InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Joodse filosofie Heschel: God is ondefinieerbaar

Joodse filosofie Heschel: God is ondefinieerbaar

Hoe weten we dat God bestaat? God kan niet via de wetenschap verklaard worden. God is geen verschijnsel binnen de orde van de natuur. God staat boven de natuur. Zodra we het over God hebben betreden we het rijk van het onuitsprekelijke. Toch blijft de mens ontroert door de uiteindelijke vragen. De waarheid is groter dan de wereld die door de wetenschap wordt onderzocht. God is ondefinieerbaar volgens onze eigen definities. De enige manier om God te definiëren is via Zijn definities die buiten onze werkelijkheid bestaan.

God is ondefinieerbaar

We kunnen 'het heilige' niet definiëren. Elke godsdienstige daad en oordeel houdt in dat we aanvaarden dat God ondefinieerbaar is.

Het wezen der dingen is onverenigbaar met het menselijke verstand

De wetenschap heeft als doel de processen in de natuur te verklaren. Het moet begrijpelijk gemaakt worden voor het menselijk verstand. Meer wetenschappelijk onderzoek zal meer zaken begrijpelijk maken. Maar het wezen van de werkelijkheid gaat ons verstand te boven. Dit is de wortel van kunstzinnig en godsdienstig inzicht.

Wat bedoelen we met het onuitsprekelijke?

Het gaat niet om het onbekende als zodanig. Iets wat nu onbekend is kan over tientallen jaren wel bekend zijn. Met het onuitsprekelijke wordt bedoeld, zoals we al eerder aangaven, wat buiten ons verstand ligt. Het gaat om de 'verborgen betekenis'. Het vervult ons met ontzag.

Het menselijk denken lijkt twee richtingen te hebben:
  • beginnend bij de mens, zijn noden en zijn oogmerken het heelal is onzinnig;
  • beginnend bij verbazing, ontzag en ootmoed heelal is zinvol voor God.

Ontzag is het besef van transcendente betekenis

Het bestaan is een werkelijkheid zonder dat het verklaard kan worden. De ziel kan de hele werkelijkheid niet in zich opnemen. Wij voelen een betekenis die oneindig veel groter is dan wij. We gaan er bij ons doen en laten vanuit dat de wereld vol betekenis is.

Te weinig eerbied

Natuurkundige wetenschappers kunnen wel opwinding ervaren en zijn soms verbaasd wat ze ontdekken maar ze missen eerbied. De hemelen vertellen Gods eer. We moeten de weg vinden van verwondering naar aanbidding.

Het teleologisch bewijs

Het teleologisch bewijs van Kant veronderstelt dat achter de doelbewuste structuur van de natuur een goddelijke macht zit. Net zoals een horloge een maker heeft zo heeft het heelal een Maker. Het probleem met dit bewijs is dat alleen ingegaan wordt op de vraag hoe het ontstond en niet hoe het mogelijk is dat het is.

Godsdienst begint met verwondering en mysterie

Het teleologische bewijs geeft geen antwoord op het godsdienstig probleem (de verbazing van die weten dat ze niet weten). De wereld is een mysterie. Wat is zijn zin? Het gaat om het mysterie van de Schepping en God die boven het mysterie staat.

Twee vragen

Er is een Godsvraag in speculatie: een vraag over God (bestaat God en wat is Zijn aard?).
Er is een Godsvraag in de godsdienst: een vraag van God (feiten en gebeurtenissen in de wereld en onze eigen ervaring).

De speculatieve geest beschouwt de wereld als een raadsel (onpersoonlijk); de godsdienstige geest beschouwt de wereld als een uitdaging (persoonlijk). Bij dit laatste denken is betrokkenheid vereist. We staan tegenover het verhevene, het wonder, de geheimenis, de uitdaging.

God is de eigenaar van de wereld

Abraham was verwonderd naar God. Hij vroeg zich af of de wereld geen leider heeft. God zei dat hij de Leider van de wereld is.

Wat moeten we doen met verwondering?

De wortel van het geloof is wat te doen met het gevoel van verwondering. Hoe moeten we over God denken als we niet meer verwonderd zijn. Moeten we antwoorden of niet antwoorden?



Nadere toelichting op het bovenstaande filosofische betoog van Heschel

De vraag is waarom het onmogelijk is om God te definiëren. God schiep ruimte, tijd en materie maar staat er zelf buiten omdat Hij de Schepper ervan is. We weten niet wat God is omdat Hij onafhankelijk van de Schepping is. De Schepping is onze realiteit en God staat buiten onze realiteit.

Toch weten we wel iets over God wanneer we naar de Schepping kijken. De Schepping vertelt iets over de Maker (het is dus geen teleologisch bewijs dat God bestaat maar het zegt iets over de aard van God). We weten dat God compleet in en van Zichzelf is, dat Hij onafhankelijk bestaat, dat Hij het Universum leidt, dat Hij Eén is en dat Hij een Schenker is. Alles wat God schenkt is voor Zijn schepsels. Zelf heeft God niets nodig omdat Hij alles heeft.

De vraag die Heschel op het einde stelt is of we moeten antwoorden op God of niet. Gelet op het feit dat God de Schenker is en wij de ontvangers zijn dienen we God te antwoorden. God schenkt omdat Hij wil dat we Hem dienen.

Lees verder

© 2013 - 2017 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Chabad-Lubavitcher Chassidisch JodendomChabad-Lubavitcher Chassidisch JodendomDe Chabad-Lubavitch is een filosofie, een beweging en een organisatie. Het wordt beschouwd als de meest dynamische krach…
Boekrecensie: De aarde is des Heren  A.J. HeschelrecensieBoekrecensie: De aarde is des Heren A.J. HeschelDe aarde is des Heren (1991) is een boek van de Joodse filosoof Abraham Joshua Heschel. Het boek gaat over de kleine Joo…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaDe oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug…
Joodse filosofie  Heschel: de Bijbel en de mensenJoodse filosofie Heschel: de Bijbel en de mensenDe Joodse filosofie van Heschel betoogt dat de Bijbel geen abstract idee is maar een altijd aanwezige werkelijkheid die…
Joodse filosofie Heschel: Israëls verplichtingDe wortel van het Joodse geloof is een innerlijke verknochtheid aan geheiligde gebeurtenissen; geloven is gedenken o.a.…
Bronnen en referenties
  • God in search of man Abraham Joshua Heschel
  • Tora.org
  • Artikelen Etsel op de InfoNu-site

Reageer op het artikel "Joodse filosofie Heschel: God is ondefinieerbaar"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 05-02-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!