InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Diversen > Geert Wilders en de onafhankelijkheid van rechters
mijn kijk op

Geert Wilders en de onafhankelijkheid van rechters

Geert Wilders en de onafhankelijkheid van rechters Geert Wilders en de onafhankelijkheid van rechters / rechterlijke macht. Geert Wilders wil af van de levenslange benoeming van rechters, zo liet hij weten in een tv-programma. Ik heb met verbijstering kennisgenomen van deze opvatting. In een democratische rechtstaat is de overheid - en haar dienaren - gebonden aan de wet en aan het recht en zijn het onafhankelijke rechters die recht spreken.(1) Deze onafhankelijkheid wordt gewaarborgd door een levenslange benoeming van rechters.

Geert Wilders en de onafhankelijkheid van rechters


'Laat ze bij de Sociale Dienst gaan werken of bij het Riagg'

Geert Wilders was op 16 februari 2011 te gast in het programma Uitgesproken van WNL (Wakker Nederland). Daarin lanceerde hij het volgende plan:

Ik wil graag dat rechters niet meer voor het leven worden benoemd. Dat betekent dat de Grondwet [moet worden gewijzigd]. Artikel 177 van de Grondwet zegt dat rechters nu voor het leven worden benoemd, ik zeg: 'Benoem ze voor 5 of 6 jaar, zorg dat hun contract van ambtshalve ophoudt, kijk of ze zwaar hebben gestraft. Hebben ze alleen taakstraffen uitgedeeld, dan laat ze bij de Sociale Dienst gaan werken of bij het Riagg. En hebben ze stevige straffen uitgedeeld, dan komen ze voor herbenoeming in aanmerking'. Wij zullen het kabinet vragen dat te doen. Als dat niet lukt dan overweeg ik mijn collega Helder een initiatiefwetsvoorstel [een voorstel tot wijziging van de Grondwet] in te dienen.(2)

Dat Nederlandse rechters niet meer voor het leven moeten worden benoemd, komt uit de koker van het Burgercomité tegen Onrecht die dit idee op 2 december 2010 wereldkundig maakte.(3) Nu wil het toeval dat de presentator van Uitgesproken dezelfde persoon is als de voorzitter van het Burgercomité tegen Onrecht: Joost Eerdmans.

Het volk wil zwaardere straffen en de rechters doen dit maar niet

Het is opvallend dat het 's lands populisten zijn die de levenslange benoeming van rechters willen afschaffen. Zo schrijft Jan Marijnissen - voormalig roerganger van de populistische SP (Socialistische Partij) - op zijn website:

We zijn allemaal voor een onafhankelijke rechtspraak. Maar zou dat dan voor de rechtelijke macht zelf niet reden moeten zijn om manieren van serieuze toetsing te introduceren, inclusief een stelsel van sancties? En die 'benoeming voor het leven' moet natuurlijk worden afgeschaft.(4)

Populisten, zowel ter rechter als tere linkerzijde van het politieke spectrum, is het kennelijk een doorn in het oog dat er een instantie is die zich onttrekt aan de invloedssfeer van de democratisch gelegitimeerde politiek.

Zwaardere straffen

Het volk roept om zwaardere straffen. Geert Wilders wil (daarom) ook dat er zwaarder gestraft gaat worden in Nederland. De rechters doen dit maar niet, zo wordt gesuggereerd. De gedachte dat rechters vonnissen op een wijze die de politiek niet wil of die tegen het gesundes Volksempfinden ingaan, moet onverdragelijk zijn voor een populist als Wilders.(5)

Geert Wilders is tegen een bonnenquota bij de politie, maar als het aan de voorman van de PVV ligt komt er wel een zware straffenquota voor rechters.

Onafhankelijke rechters

'Rechters niet meer voor het leven benoemen': wat een dwaas plan. Doordat rechters bij Koninklijk Besluit voor het leven worden benoemd (tot 70 jaar), is hun onafhankelijkheid gewaarborgd. Juist het feit dat ze er na vijf of zes jaar niet uitgeknikkerd kunnen worden, maakt de rechterlijke macht onafhankelijk. De rechter hoeft niet middels uitspraken in een goed blaadje te komen bij zijn 'politieke superieuren', met het oog op contractverlenging na 5 of 6 jaar. Rechters moeten onafhankelijk recht kunnen spreken, zonder de hete adem van de politiek in hun nek.

Benoeming voor het leven

Levenslange benoeming betekent niet dat een rechter maar kan doen en laten wat hij wil. Mocht een rechter bijvoorbeeld zijn boekje te buiten gaan, (structureel) disfunctioneren of wegens een misdrijf worden veroordeeld, dan kan hij worden geschorst of ontslagen door de Hoge Raad. Ook zijn er allerlei waarborgen voor behoorlijke rechtspraak. Zo moet de rechter bijvoorbeeld zijn uitspraak motiveren, waardoor inzichtelijk wordt op welke wijze hij tot zijn uitspraak is gekomen. Dit wordt de 'motiveringsplicht' genoemd. Ook moet hij ‘volgens de wet’ rechtspreken (artikel 11 Wet algemene bepalingen); hij kan niet doen wat hém goeddunkt. Controle op de rechterlijke macht kan verder plaatsvinden door de openbaarheid van de rechtspraak en door het stelsel van rechtsmiddelen, zoals hoger beroep en cassatie.(6)

De rechterlijke macht moet onafhankelijk zijn, in het bijzonder ten opzichte van wetgever en bestuur:

Wetgever en bestuur genieten democratische legitimatie, terwijl de legitimatie van de rechter juist schuilt in zijn onafhankelijkheid en - traditioneel bezien - in de beperkte en niet-politieke taak van de rechter om op basis van de wet recht te spreken.(7)

Trias politica

Voor de inrichting van een democratische rechtstaat is een scheiding der machten (trias politica) van kardinaal belang. In Nederland is er op hoofdlijnen sprake van een machtenspreiding. De rechtbanken zijn onafhankelijk, er is geen politieke inmenging. Het beginsel van een onafhankelijke rechterlijke macht houdt in dat het gedrag van burgers én van de overheid aan onafhankelijke toetsing is onderworpen.

Politieke rechtspraak

Geert Wilders - die nota bene 'zijn' rechtszaak een politiek proces noemt - pleit in feite voor politieke rechtspraak, dat is rechtspraak onder miskenning of afwezigheid van een scheiding van machten.(8) Door periodieke herbenoeming met als maatstaf de strafmaat - heeft een rechter te veel taakstraffen en te weinig gevangenisstraffen opogelegd dan moet hij ophoepelen - betekent het einde van de onafhankelijke rechtspraak. De rechter wordt het verlengstuk van de politiek. In het ergste geval gaat de politieke elite zelfs bepalen wat de rechter beslist. Dit zien we in dictatoriale landen als Iran en China.

Geert Wilders maakt handig gebruik van wat er onder het volk leeft

Voor een grondwetswijziging is in beide Kamers een tweederde meerderheid nodig. Dat krijgt Wilders nooit voor elkaar. Dat weet hij ook; hij is niet op zijn achterhoofd gevallen. Toch denk ik dat hij met dit buitengewoon verwerpelijke voorstel gaat scoren. Met dergelijke standpunten speelt hij in op de gevoelens die leven onder veel burgers: er moet strenger gestraft worden en de rechters vertikken dit. Vervolgens rolt iedereen over Wilders heen, waardoor hij overkomt als degene die tenminste begrijpt wat het volk wil in tegenstelling tot de 'politieke elite' die hem de mond wil snoeren. Hij kan dan ongetwijfeld weer op een zeteltje winst rekenen in de peilingen.

Joost van Dijk, voormalig president van het gerechtshof in Leeuwarden zei naar aanleiding van de uitspraken van Geert Wilders in Uitgesproken: "Onlangs heeft de heer Wilders in de strafzaak tegen hem gezegd dat als hij niet zou worden vrijgesproken, miljoenen mensen terecht geen vertrouwen meer zouden hebben in de rechterlijke macht. En nu zouden mensen geen vertrouwen meer hebben vanwege de vermeende lage straffen? Met andere woorden: rechters moeten doen wat de politiek wil? Het is de heer Wilders zélf die met zijn uitspraken het vertrouwen in de rechtspraak schaadt".(9)

Noten:
  1. Jan W. van Deth en Jan C.P.M. Vis, Regeren in Nederland, het politieke en bestuurlijke bestel in vergelijkend perspectief, 2000., p.157
  2. Dit is woordelijk overgenomen. http://www.omroepwnl.nl/nieuws/geert-wilders (voor de laatste keer geraadpleegd op 17-02-2011)
  3. http://www.powned.tv/nieuws/binnenland/2010/12/rechters.html (voor de laatste keer geraadpleegd op 17-02-2011)
  4. http://www.janmarijnissen.nl/2010/11/21/de-rechter-een-beter-mens/ (voor de laatste keer geraadpleegd op 17-02-2011)
  5. In veel peilingen blijkt dat de meerderheid van de respondenten vindt dat misdaden in Nederland over het algemeen te licht worden bestraft. Doch het argument dat de straffen in Nederland niet streng genoeg zijn, gaat niet op. Het blijkt dat rechters in de voorbije jaren al strenger zijn gaan straffen. Het is frappant dat in landen waar beduidend zwaarder gestraft wordt, zoals in de Verenigde Staten en Engeland, opinieonderzoeken vrijwel gelijke uitkomsten laten zien. Ook in deze landen met een strenger strafklimaat (denk maar aan het Amerikaanse principe 'Three strikes and you're out'), wil het volk zwaardere straffen. Die roep om strenger te straffen lijkt bijgevolg nauwelijks gerelateerd te zijn aan de feitelijke strafoplegging in een land. Een dergelijk standpunt lijkt veelal te berusten op sentimenten die het gevolg zijn van enkele, veelal uitzonderlijke en heftige zaken die breed zijn uitgemeten in de media.
  6. http://www.rechtspraak.nl/Gerechten/HogeRaad/Over+de+Hoge+Raad/Bijzondere+taken+HR+en+PG/Schorsing+en+ontslag+rechters.htm (voor de laatste keer geraadpleegd op 17-02-2011)
  7. F.C.L.M. Jacobs en C.W. Maris (red): Rechtsvinding en de grondslagen van het recht, Gorcum b.v., Koninklijke Van, 2006, p.124 .
  8. Ibid, p.124-125.
  9. Het Parool, 17-02-2011

Lees verder

© 2011 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Als het O.M. vrijspraak vraagtNormaal gesproken klaagt het Openbaar Ministerie of O.M. een verdachte aan en vraagt dan om een straf in haar requisitoi…
PVV: Partij voor de VrijheidDe PVV is misschien wel de meest bekende politieke partij binnen Nederland. En ook buiten Nederland heeft deze partij al…
Cruijff en Wilders en het populisme rond verkiezingenCruijff en Wilders en het populisme rond verkiezingenVolgens het meest gebruikte woordenboek Van Dale is populisme: “de neiging zich te richten naar de massa van de bevolkin…
Anti-islamstickerIn november 2013 lanceerde Geert Wilders een sticker, die hij zelf de Vlag van Waarheid en Bevrijding noemt. In de volks…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Vanna44, Pixabay
  • F.C.L.M. Jacobs en C.W. Maris (red): Rechtsvinding en de grondslagen van het recht, Gorcum b.v., Koninklijke Van, 2006.
  • Het Parool, 17-02-2011
  • http://www.dehelling.net/artikel/211/
  • http://www.janmarijnissen.nl/2010/11/21/de-rechter-een-beter-mens/
  • http://www.omroepwnl.nl/nieuws/geert-wilders
  • http://www.powned.tv/nieuws/binnenland/2010/12/rechters.html
  • http://www.rechtspraak.nl/Gerechten/HogeRaad/Over+de+Hoge+Raad/Bijzondere+taken+HR+en+PG/Schorsing+en+ontslag+rechters.htm
  • Jan W. van Deth en Jan C.P.M. Vis, Regeren in Nederland, het politieke en bestuurlijke bestel in vergelijkend perspectief, 2000.

Reageer op het artikel "Geert Wilders en de onafhankelijkheid van rechters"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 15-02-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Special: Geert Wilders (PVV)
Bronnen en referenties: 9
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!