InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Joodse filosofie – Heschel: God, Tora, natuur

Joodse filosofie – Heschel: God, Tora, natuur

Veel mensen aanbidden de natuur. De Oude Grieken deden dit in het bijzonder. De Bijbel verbiedt de aanbidding van de natuur. In Deuteronomium 4:19 staat geschreven: “dat gij ook uw ogen niet opslaat naar de hemel en de zon, de maan en de sterren, al die lichten aan de hemel, laat u er dan niet toe verleiden daarvoor neer te knielen en te vereren wat de Eeuwige, uw God, voor de andere volken op aarde heeft bestemd. Ook Job (31:26-28) meldt dat hij God zou verloochenen indien hij de zon en de maan zou aanbidden. De natuur is geheel afhankelijk van God en mag aldus niet aanbeden worden. Ook een uitleg welke verhouding de Tora inneemt t.a.v. de natuur.

Kiezen tussen God of de natuur

de ontgoocheling

Sinds de romantische beweging is er godsdienstig geestdrift voor de natuur. Maar de post-romantische mens realiseerde zich dat de natuur hem niet kan redden. De natuur heeft geen hart. Toch moeten we ons ook niet vervreemden van de natuur. De Bijbelse mens had met de steen des velds een verbond (Job 5:23).

God heeft het gegevene geschapen

Het gegevene is niet het uiteindelijke. Het heelal is niets vergeleken bij God. Prediker meldt dat alles ijdel is (Prediker 1:2-3). De aarde en de mens zijn scheppingen van God. De Bijbelse mens spreekt niet over Moeder aarde. De aarde is zijn zus terwijl God zijn Vader is.

natuur is onzelfstandig

Voor de Bijbelse mens wordt de natuur geleid door God. Belangrijker is om de wil van God te kennen dan te weten hoe de natuur werkt. Zo bezingt Psalm 104 een lofzang op God en niet op de natuur. Voor de Bijbelse mens is de orde van de natuur géén antwoord maar een probleem. De aarde bestaat omdat God dit wil. Het goddelijke besluit beheerst alles. De Joden kennen de leer van de opgelegde wet waarbij de natuurwetten door God zijn opgelegd. Dit leidt tot monotheïsme terwijl de leer van de immanente wet van de Grieken leidt tot pantheïsme.

Hoe moet de Bijbelse mens de wereld zien? Oftewel wat is de wereld voor God? Het antwoord luidt dat alle dingen Zijn knechten zijn. Niets kan afzonderlijk van God gezien worden.

de natuur aanbidt God

In Psalm 145:10 staat: “Al uw werken zullen u loven, Eeuwige.” Ook in andere psalmen zien we dit terug (Psalm 96:1 en Psalm 148: 3-9).

de dingen spreken tot God

Levenloze dingen spreken tot God, niet tot de mens. De profeten voelen in de natuur een heen wijzing naar God. De natuur is een vervulling van Gods wil. Voor de Bijbelse mens is de natuur een ding door God.

een vraag van verbazing, niet van twijfel

De Bijbelse mens vraagt nooit of er een God is. Er wordt in de Bijbel gevraagd wie dit alles geschapen heeft. Dit is een vraag van verbazing – twijfel komt niet in de Bijbel voor.

Nadere toelichting op het bovenstaande filosofische betoog van Heschel

In het hoofdstuk van Heschel komt niet echt duidelijk naar voren wat de rol van de Tora is in relatie tot de natuur. Dit willen we nader uitleggen aan de hand van een artikel van Rabbi Joseph Ginsberg en professor Herman Branover.

De Tora handelt over God en de natuur. God heeft alles geschapen ter ere van Zijn heerlijkheid. De mensen, in het bijzonder het Joodse volk, moeten de wereld aanwenden voor Gods doeleinden. God heeft de wereld volgens bepaalde regels (de Tora) geschapen. Maar omdat God zelf niet gebonden is aan die regels had de wereld er ook totaal anders hebben kunnen zien. God heeft de wereld zo geschapen dat we er in ieder geval een gedeelte van begrijpen. God gaf ons de Tora zodat we weten wat Hij wenst. Wij moeten deze kennis gebruiken om aan Zijn heerlijkheid toe te voegen. God schept constant vanuit het niets zodat wij in staat zijn om steeds iets nieuws toe te voegen.

De mens kan de natuurwetten alleen maar analyseren c.q. aangeven hoe ze werken. Maar de mens kan nimmer verklaren waarom de natuurwetten bestaan. Hoe dingen in de wereld zijn zoals ze zijn is het resultaat van de wijze waarop ze in de Tora staan. In de Tora wordt de eenheid van de hele wereld geopenbaard. Zo stelt de Talmoed dat als een persoon in een bepaald gebied werkt, zijn Tora voor hem elders werkt. Dit wil zeggen dat het bestuderen van één deel van de Tora het later makkelijk maakt om het andere deel te begrijpen. Het kan ook betekenen dat het niet verbonden onderwerp een algemene toevoeging vormt van de Tora. Met andere woorden binnen de eenheid van de Tora, die de wijsheid en de wil van God is, ziet men de reflectie van de eenheid van God. Net zoals er eenheid binnen de Tora bestaat, bestaat deze eenheid ook in de wereld. De variëteit in de wereld versterkt de eenheid. Dit bewijzen de spirituele werelden Tohu (chaos) en Tikkoen (orde). Alleen in de wereld van Tikkoen met veel vaten is er mogelijkheid voor eenheid en harmonie.

Alles wat in onze fysieke wereld gebeurt is het resultaat van gebeurtenissen in de hogere spirituele werelden. Alles stamt dus van Gods Tora af. De wereld is afhankelijk van de Tora. De Tora vestigde de realiteit van de fysieke wereld en dus overheerst het de natuur.

Lees verder

© 2013 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Wat is de Tora? - de Geschreven en Mondelinge ToraDe Tora is de as waar omheen het Jodendom draait. Als je wilt weten wat de Joodse benadering is inzake een bepaalde kwes…
Torastudie 63: Stierf Jakob? - Genesis (49:33)Torastudie 63: Stierf Jakob? - Genesis (49:33)In het beschrijven van het begeven van de geest van Jakob, vermijdt de Tora het gebruik van het woord vayamat (en hij st…
De Tora en de wereld: realiteit en zijn schaduwDe Tora en de wereld: realiteit en zijn schaduwVroeg of laat moet iedereen de Tora begrijpen. De Tora is de uiterste realiteit niet alleen van het Joods bestaan, maar…
Bijbel (Tenach) - Overlevering & MasoraBijbel (Tenach) - Overlevering & MasoraDe Tora is door Mozes via God ontvangen en is sindsdien overgeleverd. De overlevering geldt ook voor de overige Bijbelbo…
Joodse wijsheden 13: De Bijbel als handboek voor het levenJoodse wijsheden 13: De Bijbel als handboek voor het levenVoor veel mensen is de Bijbel niet meer dan een gedateerd boek. Wie echter de Bijbel dagelijks bestudeert en vooral de H…
Bronnen en referenties
  • God in search of man – Abraham Joshua Heschel
  • G-d and nature – Rabbi Joseph Ginsburg en Prof. Herman Branover

Reageer op het artikel "Joodse filosofie – Heschel: God, Tora, natuur"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 08-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Special: Joodse filosofie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!