InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Diversen > Vrijheid van meningsuiting en de liberaal Mark Rutte (VVD)
mijn kijk op

Vrijheid van meningsuiting en de liberaal Mark Rutte (VVD)

Vrijheid van meningsuiting en de liberaal Mark Rutte (VVD) Partijleider van de VVD, Mark Rutte, breekt een lans voor Geert Wilders van de PVV. Naar aanleiding van de uitspraak van het hof in Amsterdam dat Wilders vervolgd moet worden voor het aanzetten tot haat en discriminatie, zei Rutte dat wat hem betreft iedereen moet kunnen zeggen wat hij wil, zolang er niet aangezet wordt tot geweld tegen personen of hun bezittingen. Alle andere mogelijke beperkingen van die vrijheid moeten verdwijnen. De wet zou daarom moeten worden aangepast, aldus Rutte.

Vrijheid van meningsuiting en de liberaal Mark Rutte


'Draaikont van de week'

Geert Wilders hekelde Mark Rutte en noemde hem "draaikont van de week". Volgens Wilders lijken die uitspraken "prachtig", maar vijf dagen geleden had Rutte nog tegen een motie van de PVV gestemd die ongeveer dezelfde strekking had. Een dag later - op 21 januari 2009 - werd door het hof bekend gemaakt dat Wilders vervolgd moet worden. Oud-politicus en thans columnist bij het Friesch Dagblad, Sytze Faber, zegt in zijn boek 'De wet van de koestal' dat de grootste dief van je ruif pal naast je staat. Voor de VVD houdt dat in dat de PVV de concurrent op de rechtervleugel is, naast Trots Op Nederland van Rita Verdonk, maar die zakt weg in de peilingen. Wilders eet graag uit de ruif van de VVD. Bij de steun van Rutte voor Wilders lijkt derhalve politiek opportunisme een belangrijker motief te zijn dan zijn principes. Hij is een politiek dier die zijn kans rook om te scoren onder het electoraat.

Een groot goed

Mark Rutte zegt al langere tijd op te komen voor het vrije woord. “Aan ons politici de taak het klimaat te scheppen waarin cartoonisten en opiniemakers het vrije woord daadwerkelijk vrij mogen uiten,” schreef hij op 30 juli 2008 op zijn persoonlijke website naar aanleiding van de affaire Gregoruis Nekschot, een cartoonist die gearresteerd was vanwege de verdenking dat hij zich in acht cartoons schuldig heeft gemaakt aan discriminatie en mogelijk het aanzetten tot haat of geweld. Rutte haalt in datzelfde stuk fel uit naar een aantal CDA prominenten die de vrijheid van mening volgens hem ter discussie stellen.

Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, dat kan ik onderschrijven. We dienen vooraf geen beperkingen op te leggen en achteraf kan met de wet in de hand eventueel corrigerend worden opgetreden indien bijvoorbeeld iemand oproept tot geweld. Vooraf is er sprake van eigen verantwoordelijkheid. Uitlatingen van te voren verbieden zou het publieke debat smoren en daarmee de democratie geen goed doen. Maar ook achteraf bijvoorbeeld schokkende, kwetsende en/of beledigende meningen die bijdragen aan het publieke debat juridisch veroordelen, zou de democratie kunnen schaden. Een goed functionerende democratie functioneert nu eenmaal bij de gratie van de expressie van (conflicterende) meningen en opvattingen, ook als deze kwetsend zijn voor deze of gene.

Vrijheid van expressie niet absoluut

De vrijheid van expressie is niet absoluut – we kennen immers de begrenzing van de wet – maar een inwoner van Nederland moet zich vrij voelen zich te roeren in het publieke debat. Daar ben ik het dus van harte met Rutte eens. Ofschoon deze vrijheid mensen niet ontslaat van de morele verplichting rekening te houden met anderen door iemand niet onnodig te kwetsen. De overheid dient zich echter verre te houden om deze morele grenzen of beter gezegd fatsoensnormen die mettertijd ook weer veranderen of verschuiven, in een wet vast te leggen. Dat zou getuigen van vergaand paternalisme en een dergelijk houding zou de dood in de pot zijn voor de democratie. Wellicht kan ik beter zeggen: is de bijl aan de wortel van de democratie. Maar dat klinkt zo pathetisch.

Hans Janmaat

In Nederland is belediging en aanzetting tot discriminatie of haat (van bepaalde minderheidsgroepen) strafbaar gesteld, doch strafrechtstoepassing moet mijns inziens beperkt blijven tot grove scheld- en schimppartijen die hemel noch aarde raken en tot die gevallen waarbij er aangezet wordt tot haat mét de onmiskenbare bedoeling geweld uit te lokken. Dat is volgens mij ook in overeenstemming met de bedoeling van de wetgever. Er is veel ruimte gelaten voor het uiten van gepeperde opvattingen in een maatschappelijk debat, ook voor die waarvan (een deel van) de samenleving op haar achterste benen gaat staan en die als beledigend worden ervaren. Iedereen moet de vrijheid voelen en kunnen nemen om kritiek te uiten op gedragingen, culturele tradities en denkbeelden. Zowel geloofsovertuiging als politieke overtuigingen moeten te allen tijde bestreden kunnen worden, want dat is de kwintessens van het publieke debat, de motor van de democratie en in deze context moet het strafrecht zich zéér terughoudend opstellen.

Niet voor niets is de veroordeling van de extreemrechtse politicus Hans Janmaat die tijdens een demonstratie zei: “Als wij aan de macht komen, schaffen we de multiculturele samenleving af,” zeer omstreden. Hij had kritiek op een politiek-ideologisch concept en daarom had deze veroordeling nooit plaats mogen vinden, hoe abject je zijn ideeën ook mag vinden.

Vrijdenkersruimte

Begin juli 2008 heeft de VVD samen de partij van Wilders in het gebouw van de Tweede-Kamer een tentoonstelling geopend. Dit naar aanleiding van de arrestatie van de cartoonist Gregorius Nekschot die er zoals gezegd van verdacht wordt dat hij in acht cartoons zich schuldig heeft gemaakt aan discriminatie en mogelijk het aanzetten tot haat of geweld. In de expositie is er werk te zien van controversiële kunstenaars, onder wie dus Gregorius Nekschot – waarbij je je kunt afvragen of een cartoonist nu wel of geen kunstenaar is, maar dat terzijde - en Theo van Gogh. De tentoonstelling in de zogenoemde 'vrijdenkersruimte' is bedoeld als protest tegen de aantasting van de vrijheid van meningsuiting, zei Rutte bij de opening.

In de bres

Ik ben benieuwd of Mark Rutte in alle gevallen in de bres zal springen als de vrijheid van meningsuiting in het geding is of lijkt te zijn. Is hij consequent, of is er telkens sprake van selectieve, grotendeels door opportunisme ingegeven verontwaardiging. Het is namelijk gemakkelijk om op te komen voor opvattingen of kunstuitingen die je welgevallig zijn, of waar je neutraal tegenover staat of waar je misschien normaal gesproken je schouders over ophaalt. Ook kan het voor een politieke partij om electorale redenen opportuun zijn om in de bres te springen voor bedreigde opvattingen of kunstuitingen die weerklank vinden bij de achterban, vooral als een steeds groter deel daarvan wegloopt naar andere partijen die zich duidelijker manifesteren op dat terrein en die met grote happen uit de ruif naast hen eten. Maar zal Rutte ook opkomen voor het vrije woord als het een opinie betreft die hij verafschuwt?

Imam El-Moumni

Rutte betichtte in het stuk CDA-Kamerlid Van Haersma Buma dat hij de vrijheid van meningsuiting wil beperken omdat volgens hem de grens ligt "daar waar het vrije woord ontaardt in mensen onnodig pijn doen". "Wil Van Haersma Buma dat echt via het strafrecht verbieden?," vroeg Rutte retorisch. De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. Ze zeggen wel dat de PvdA zwalkt, maar de VVD kan er ook wat van.

Ik zeg dit omdat de VVD eind 2001 nog pleitte voor een aanpassing van het Wetboek van Strafrecht. Het begrip discriminatie moest worden verruimd, meenden de liberalen, zodat imams die haat zouden zaaien konden worden aangepakt. Hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Nijmegen de heer Y. Buruma vond dit geen goed idee: "Elke verruiming van de discriminatiebepaling ligt juridisch heel moeilijk, omdat het automatisch een inperking betekent van de vrijheid van meningsuiting."

In 2002 wilde de VVD de Rotterdamse imam Khalil el-Moumni het land uitzetten als hij zou worden veroordeeld voor zijn uitspraken over homo's. De geestelijke vergeleek homoseksualiteit met een besmettelijke ziekte en hij zei dat homoseksualiteit schadelijk is voor de samenleving. Zowel in het geval El-Moumni als bij de RFP-politicus Leen van Dijke die zei: "Een praktiserend homo is voor mij even zondig als een dief," liet de prominente VVD-er Gerrit Zalm het verbod van discriminatie prevaleren boven de vrijheid van meningsuiting. Na de moord op Theo van Gogh was de vrijheid van meningsuiting echter weer belangrijker. De VVD was de mening toegedaan dat moslims maar moesten leren hun incasseringsvermogen te vergroten.

Zowel Van Dijke als El-Moumni zijn vrijgesproken. El Moumni had zich volgens het hof niet schuldig gemaakt aan het opzettelijk discrimineren van homoseksuelen en het aanzetten tot discriminatie en haat. Je kunt het walgelijk vinden wat El Moumni beweerde over homo’s, maar de vrijheid van expressie heeft gezegevierd. Driewerf hoera. Vrijheid van meningsuiting en tolerantie doen soms pijn; niet alleen gelovigen maar ook seculier-progressieve liberalen – vooral als ze hun 'verlichte' overtuigingen superieur achten – moeten kunnen incasseren.

Zal de VVD consequent zijn?

In de expositieruimte van de VVD hangt een groot bord met daarop de gevleugelde woorden van de filosoof Voltaire:

  • "Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht het te zeggen met mijn leven verdedigen."

Staat dat bord daar om goede sier te maken, of is het de VVD menens? Vul voor het persoonlijk voornaamwoord 'u' maar eens de volgende namen in: El Moumni, Van Dijke, enzovoort. De woorden van deze denker betekenen dus nogal wat en volgens mij beseft Rutte niet wat de reikwijdte van deze opmerking is. Maar misschien zit ik er wel helemaal naast en is er bij de VVD sprake van voortschrijdend inzicht. De toekomst zal het uitwijzen.

Ik ben benieuwd wat de lezers hiervan vinden.

Artikel 7 van de Nederlandse Grondwet
  1. Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
  2. De wet stelt regels omtrent radio en televisie. Er is geen voorafgaand toezicht op de inhoud van een radio- of televisie-uitzending.
  3. Voor het openbaren van gedachten of gevoelens door andere dan in de voorgaande leden genoemde middelen heeft niemand voorafgaand verlof nodig wegens de inhoud daarvan, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. De wet kan het geven van vertoningen toegankelijk voor personen jonger dan zestien jaar regelen ter bescherming van de goede zeden.
  4. De voorgaande leden zijn niet van toepassing op het maken van handelsreclame.

Lees verder

© 2009 - 2019 Tartuffel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Anti-islamstickerIn november 2013 lanceerde Geert Wilders een sticker, die hij zelf de Vlag van Waarheid en Bevrijding noemt. In de volks…
Haatzaaien, een moeizaam begripTijdens het proces tegen Geert Wilders is het begrip haatzaaien weer boven komen drijven. De nationale en internationale…
Rita Verdonk heeft een eigen meningRita Verdonk heeft een eigen meningRita Verdonk weet de gelederen en gemoederen bezig te houden. Na haar komst in de politiek, minister Zalm zocht een vrou…
PVV: Partij voor de VrijheidDe PVV is misschien wel de meest bekende politieke partij binnen Nederland. En ook buiten Nederland heeft deze partij al…
Mark Rutte - Levensloop in jaartallenDe politieke loopbaan van Mark Rutte begon in 2002 als staatssecretaris. Later werd hij VVD-fractievoorzitter en in 2010…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Sebastiaan Ter Burg From Utrecht, The Netherlands, Wikimedia Commons (CC BY-SA-2.0)
  • Justitiele Verkenningen, Vloeken, schelden en schimpen, maart 2003, WODC.
  • Nederlandse Grondwet (2008).
  • http://www.gelderlander.nl/algemeen/dgbinnenland/4400932/Rutte-initiatief-premier-vrijheid-meningsuiting.ece
  • http://www.elsevier.nl/web/Artikel.htm?contentid=221090
  • Sytze Faber, De wet van de koestal: Gereformeerden in Den Haag, Balans, Uitgeverij, 2007.

Reageer op het artikel "Vrijheid van meningsuiting en de liberaal Mark Rutte (VVD)"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Reacties

Gerard de Baay, 28-05-2009 13:57 #2
Beste Mark,
Kennis genomende hebbende van je betoog betreffende de vrij meningsuiting meen ik het volgende te moeten opmerken. Hoewel ik het nut en de zorg rondom dit onderwerp met je deel denk ik niewt dat dit de aanpak is die 'men'van de VVD verwacht. Het is n.m.m. geen onderwerp waar je straks mee de verzkiezingen in kunt gaan. Kies onderwerpen die dichter bij de mensen liggen, scholing, inkomen, kredietcrisis veiligheid etc. Wat treurig is dat zelfs VVDers zich afvragen waarom je dit onderwerp nu zo scherp neer moest zetten. Er zijn op dit moment echt zaken die zwaarder wegen.
Denk er nog eens goed over na, sterkte m.v.g. Gerard de Baay. Reactie infoteur, 28-05-2009
Hallo Gerard de Baay,

U noemt mij 'Mark', maar ik ben geen Mark, laat staan Mark Rutte. Ik verkonig in mijn artikel ook niet het VVD standpunt - maar mijn persoonlijke standpunt.

Mvg, Tartuffel.

J. Landré, 28-05-2009 09:11 #1
Is het ontkennen van de moord op Willem van Oranje ook strafbaar? Zo ja, waarom wel en zo nee, waarom niet? Reactie infoteur, 28-05-2009
Hallo,

Bedankt voor uw reactie. Ik veronderstel dat u doelt op het bericht dat volgens Rutte de Holocaust te ontkennen niet langer strafbaar zou moeten zijn.

Ik schreef in mijn stuk: "In Nederland is belediging en aanzetting tot discriminatie of haat (van bepaalde minderheidsgroepen) strafbaar gesteld, doch strafrechtstoepassing moet mijns inziens beperkt blijven tot grove scheld- en schimppartijen die hemel noch aarde raken en tot die gevallen waarbij er aangezet wordt tot haat mét de onmiskenbare bedoeling geweld uit te lokken." Dit zou m.i. ook moeten gelden voor mensen die - ondanks overweldigend bewijs van het tegendeel - de Holocaust menen te moeten ontkennen. En als mensen de moord op Willem van Oranje ontkennen, dan moet ze dat ook vrij staan en volgens mij kan dat nu ook - of zou het majesteitschennis zijn? Hoe dan ook, het zou m.i. mogelijk moeten zijn. We moeten niet overgaan tot het verabsoluteren van historische gebeurtenissen en een afwijkende opvatting strafbaar stellen. Dit is het domein van historici en niet van politici (die de wetten maken) en rechters.

mvg, Tartuffel

Infoteur: Tartuffel
Laatste update: 18-09-2016
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Diversen
Bronnen en referenties: 6
Reacties: 2
Mijn kijk op…
Deze rubriek bevat artikelen welke naast objectieve informatie ook een mening en/of ervaring beschrijven.
Schrijf mee!