InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Filosofie > Foucault en Nietzsche: De overeenkomsten en de verschillen

Foucault en Nietzsche: De overeenkomsten en de verschillen

In de filosofie zie je eigenlijk altijd dat filosofen op voorgaande filosofen voortbouwen. Zo is het ook met Foucault. In de filosofie van Foucault zijn veel elementen van Nietzsche te vinden. Op het gebied van Genealogie, macht en het lichaam is dit het geval.

Genealogie

Genealogie is het onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis van begrippen. In het werk van Nietzsche wordt bijvoorbeeld de menselijke overtuiging betreffende moraal op deze manier geanalyseerd. Door deze methode wil Nietzsche bewijzen dat begrippen geen zuivere oorsprong hebben, maar juist vanuit toeval ontstaan. Genealogie moet de geschiedschrijving zijn die verschillende begrippen binnen een sociaal historisch kader van toevallige gebeurtenissen plaatst. Nietzsche schreef een boek over de genealogie (“Zur Genealogie der Moral“), waar Foucault verder mee gaat. Foucault probeert het principe van genealogie ook toe te passen in de sociologie. Echter zijn er ook op het gebied van genealogie verschillen op te merken tussen Foucault en Nietzsche. Zo schrijft Foucault in ‘Nietzsche, genealogie, Historie’ dat de genealogie te definiëren als het onderzoek dat naar de herkomst en het geleidelijk ontstaan van de zaken opzoek is. En dus niet naar de zuivere oorsprong. Nietzsche meent echter dat genealogie en historie in principe hetzelfde betekenen en dat genealogie alleen maar een meer verantwoorde manier van historisch onderzoek is naar de oorsprong. De genealogie rekent af met de foute veronderstelling van lineaire vooruitgang en de stabiele betekenis van begrippen door de tijd heen.

Macht

Ook op het gebied van macht bouwt Foucault door op het werk van Nietzsche. Nietzsche schets in zijn boek ‘der Wille zur Macht’ op welke manier hij denkt dat menselijk gedrag begrepen dient te worden. Hij zet zich duidelijk af tegen het utilitarisme en het atomisme. Nietzsche meent namelijk dat mensen niet gemotiveerd worden door een verlangen om blij te zijn (utilitarisme), maar dat het een consequentie is van het succesvol volbrengen van je persoonlijke behoeften. Ook het atomisme wordt door Nietzsche verworpen, de wereld wordt niet vormgegeven door stabiele, onzichtbare atomen, maar dat de kwaliteit van materie bepaald wordt door een wisselwerking van krachten. Ook Foucault is bezig met macht. Zo werkt hij in het boek ‘Surveiller et punir: Naissance de la prison’ op een praktische manier uit hoe macht in de afgelopen in Europa gebruikt werd, door bijvoorbeeld over concrete gebeurtenissen te schrijven. Foucault bouwt wel voort op de ideeën die Nietzsche over macht had, maar tegelijkertijd is Foucault veel concreter. Waar Nietzsche op zoek was naar de descriptieve definitie van macht, door zich vooral af te zetten tegen andere opvattingen over macht, is Foucault juist geïnteresseerd in macht als sociologisch begrip. Foucault onderzoekt op welke manier macht gebruikt wordt om over mensen te regeren in de moderne eeuwen.

Het Lichaam

Het laatste punt wat ik wil noemen waarop Foucault voortbouwt op Nietzsche is het lichaam. Nietzsche zet zich in zijn filosofie af van het dualisme, hij ziet de geest en het lichaam niet als twee losse onderdelen, maar meent dat ze juist één zijn. De geest is niets meer dan een aspect van de fysieke natuur van mensen, het is slechts één van de vele organen van de mens. Nietzsche heeft hier een naturalistische kijk op. Foucault schrijft ook over het lichaam, maar is in zijn filosofie vooral geïnteresseerd in de manier waarop macht effect heeft op het lichaam. Dit zowel vanuit een individualistische invalshoek, als vanuit het oogpunt van de staat. Hij werkt uit op welke manier macht van de staat het meeste effect heeft op de (lichamen van) mensen. Hetgeen wat Foucault onderzoekt op het gebied van het lichaam is dus verschillend, maar hij bouwt wel voort op de theorie die Nietzsche over het lichaam heeft.
© 2012 - 2019 Nightliner, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Nietzsche over MedelijdenDe filosoof Friedrich Nietzsche heeft net zoals de meeste filosofen stukken geschreven over deugd, ethiek en moraal. Zo…
recensieNietzsches TranenNietzsches Tranen is de titel van een boek van psychiater en schrijver Irvin D. Yalom. Van dit boek verscheen in februar…
Michel Foucault en de Geschiedenis van de WaanzinMichel Foucault en de Geschiedenis van de WaanzinZeg Michel Foucault en je zegt De Geschiedenis van de Waanzin, in de originele Franse versie 'Folie et déraison. Histoir…
Wat is werkelijkheid? Over Foucault en MagritteDe vraag ‘Wat is werkelijkheid?’ is zondermeer een van de hoofdthema’s in de filosofie door de eeuwen heen. De werkelijk…
Noam Chomsky: Generatieve taalkundeNoam Chomsky is één van de invloedrijkste wetenschappers van de twintigste eeuw. Hij is een Amerikaanse wetenschapper di…
Bronnen en referenties
  • "Wetenschapsfilosofie Voor Geesteswetenschappen" door Michiel Leezenberg & Gerard de Vries

Reageer op het artikel "Foucault en Nietzsche: De overeenkomsten en de verschillen"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Nightliner
Gepubliceerd: 03-12-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Filosofie
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!