normatief ethische theorieën, naast het utilisme en de (Kantiaanse) deontologie.…
Plato: allegorie van de grotPlato: allegorie van de grotPlato was een Griekse filosoof en schrijver die leefde in de klassieke oudheid, van 427 voor Christus tot 347 voor Chris…
Bronnen en referenties
  • God in search of man – Abraham Joshua Heschel
  • How do we know that we heard G-d at Sinai? - Rabbi Tzvi Freeman
Jehoeda (1.613 artikelen)
Laatste update: 22-09-2021
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Bronnen en referenties: 2
Per 2021 gaat InfoNu verder als archief. Het grote aanbod van artikelen blijft beschikbaar maar er worden geen nieuwe artikelen meer gepubliceerd en nog maar beperkt geactualiseerd, daardoor kunnen artikelen op bepaalde punten verouderd zijn. Reacties plaatsen bij artikelen is niet meer mogelijk.