InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Joodse filosofie – Heschel: God zoekt de mens

Joodse filosofie – Heschel: God zoekt de mens

De Bijbel spreekt niet alleen over het zoeken naar God door de mens, maar ook over God die naar de mens zoekt (Job 10:16). God achtervolgt de mens zelfs. God wil niet alleen zijn Hij wil dat de mens Hem dient. Het centrale thema van de Bijbel is: God zoekt de mens. In Genesis 3:9 staat dat God aan Adam en Eva vroeg: Waar zijt gij? Deze vraag stelt God steeds weer opnieuw aan de mens. Godsdienst is Gods vraag en het antwoord van de mens. De mens moet doorgaan met bidden. God plaatste iets van Zijn geest in het binnenste van de mens (Jesaja 63:11).

Geloof is een gebeurtenis

Het geloof is geen uitdrukking, het is een gebeurtenis. Het gaat om een ogenblik dat de ziel van de mens gemeenschap heeft met de heerlijkheid van God. De ziel is begiftigd met heldere ramen die uitzien naar de overkant. Het goddelijk licht weerkaatst in de ziel en geeft de mens de kracht tot een dergelijk verlangen. God zwijgt niet altijd en de mens is niet altijd blind. Sommigen van ons hebben zeker één keer Gods werkelijkheid ervaren.

Een lichtstraal in de duisternis

Ook Maimonides meldde dat de waarheid soms glanst voor ons met de klaarheid van het daglicht, maar daarna valt het weer in diepe duisternis. Het is als een soort bliksem in een een donkere nacht. Slechts een enkeling beleefde onafgebroken klaarheid. Dit voorrecht had o.a. Mozes (Deuteronomium 5:13 en Exodus 34:30). Zij die profeteerden zagen één enkele lichtstraal in de gehele nacht van hun leven (Numeri 11:25). Anderen ervaren langere of korte tussenpozen tussen de flitsen. Tot slot zijn er die alleen maar de glans van een gepolijst voorwerp zien, het flikkert als ware het het flikkerende zwaard, dat zich heen en weer wendde (Genesis 3:24). Voor de meeste mensen geldt echter dat ze hun hele leven in duisternis rondtasten (Psalm 82:5).

We moeten de benauwdheid voelen van een leven zonder God, voordat we Zijn levende licht kunnen ervaren. Het licht van God kan plotseling in de geest doorbreken als een regenboog in de lucht (zie Psalm 18:15-16).

Het Joods godsdienstig denken is het vermogen om een herinnering van verlichte ogenblikken door Zijn tegenwoordigheid onder woorden te brengen. Het Joodse volk getuigt van God (Jesaja 43:10).

Terugkeer tot God is een antwoord aan Hem

Geloof hoeft niet ontdekt te worden, we moeten ertoe terugkeren. Iedereen kent God. Iedereen hoorde de stem op de berg Sinaï: Ik ben de Eeuwige uw God. Wij antwoorden: We zullen doen en zullen horen.

Wat blokkeert ons geloof? Dat is het kwade. Door berouw te tonen keren we naar God terug. Het woord tesjoeva betekent zowel berouw als antwoord. God wil dat we Hem antwoorden. In Jeremia 3:14 staat: Keert weder, afkerige kinderen, luidt het woord van de Eeuwige. God herinnert ons er steeds aan om terug te keren.

Een geestelijke gebeurtenis

De vooronderstelling van geloof is: geestelijke gebeurtenissen zijn werkelijkheid. God deelt Zijn wil aan de geest van de mens mede. In Psalm 36:10 staat: In Uw licht zien wij het licht. Dat licht is in elke ziel aanwezig. Maar door onze dwaasheden wordt het licht verduisterd. Door het licht te wekken zal het boven ons komen. We moeten er niet op wachten.



Nadere toelichting op het bovenstaande filosofische betoog van Heschel

Het gaat dus om berouw. Wanneer we zondigen keren we ons van God af; wanneer we berouw tonen dan keren we naar God terug. In de Tora staat wat wel en niet gedaan mag worden en hoe we een zonde vrij leven kunnen leiden. God heeft de mens geschapen met de neiging om te zondigen. Dat gebeurde al met Adam en Eva. Er ontstond chaos van kwaad en goed in de geordende wereld. God wilde dit ook. Want door berouw kan de mens terugkeren naar God. Dit is een grotere winst dan wanneer de mens in een zondig vrije omgeving zou blijven. Liefde van veraf is de grootst mogelijke liefde. Toch wil God niet dat we zondigen. We moeten ons hiertegen verzetten. Dit verzet levert ons een grote morele overwinning en voor God een bron van plezier. Zo hebben goede daden een extra betekenis.

Om God, die naar ons zoekt, te kunnen antwoorden moeten we proberen zonder zonden te leven. Zo ervaren we lichtstralen in de duisternis.

Lees verder

© 2013 - 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Joodse filosofie – Heschel: De paradox van SinaïHoe kon de mens de verpletterende aanwezigheid van God bij de berg Sinaï doorstaan? In Exodus 33:20 en Deuteronomium 4:3…
Joodse filosofie – Heschel: Israëls verplichtingDe wortel van het Joodse geloof is een innerlijke verknochtheid aan geheiligde gebeurtenissen; geloven is gedenken o.a.…
De Lorentz transformatieDe Lorentz transformatieDe Nederlandse fysicus Lorentz wordt ook wel beschouwd als een van de leermeesters van Einstein. Hij werkte de Galilei t…
Joodse filosofie – Heschel: De mens zoekt GodIn Deuteronomium 4:29 en Jeremia 29:13 staat: “Gij zult daar de Eeuwige, Uw God zoeken en Hem vinden, wanneer gij naar H…
Joodse filosofie – Heschel: Inzicht en geloofDe Eeuwige is onze God, de Eeuwige is Eén. Israël hoort de stem van God altijd. God maakte in elk geslacht gedeelte van…
Bronnen en referenties
  • God schiep de mens met de neiging tot zonde – Etsel
  • God in search of man – Abraham Joshua Heschel

Reageer op het artikel "Joodse filosofie – Heschel: God zoekt de mens"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 05-02-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!