Veiliger op straat: onderzoek, feiten en meningen

Veiligheid thuis, op straat en overal. Een belangrijk thema, waarover veel gepraat wordt. Maar hoe maak je het nu veiliger om ons heen? Moeten we het hebben van harde(r) straffen, of van preventie? En hoe oordelen we over de veiligheid in onze eigen buurt? Recent onderzoek levert verrassende cijfers en resultaten op. Straffen, of voorkomen? Een thema dat altijd goed is voor hevige discussies als het gaat om de vraag hoe je de veiligheid op straat kunt vergroten. Maar terwijl de harde aanpak de laatste tijd aan populariteit leek te winnen, blijkt uit recent onderzoek iets anders. Volgens dat onderzoek namelijk, geloven wij Nederlanders meer in preventieve maatregelen dan in die hardere aanpak als het kwaad eenmaal geschied is. Dit alles komt naar voren uit de Maatschappij Monitor van Achmea: dat is een periodiek onderzoek dat Achmea uitvoert rondom verschillende thema's op het gebied van solidariteit.

Voorkomen van criminaliteit, of bestraffen?

Een forse meerderheid, ofwel driekwart van de Nederlanders, is van mening dat het beter is om iets te doen om te voorkomen dat jongeren crimineel gedrag gaan vertonen, dan achteraf hard te straffen en te hopen dat daarbij een preventief effect optreedt. Als je het specifiek hebt over veiligheid in onze woon wijken, kun je die volgens de ondervraagden beter proberen te vergroten via preventieve maatregelen. Ook verrassend is dat het accent bij beantwoording van de vraag 'hoe doe je dat dan' niet altijd ligt op beveiliging. De grote meerderheid, namelijk 76% van de Nederlanders, ziet iets in werk en scholing voor bewoners.

Wijkagenten in actie

Net daarna komt wel een antwoord dat met rechtstreekse bevordering van de veiligheid te maken heeft. 74% van de ondervraagden zet in op inzet van wijkagenten. Maar ook het organiseren van activiteiten voor jongeren in een wijk scoort (even) hoog met 74%. Hierna volgt dan weer wel een maatregel uit het rijtje 'harde aanpak', namelijk harder straffen wanneer mensen eenmaal een strafbaar feit plegen. Iets meer dan de helft van de ondervraagden, en wel 54%, denkt dat daar een oplossing van verwacht mag worden.

Wie doet wat?

Nog zo'n lastige vraag is, wie er nu verantwoordelijk is voor dat fel begeerde veilige gevoel in de wijk. Hoe dan ook vindt een flinke meerderheid van degenen die aan het onderzoek meewerkten, ofwel tweederde, dat instanties zoals politie en justitie te weinig doen aan het veiliger maken van buurten. Maar er is ook een groot deel van de Nederlanders die het wel ziet zitten om iets te doen om zelf de eigen buurt veiliger te maken. Een derde van de respondenten zegt, meer te willen doen dan ze momenteel al doen om de eigen buurt veiliger te maken.

Zullie of ik?

Een grappig effect dat momenteel vaak optreedt in enquetes op sociaal-psychologisch gebied is het 'zullie-effect'. Ofwel, men signaleert dat er iets verbeterd moet worden aan het een of ander, en vervolgens stelt een meerderheid van de ondervraagden dat het probleem vooral bij een ander ligt. Dat effect treedt echter niet op in dit onderzoek. Liefst acht van de tien Nederlanders vindt dat veiligheid een taak is van iedereen, en houdt zichzelf daarbij niet buiten schot. Alleen, hoe doe je dat? De dieptragische gebeurtenissen van de laatste jaren bij het aanspreken van wangedrag op straat, trekken hun sporen. Want het aanspreken van mensen op asociaal gedrag ligt moeilijk, zo toont het onderzoek aan. Zeven op de tien Nederlanders durft mensen niet altijd aan te spreken op hun gedrag op straat. En hoe akelig dat ook is, het is wel begrijpelijk. Niet voor niets adviseren instanties om samen in plaats van alleen actie te ondernemen, en bij onraad op straat voor alles 112 te bellen voor hulp.

Het gras aan de overkant (is niet groener!)

Het spreekwoord is bekend: het gras is groener aan de overkant. Ofwel, bij 'de buren' is alles beter. Nou, ook die perceptie doet dit onderzoek de das om. Het gevoel over de veiligheid in de eigen buurt is namelijk beter dan de score die mensen toekennen aan de veiligheid in buurten in de rest van Nederland. Een meerderheid is positief over de manier waarop buurtgenoten met elkaar omgaan. En toch, opmerkelijk genoeg, krijgt de manier waarop mensen met elkaar omgaan in héél Nederland van niet minder dan driekwart van de ondervraagden een negatief oordeel. Datzelfde geldt voor de manier waarop mensen oordelen over de veiligheid in je eigen buurt en de veiligheid in de rest van Nederland. De ondervraagden vinden over het algemeen hun eigen buurt wel veilig, maar stellen dat ze de rest van Nederland steeds minder veilig vinden.