Uitkeringsfraude: boetes en maatregelen

Uitkeringsfraude is een vorm van fraude waarbij iemand zich ervan bewust is dat hij ten onrecht een uitkering of een te hoge uitkering ontvangt. Hoe wordt uitkeringsfraude eigenlijk opgespoord? Welke vormen van uitkeringsfraude zijn er? En hoe hoog is de boete als je gesnapt wordt?

Opsporen van uitkeringsfraude/ Hoe wordt uitkeringsfraude opgespoord?

De meeste uitkeringen worden versterkt door het UWV of de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Maar deze instanties sporen niet de uitkeringsfraude op, want dat doet de Sociale Inlichtingen – en Opsporingsdienst. Deze bestrijdt fraude op het gebied van werk en inkomen.

Soms wordt er daarbij daadwerkelijk inbreuk gedaan op de privacy van de uitkeringsgerechtigde. Vroeger werden deze controles “tandenborstelcontroles” genoemd. Als bijvoorbeeld iemand met een AOW-uitkering samenwoont, krijgt hij “slechts” 50% in plaats van 70% van het minimumloon. Voor zo iemand kan het aantrekkelijk zijn om samen te wonen en dit niet te melden. De aanwezigheid van een tweede tandenborstel is een signaal dat duidt op een mogelijke partner.

Verder wordt uitkeringsfraude ook opgespoord door simpelweg het koppelen van gegevens, aan bijvoorbeeld de gegevens die bekend zijn bij de Belasting of de gemeente. Er worden ook controles op de snelweg gedaan om mensen op te sporen die met een WW-uitkering aan het werk zijn.

Vormen van uitkeringsfraude

Er bestaan vier soorten uitkeringsfraude:

• Identiteitsfraude. Iemand doet zich als iemand anders voor en neemt een valse identiteit aan.
• Inkomstenfraude. Een veelvoorkomende vorm van fraude. Bijvoorbeeld: iemand zit in de WW, maar verdient bij zonder dat te melden.
• Vermogensfraude.
• Leefvormfraude. Iemand met een bijstanduitkering woont samen zonder dit te melden, zodat hij een hogere uitkering geniet.

Boetes uitkeringsfraude

De “Wet boeten, maatregelen en terug – en invordering sociale zekerheid” verplicht uitkeringsorganen om een sanctie op te leggen als de uitkeringsgerechtigde fraude pleegt of op een andere manier zich niet aan de reggels houdt. De UWV en de SVB zijn wettelijk verplicht om het bedrag dat teveel is betaald aan uitkering, terug te vorderen. Daarnaast zal er een boete opgelegd worden, die afhankelijk is van de ernst van de overtreding en persoonlijke omstandigheden.

Hoogte boete

De boete is meestal 10% van het bedrag dat de uitkeringsgerechtigde ten onrechte heeft ontvangen, maar er kan ook een hogere boete op worden gelegd.

De bijstand (WWB) die uitgevoerd wordt door de gemeente, kent geen verplichting om te veel betaalde bijstand terug te vorderen. Wel is de gemeente bevoegd om dit te doen.

Terugvordering uitkering

Er zijn gevallen bekend van fraudeurs bij wie 25.000 euro is teruggevorderd.

Strafvervolging uitkeringsfraude

Bij fraudezaken van €6.000 of meer wordt de zaak overgedragen aan het Openbaar Ministerie.

Uitkeringsfraude 2012

In 2012 worden de regels nog meer aangescherpt. Zo zal iemand die uitkeringsfraude pleegt, drie maanden geen uitkering ontvangen.

Bijstandsfraude opsporen met social media

Een nieuwe manier om bijstandsfraude op te sporen, is via social media, zoals hyves, Twitter en Facebook. Dankzij berichtgeving via deze media is de Sociale Dienst frauderende bijstandsgerechtigden op het spoor gekomen.