InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Diversen > De Wet BOPZ: de interne rechtspositie van de betrokkene

De Wet BOPZ: de interne rechtspositie van de betrokkene

De Wet BOPZ: de interne rechtspositie van de betrokkene In de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen wordt de rechtspositie van een persoon die tegen zijn wil is opgenomen geregeld. De externe rechtspositie, wanneer en waarom mogen mensen onvrijwillig worden opgenomen, besprak ik in een eerder artikel. In dit artikel bespreek ik de interne rechtspositie van de betrokkene. Welke middelen en maatregelen mogen worden toegepast en wat kan de betrokkene daartegen doen?

Inleiding

De interne rechtspositie van iemand die gedwongen is opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis is geregeld in de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (verder: BOPZ). In deze wet staat welke middelen en maatregelen een psychiatrisch ziekenhuis kan en mag inzetten jegens een verpleegde. Daarnaast vertelt deze wet ons wat een betrokkene zelf kan ondernemen om zich te verzetten tegen dergelijke middelen en maatregelen.

De behandeling

Zoals uit mijn artikel ‘De Wet BOPZ: externe rechtspositie van de betrokkene’ zette ik uiteen op welke manieren een persoon gedwongen kan worden opgenomen in een psychiatrische inrichting. Kort gezegd kan iemand gedwongen worden opgenomen door bijvoorbeeld een voorlopige machtiging van de rechter of een inbewaringstelling van de burgemeester. Wordt een persoon opgenomen dan moet de inrichting zo snel mogelijk een behandelaar aanstellen. In art. 38 BOPZ is gegeven dat de behandelaar in overleg met de patiënt een behandelingsplan moet opstellen. Dit plan beschrijft de te volgen behandeling voor de betrokkene. Het plan ziet niet zo zeer op genezing van de patiënt maar ziet op de vermindering van de stoornis waaraan de patiënt klaarblijkelijk lijdt. In het plan wordt onder ander opgenomen welke therapie men zal gebruiken en of er medicatie wordt gebruikt. Verzet van de betrokkene tegen het behandelingsplan leidt er niet toe dat het plan niet wordt opgesteld.

Aan de andere kant is wel vereist dat de betrokkene instemt met het behandelingsplan als dit plan afgemaakt is. Als dit niet gebeurt, kan in beginsel niet behandeld worden. Kan door het uitvoeren van een behandelingsplan de opname duur van de patiënt worden bekort, dan geeft art. 38c BOPZ aan dat er ook zonder toestemming behandeld mag worden. Ditzelfde is mogelijk als er gevaar op de afdeling ontstaat door de patiënt. Let op, een gedwongen behandeling moet altijd proportioneel, subsidiair en doelmatig zijn. Er is dus nu sprake van dwangbehandeling. Van de dwangbehandeling moet de inspecteur voor de gezondheidszorg op de hoogte worden gesteld. De patiënt kan een klacht indienen omtrent een dwangbehandeling. Gedurende de behandeling/dwangbehandeling moet voortdurend getoetst worden of er vooruitgang is bij de patiënt en of het behandelingsplan daarop moet worden aangepast.

Middelen en maatregelen

Buiten het behandelingsplan kan de kliniek bepaalde middelen of maatregelen aan de betrokkene opleggen. Dit kan alleen als hierdoor een tijdelijke noodsituatie kan worden overbrugd. Deze noodsituatie moet dan natuurlijk wel zijn ontstaan door de geestelijke stoornis van de patiënt. De middelen of maatregelen die op basis van de noodsituatie worden toegepast mogen niet langer dan zeven dagen duren. Een alleen een arts mag beslissen over het opleggen van een middel of maatregel. Wordt er een middel of maatregel opgelegd, dan moet de geneesheer-directeur van de inrichting waarin de betrokkene verblijft zo snel mogelijk familie of vrienden van de patiënt over de situatie inlichten. De betrokkene of diens vertegenwoordigers/familieleden kunnen een klacht indienen tegen het gebruik van een middel of maatregel. Dit alles wordt geregeld in art. 39 BOPZ.

De middelen en maatregelen zijn: medicatie, fixatie, afzondering, separatie en toediening van vocht en voeding. Bij fixatie, afzondering en separatie wordt een patiënt in steeds vermeerderde mate afgezonderd van zijn normale leefomgeving. Bij separatie wordt de betrokkene bijvoorbeeld opgesloten in een kamer die volledig kaal is. Veel mensen vinden dit een te vergaande maatregel. Volgens sommigen kan deze maatregel de stoornis van de patiënt juist verergeren en is dit onethisch. Bij medicatie en het toedienen van vocht en voeding gaat het erom de patiënt tegen zijn wil in bepaalde middelen toe te dienen, bijvoorbeeld om de patiënt rustig te krijgen of zelfs in leven te houden.

Naast de hierboven bij wet besproken middelen en maatregels mogen de huisregels van een inrichting de patiënt ook bepaalde beperkingen opleggen. In beginsel mogen dit geen regels zijn die de vrijheid van een patiënt kan regelen. Deze maatregelen staan al genoemd in het behandelingsplan. De huisregels moeten na opname direct aan de patiënt worden overhandigd. Een exemplaar moet ook aan de familie- vrienden en/of de wettelijke vertegenwoordiger van de patiënt worden uitgereikt.

Rechten en beperkingen

Op grond van art. 40 BOPZ heeft de patiënt binnen de instelling een aantal rechten. Zo mag de patiënt post en bezoek ontvangen en hij of zij mag telefoneren. Deze rechten kunnen beperkt worden door de instelling zelf. Dit moet worden opgeschreven in het dossier van de patiënt en de geneesheer-directeur moet hiervan weten. Hierop kan post van de betrokkene worden gecontroleerd, dit trouwens alleen in aanwezigheid van de patiënt. Het recht op het ontvangen van bezoek kan op twee gronden worden beperkt. Wanneer de behandelaar van de patiënt van mening is dat bezoek een ernstige schadelijk invloed kan hebben op de gezondheid van de betrokkene, dan kan bezoek worden geweigerd (eenmalig steeds). Daarnaast kan bezoek geweigerd worden wanneer dit mogelijk de openbare orde in de instelling zou kunnen verstoren. Dezelfde twee gronden gelden voor een beperking van de bewegingsvrijheid van de patiënt. Bij ernstig gevaar voor de gezondheid en bij verstoring van de openbare orde, kan een patiënt in zijn vrijheid worden beperkt.

Het klachtrecht

Om zijn rechten te beschermen en om beperkingen aan te vechten is het klachtrecht in het leven geroepen. Art. 41 BOPZ geeft hier meer informatie over. Zo moet de patiënt zelf schriftelijk een klacht indienen bij een klachtcommissie. Er kan bijvoorbeeld geklaagd worden over het gebruik van middelen of maatregelen bij de overbrugging van een noodsituatie. Ook kan geklaagd worden over de beperking van de hierboven opgenoemde rechten en over het behandelingsplan. De klachtcommissie behandeld de klacht binnen twee weken wanneer de een beperking of maatregel nog gelding heeft. De commissie beslist binnen vier weken wanneer dit niet het geval is. Wordt de klacht gegrond verklaard, dan moet de beperking en/of de middelen of maatregelen gestopt worden. De beslissing moet worden medegedeeld aan: de betrokkene, de behandelaar, de klager (als dit niet de betrokkene is, ook andere patiënten kunnen klagen), de geneesheer-directeur en de inspecteur voor de gezondheidszorg.

Tegen een beslissing van de commissie kan in beroep worden gegaan bij de rechtbank. Dit wordt de externe klachtprocedure genoemd. De klager moet op de zitting worden gehoord door de rechter en hem moet een advocaat worden toegewezen indien hij deze nog niet heeft. De klacht wordt ingediend door middel van een verzoekschrift. Hierop dient de rechtbank binnen vier weken te beslissen. Wordt de klacht gegrond verklaard, dan kan de rechtbank de behandeling schorsen of opheffen. De rechtbank kan een andere behandeling voorschrijven. Ook kan de rechtbank schadevergoeding aan de patiënt toekennen of een dwangsom opleggen aan de instelling. Tegen deze uitspraak kan alleen in cassatie worden gegaan.
© 2012 - 2019 Maria_louise91, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Wet BOPZ: de externe rechtspositie van de betrokkeneDe Wet BOPZ: de externe rechtspositie van de betrokkeneOp basis van de grondwet heeft één ieder recht op bescherming van diens persoonlijke levenssfeer. Dit betekent dat ieman…
De terbeschikkingstelling: rechtspositie van de verpleegdeDe terbeschikkingstelling: rechtspositie van de verpleegdeIn 1997 is de Beginselenwet verpleging van ter beschikking gestelden in werking getreden. Deze wet tracht de rechtsposit…
Dwangmedicatie bij jonge schizofrenie patiëntenSchizofrenie kan zich op jonge leeftijd ontwikkelen: het is een complex ziektebeeld met vaak ernstige sociale en psychis…
Interne analyse makenInterne analyse makenDe interne analyse maakt onderdeel uit van de SWOT-analyse. Door het maken van een interne analyse kan men de sterke en…
Wat is corporate communicatie?Wat is corporate communicatie?Ccorporate communicatie bestaat uit drie vormen van communicatie, namelijk managementcommunicatie, marketingcommunicatie…
Bronnen en referenties
  • B.C.M. Raes, F.A.M. Bakker, 'De psychiatrie in het Nederlandse recht', vijfde druk.

Reageer op het artikel "De Wet BOPZ: de interne rechtspositie van de betrokkene"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Maria_louise91
Gepubliceerd: 17-03-2012
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!