InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Communicatie > Israëls nederzettingen: ruimtelijke ontwikkeling vanaf 1967

Israëls nederzettingen: ruimtelijke ontwikkeling vanaf 1967

Israëls nederzettingen: ruimtelijke ontwikkeling vanaf 1967 Het Zionisme streeft naar een Tehuis voor het Joodse Volk in Erets Jisraeel. Maar slechts een gedeelte van Erets Jisraeel komt in 1948 in Israëls bezit. Binnen de grenzen van 1948 maakt het idee van Erets Jisraeel (het Land Israël) plaats voor het idee van Medinat Jisraeel (de Staat Israël). Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 verovert Israël de Sinaï, Judea, Samaria, de Jordaan Vallei, de Gaza-strook en de Golan Hoogvlakten. Er onstaan scherpe tegenstellingen rondom de status van deze gebieden.

Spanningsveld tussen de Erets Jisraeel en de Medinat Jisraeel gedachte

In Israël ontstaan scherpe tegenstellingen rondom de vraag naar de toekomstige status van de veroverde gebieden. De Beweging Voor Een Groot Israël pleit niet alleen uit veiligheidsoverwegingen voor annexatie van de veroverde gebieden, maar vooral ook vanwege de historische verbondenheid van het Joodse Volk met Judea en Samaria. Zij streven naar een heropleving van de Erets Jisraeel gedachte. Anderen huldigen een tegenovergestelde mening. Zij zien de 1 miljoen Arabieren in deze gebieden als een levensgrote bedreiging voor het Joodse karakter van de Staat Israël. Daarom willen zij zich desnoods onvoorwaardelijk terugtrekken uit deze gebieden, met uitzondering van Oost-Jeruzalem (vanwege historische motieven) en de Golan (vanwege veiligheidsoverwegingen). Zij houden vast aan het idee van Medinat Jisraeel: een Joodse Staat qua bevolking en qua karakter.

Het Allon Plan

Het Allon Plan neemt een tussenpositie in binnen de tegenstellingen. Het heeft als doel het vormen van een eenheid van Erets Jisraeel vanuit geostrategische oogpunt en eenheid van Medinat Jisraeel vanuit demografisch oogpunt. Met andere woorden het maximaliseren van Israëls veiligheid en het vermijden van penetratie in dichtbevolkte Arabische gebieden. De uitzondering hierop vormt Oost-Jeruzalem dat meteen wordt geannexeerd. De oude Joodse wijk in Oost-Jeruzalem wordt opnieuw bevolkt door Joden. Vervolgens ontstaat er een proces van suburbanisatie rondom Jeruzalem. Doel is het Arabisch woongebied van Jeruzalem te omsluiten om daarmee te voorkomen dat Jeruzalem opnieuw verdeeld zou worden. Ten zuiden van Bethlehem worden ook een aantal nederzettingen gevestigd (het Etzion Blok). Aanvankelijk hebben de nederzettingen geen goedkeuring van de regering. Maar na het verwerpen van de vredesonderhandelingen door de Arabische landen wordt het toegestaan door de Israëlische regering als waarschuwingsteken voor de Arabieren.

de Jordaan Vallei

Het verkrijgen van controle in de Jordaan Vallei wordt bepaald door de methode 'aanwezigheid'. Er komen Nachal-nederzettingen langs de noord-zuid lopende grens met Jordanië. Evenwijdig hieraan loopt een keten van Nachal-nederzettingen langs Arabische nederzettingen in de heuvels van Samaria. De nederzettingen in de Jordaan Vallei worden uitgebreid met de nederzettingen in de Woestijn van Judea dat eveneens dunbevolkt is. Daarnaast wordt Jeruzalem verbonden met de Jordaan Vallei zodat het dichtbevolkte Judea en Samaria van elkaar losgesneden worden. Vervolgens wordt de smalle Jeruzalem-corridor verbreed via uitbreiding naar de Latrun-sector en het Etzion-blok.

Versnelde nederzettingenactiviteit na de Jom Kippoeroorlog van 1973 in Judea en Samaria

Hoewel eerst sprake is van stichting van een beperkt aantal rurale nederzettingen, wordt het proces na de Jom Kippoeroorlog van 1973 versneld. De angst van mei 1967 neemt weer toe en tal van nederzettingen van vóór 1973 worden versterkt met nieuwe nederzettingen op strategische punten. Dit is een opmerkelijk feit omdat de Jom Kippoeroorlog leerde dat nederzettingen in een moderne oorlog snel vernietigd kunnen worden. Ze lijken dus geen essentieel element meer in de nationale veiligheid, aldus sommige experts. Ik deel die mening echter niet. De Jom Kippoeroorlog werd veroorzaakt door het feit dat Israël zich uit strategische plekken had teruggetrokken tijdens de Uitputtingsoorlog. Dit zorgde ervoor dat Egypte Israël aanviel. De nederzettingen waren dus kwetsbaar vanwege strategische blunders en niet zozeer vanwege moderne oorlogsvoering.

Goesh Emoeniem

Daarnaast begint de Goesh Emoeniem sterke druk uit te oefenen op versnelling van de nederzettingenactiviteit. Haar streven is de vestiging van nederzettingen in alle delen van het land. De Goesh Emoniem begint op eigen houtje met de vestiging van nederzettingen. Nog voor het einde van het tijdperk van de Arbeiderspartij worden vijf nederzettingen gesticht die officieus gesteund werden. De Goesh Emoeniem ontwikkelt ondertussen plannen voor versnelde kolonisatie. Haar doel is de vestiging van Jisjoeviem Kehilatiiem in westelijk en centraal Samaria. Aanvankelijk zijn deze nederzettingen geïsoleerd, maar al spoedig worden ze met elkaar verbonden zodat ze als grenzen tussen grote Arabische enclaves functioneren.

Drobess Plan

Het opnemen van het Masterplan van de Goesh Emoeniem in het Drobess Plan van de Zionistische Wereld Organisatie betekent een historisch vertrek van het beleid van de Arbeiderspartij dat territoriale compromis inhoudt. Dit beleid voert de Zionistische Beweging sinds 1937 na het Peel Plan. Hiervoor in de plaats komt het Likoedbeleid dat gericht is op handhaving van het veroverde territorium en vervolgens integratie van dit territorium in Israël. Door de vestiging van nederzettingen tracht de regering controle te krijgen over Judea en Samaria. Dit wordt vergemakkelijkt door het aannemen van een wet waarbij de Joodse bevolking wordt toegestaan land te kopen in deze gebieden. Vooral na de nederlaag van de PLO in Libanon in 1982 wordt veel land opgekocht van gedemoraliseerde Palestijnen. Zo tracht de Likoed-regering door middel van legale eigendom van grond en door middel van aanwezigheid controle over alle gebieden in Erets Jisraeel te verkrijgen.

De gekochte grond wordt gebruikt voor de vestiging van steden. Deze steden moeten grote groepen Joden aantrekken wat op langere termijn zou moeten leiden tot een veranderende demografische balans ten gunste van de Joodse bevolking op de Westoever. Door materialistische prikkelingen worden Joden aangemoedigd om te verhuizen van de overvolle steden in de kustvlakte naar de nieuwe steden in of in de buurt van Samaria. Dit proces is in feite een uitbreiding van het suburbanisatieproces rondom Tel Aviv (vanaf midden jaren 1960) en rondom Jeruzalem (vanaf beginjaren 1970). Belangrijke steden in het metropolaire gebied van Tel Aviv binnen Samaria zijn Ariel en Emmanuel; belangrijke steden in het metropolaire gebied van Jeruzalem zijn Ma'aleh Adoemiem en in mindere mate Kiriat Arba.

Israëls nederzettingenbeleid in Judea, Samaria en de Jordaan Vallei laat een verschuiving zien van de vestiging van Joodse nederzettingen in de dunbevolkte Jordaan Vallei naar vestiging in het dichtbevolkte Samaria. Analoog hieraan is de verschuiving van een eenheid van Erets Jisraeel vanuit geostrategisch oogpunt naar een eenheid vanuit demografisch oogpunt. Met andere woorden een integratie van de West Bank in Israël.

Conclusie

Aanvankelijk is sprake van een heropleving van het Zionistische nederzettingenbeleid (landbouw kolonisatie). De landbouw kolonisatie verwezenlijkt echter maar een beperkt aantal doeleinden in vergelijking met de periode van vóór 1948. Zo bepalen ze de vorming van Erets Jisraeel vanuit geostrategisch oogpunt en dus spelen ze een rol in de veiligheid en defensie van het land. Maar vanwege externe omstandigheden (Jom Kippoeroorlog en opkomst Goesh Emoeniem) verandert de nederzettingenpolitiek geleidelijk aan.

De voorkeur van landbouwnederzettingen maakt plaats voor de voorkeur van Jisjoeviem Kehilattiem. Daarnaast heeft een belangrijke verschuiving in de uitvoering van het beleid plaatsgevonden. Het klassiek Zionistische nederzettingenbeleid ging uit van penetratie in dunbevolkte Arabische gebieden vanuit strategisch oogpunt, terwijl de Likoed strategie uitging van penetratie in dichtbevolkte Arabische gebieden vanuit demografisch oogpunt. De Likoed, en later andere partijen, streven naar een overwicht van de Joodse bevolking in de Westbank. Alhoewel dit niet te verwezenlijken lijkt, zal met name de suburbanisatie in vooral de buurt van en in Samaria een effectieve barrière zijn in elk territoriaal compromis omdat de bewoners hun verbeterde levensstandaard niet graag zullen willen opgeven.

Lees verder

© 2008 - 2019 Etsel, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Judea en Samaria 2: Arabische dorpen - 1948-1967We zagen al eerder dat de ligging van de Arabische nederzettingen in Judea en Samaria (West Bank) in de periode 1948-196…
Judea en Samaria 4: Masterplan 1970 -niet politiek geladenIn 1949 had Israël een gebied van ongeveer 20.700 km² kilometer in bezit. Na verovering van Judea en Samaria in 1967 kwa…
Judea en Samaria 5: Het Allon plan en andere plannenIn 1967 stelde de toenmalige minister van werkgelegenheid, Yigal Allon, een plan op voor de toekomstige grenzen van Isra…
Judea en Samaria 10: Joodse nederzettingenpatroonEr liggen ongeveer 140 Joodse nederzettingen in Judea en Samaria (West Bank). Met uitzondering van de Jordaan Vallei en…
Judea en Samaria 7: agrarische en gemeenschap nederzettingenDe Israëlische oplossing voor het bouwen van de regio's Judea en Samaria was om een netwerk van Joodse nederzettingen te…
Bronnen en referenties
  • Paper Etsel voor studie sociale geografie

Reageer op het artikel "Israëls nederzettingen: ruimtelijke ontwikkeling vanaf 1967"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Etsel
Laatste update: 04-07-2018
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Communicatie
Special: Geografie Israël
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!