Rokers als ‘outcasts’

Met ingang van januari 2004 is het nieuwe anti-rookbeleid van de overheid ingegaan. Dit nieuwe beleid, de tabakswet, houdt onder andere een algemeen rookverbod op stations en in overheidsgebouwen in. Verder zullen de tabaksprijzen, in navolging op dit strenge beleid, ook wederom flink stijgen. Dit beleid is zo gemaakt ter bescherming van de niet-rokers, maar in hoeverre worden de rokers hiermee rechtvaardig behandeld?

Waarom roken?

Allereerst moet worden benadrukt dat roken verslavend is en het roken zelf daarmee niet een vrijwillige keuze is. Het beginnen met roken is wel een vrijwillige keuze; rokers die er bewust voor gekozen hebben te gaan roken, zich alle risico’s ervan bewust zijnde, zijn inderdaad zelf verantwoordelijk voor het schaden van zichzelf en anderen. Echter, rokers die zijn begonnen met roken zonder zich bewust te zijn van de risico’s ervan, kunnen eigenlijk niet direct verantwoordelijk worden gehouden voor het schaden van zichzelf en anderen. Aangezien de grootste tabaksproducent ter wereld, Philip Morris, pas 13 oktober 1999 (in ‘Philip Morris is om: roken is verslavend en veroorzaakt ernstige ziekten’ Trouw, 14 oktober 1999) openlijk is uitgekomen voor de risico’s en de verslavende werking van de tabak, zijn er in Nederland dus veel rokers die zich niet bewust waren van de gevolgen van roken. Op basis van het voorafgaande kan worden geconcludeerd dat veel hedendaagse rokers slachtoffers zijn van de commerciële industrie achter het roken, welke de schadelijke gevolgen en de verslavende werking ervan lange tijd hebben verdoezeld.

Zoals net al is benadrukt, heeft roken een verslavende werking. Dit betekent dat veel mensen er niet voor kiezen te roken, maar noodgedwongen doorgaan met roken. Een verhoging van tabaksprijzen of het verbieden van roken in bepaalde ruimtes verandert niets aan de verslaving, maar laat de roker zich alleen maar slechter voelen over zijn/haar verslaving. Nu kan dit als extra motivatie worden gezien om te stoppen, maar vermengt de overheid zich hier niet te veel met de vrije wil van mensen?

Gevolgen van de tabakswet

Door de tabakswet is er binnen de Nederlandse samenleving een tweedeling ontstaan met aan de ene kant de rokers en aan de andere kant de niet-rokers. Wat erger is, is dat deze tweedeling niet door het volk is ontstaan, maar door de overheid aan het volk is opgelegd. De overheid maakt met haar strenge beleid de rokers tot ‘outcasts’ van de samenleving. Natuurlijk is het de taak van de overheid om het volk te beschermen en dus in dit geval ervoor te zorgen dat niet-rokers het recht hebben op rookvrije ruimtes, maar hebben rokers dan niet ook recht op ‘rookruimtes’? Feit blijft dat de overheid rokers neerzet als mensen die bewust hebben gekozen om hun lichaam en dat van anderen te schaden, terwijl in werkelijkheid ook de rokers slachtoffer zijn van de tabaksindustrie en daarmee het recht hebben op hulp van de overheid.

Uit de voorafgaande alinea’s kan worden afgeleid dat rokers niet bewust hebben gekozen voor het schaden van hun lichaam, het afhankelijk worden van tabak en het (evt) schaden van anderen. Rokers zijn in principe, net als de meerokers, slachtoffers van de tabaksindustrie. De gevolgen van de tabakswet voor de niet-rokers zijn in principe positief; ze hoeven niet langer mee te roken. De gevolgen voor de rokers zelf, echter, zijn negatief; zij worden buiten de samenleving geplaatst. Hiermee kan worden geconcludeerd dat de nieuwe tabakswet eigenlijk de rechten van de rokers ondermijnt. Met de rol van overheid in het achterhoofd gehouden, zou de overheid meer positieve acties moeten ondernemen om de rokers tegen de verslavende werking van de tabak te beschermen, in plaats van enkel de niet-rokers beschermen en de rokers in een hoekje te plaatsen waarin hen alles bemoeilijkt wordt. In praktijk kan hierbij gedacht worden aan gratis cursussen om te stoppen met roken, het goedkoper maken van de nicotinepleisters of nicotinekauwgom, etc.