Omgaan met verlies, crisis, overlijden en stress

Omgaan met verlies, crisis, overlijden en stress Het verliezen van dierbaren of iets waardevols vormen de fundamenten van je psychische beleven. Gebeurtenissen die in je hart gekerfd worden. Het klinkt vreemd maar verlies is bijvoorbeeld wel een voorwaarde voor groei maar het gaat helaas gepaard met pijn. Verliesgebeurtenissen worden ook wel herkenningspunten op je levensweg genoemd (Levinson, 1978). Ervaringen met verlies en crisis zijn momenten in het leven waarin veel stress ervaren wordt. Mensen kunnen bijvoorbeeld ook hun huis, bedrijf, dier of iets ander waardevols verliezen waardoor men in een cirkel van stress terecht komt. Het kan zo ver gaan dat men er letterlijk en figuurlijk ziek van kan worden. Men ervaart pijnen op verschillende plekken van het lichaam. Hoofdpijn, rugklachten, maag en buikpijn komen vaak voor in stressvolle situaties. Het verlies is het gevoel van angst die de leiding over het leven overneemt. Het is een proces van binding en scheiding.

Impact van overlijden

Wanneer een dierbare overlijdt kan dat grote impact hebben op de nabestaanden. Overlijden hoort bij het leven en we ontkomen er niet aan. Mensen hechten zich aan het leven en aan mensen en wanneer dat van elkaar wordt losgemaakt doet het pijn en verdriet. Als je niets met iemand hebt dan heeft overlijden geen impact.

Twee soorten verlies

Er zijn twee soorten verlies: overgangsverlies en incidenteel verlies.Onder elk vallen verschillende gebeurtenissen.

Overgang verliezen: stress en trauma: belangrijke rol van de moeder

  • overgang van de moederschoot naar de wereld buiten de moeder
  • Overgang naar pubertijd en volwassenheid
  • Huwelijk
  • Pensionering
  • Overlijden

Overlijden en stress

Tijdens een overgangsverlies verandert de structuur van je leven enorm. Het proces waarmee een overgang afgerond wordt impliceert een verlies. De overgang van de moederschoot naar de kwetsbaarheid van de wereld zorgt voor onzekerheid. De moeder heeft een belangrijke rol in het loslaten van en kind. Wanneer dat niet goed gebeurt kan er stress of trauma ontstaan. Soms kan dit een levenslange invloed op iemands leven hebben. Overgangsverlies heeft net zoveel impact voor een persoon als een verlies bij een echt overlijden. Er moet afscheid van iets of iemand worden genomen waar men zeer aan gehecht was en maakt dat de ander onzeker wordt en zelfs hopeloos in een draaikolk van een trauma terecht komt.

Incidenteel verlies

Incidentele verliezen doen de richting van je leven drastisch veranderen. Hierbij denken we aan het overlijden van een kind, amputatie van een lichaamsdeel, vlucht uit je land. Het onvoorspelbare en onverwachte maakt een incidenteel verlies tot een zeer ingrijpende gebeurtenis die je leven lang bij blijven.

De kringloop van binding, scheiding en verliezen

Als verlies de ene kant is dan is hechting de andere kant. Zonder hechting is spreken over verlies niet mogelijk. Het leven bestaat uit een proces van bindingen aangaan. De kwaliteit van die binding heeft invloed op hoe men omgaat met verlies. Onderzoek van Bowlby heeft aangetoond dat hechting biologische voordelen heeft en tot ons erfgoed behoort. Al op jonge leeftijd gaan bindingen verloren. De baby uit de moederschoot, de peuter leert weglopen bij de ouder, in de puberteit leer je je losmaken van je ouders. Scheiding en individuatie zijn nauw met elkaar verbonden. Wie vroeg leert omgaan met verlies bouwt bagage op voor latere verliezen.

Verschillende soorten verlies

Permanent en tijdelijk verlies

Overlijden en verwoesting van een dierbaar object zijn voorbeelden van permanent verlies. Tijdelijk verlies is bijvoorbeeld als iemand is zoekgeraakt en weer is gevonden. Ook verlies van een toekomstverwachting kan tijdelijk zijn door het ontwikkelen van een nieuw toekomstperspectief.

Tastbaar en onzichtbaar verlies

Bij verlies van een lichaamsdeel spreken we van tastbaar verlies. Het kwijtraken van idealen is een onzichtbaar verlies, dit onttrekt namelijk aan het zichtveld van de buitenwereld.

Primair en secundair verlies

Voor een lichamelijk gehandicapte is verlies van lichamelijke functies een primair verlies. Het gevolg van dit primaire verlies, het kwijtraken van werk, noemen we secundair verlies. Ook wel het domino of sneeuwbaleffect genoemd.

Partieel en meervoudig verlies

Als verlies betrekking heeft op één facet van het bestaan, zoals een belangrijk persoon, dan is dat partieel verlies. Meervoudig verlies is aan de orde bij rampen en oorlogen, omdat dit vele slachtoffers maakt en materiële verliezen heeft. Partieel verlies wordt bijvoorbeeld meervoudig verlies als men een kind verliest en dit echtscheiding tot gevolg heeft.

Oud, nieuw en toekomstig verlies

Oud verlies is datgene wat in het verleden heeft plaatsgevonden en vaak ook wordt overgedragen op het volgende geslacht. Actueel verlies is het overlijden, ontslag op staande voet. Toekomstig verlies is bijvoorbeeld de aankondiging van ontslag of een ongeneeslijke ziekte.

Geänticipeerd en schokkend verlies

Geanticipeerd verlies is verlies waar men zich op kan voorbereiden; zoals verhuizing, sterfproces. Schokkend verlies doet zich echter plotseling voor, bijvoorbeeld; moord, ongeluk. Anticipatie is dan niet meer mogelijk.

Reactief en participerend verlies

Als je niet zelf betrokken bent bij een ongeluk spreken we van een reactief verlies. Wanneer je er wel bij betrokken bent is dan is dat een participerend verlies. Bij echtscheiding kan het voor de initiatief nemende partner een participerend verlies zijn. Voor de ander die het overkomt kan het een reactief verlies zijn.

Lees verder

© 2009 - 2020 Hessel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Schulden en jouw gezondheidSchulden en jouw gezondheidSchulden kunnen zorgen voor een slechte gezondheid. Als je in een financiële crisis zit is het belangrijk om op jouw gez…
Test je Kans op StressTest je Kans op StressTest je kans op stress. Uit wetenschappelijk onderzoek is naar voren gekomen dat bepaalde gebeurtenissen de kans op stre…
Rouw: de minnares of schaduwweduweRouw: de minnares of schaduwweduweIn naam van de liefde vraag ik hiermee uw aandacht voor de schaduwweduwe. In onze westerse cultuur is het kerngezin (dat…
recensieRecensie: Cheryl Strayed WildEnkele jaren na het overlijden van haar moeder maakte Strayed een 1700 kilometer lange solovoettocht langs de Amerikaans…

Onderhandelen, tips & tricksHet lijkt alsof sommigen als onderhandelaars geboren zijn en anderen het nooit zullen beheersen. Toch bestaan een aantal…
Met flirten bereik je meerFlirten is leuk, spannend en kan veel goede dingen op je pad brengen. Als je het flirten goed aanpakt en niet ordinair o…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Anemone123, Pixabay
  • Samenvatting Persoonlijke confrontaties met verlies: de levensloopdimensie uit Verlieskunde, Handreiking voor de beroepspraktijk, H. de Monnik.

Reageer op het artikel "Omgaan met verlies, crisis, overlijden en stress"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Hessel
Laatste update: 24-03-2020
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Special: Pastorale psychologie
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!