Sri Lankaanse pater Paul

Pater Paul glimlacht en dat is opvallend voor iemand die al jaren lang in een oorlogsgebied woont en ex-kindsoldaten naast kinderen die slachtoffer zijn van de oorlog opvangt. Een oorlog die in Sri Lanka na een strijd van 26 jaar voorbij is. In mei 2009 werden de laatste Tamiltijgers verslagen door het regeringsleger.

Pater Paul's achtergrond

Pater Paul Satkunanayagam is een Sri Lankaanse pater die in Amerika psychologie studeerde. Iedereen in Batticaloa (en ver buiten die aan de oostkust van Sri Lanka gelegen stad) kent pater Paul. Hij richtte in 1993 in de stad Batticaloa een opvangcentrum op voor getraumatiseerde oorlogskinderen en ex-kindsoldaten. Pater Paul is een diplomatieke pater die bekend staat als Frather Paul. Hij praat met vriend en vijand en hij wist zelfs (als een van de weinigen) een bezoek te brengen aan de vluchtelingenkampen in het noorden van Sri Lanka.

Spanningen in Sri Lanka

Pater Paul is somber gestemd over de spanningen die niet alleen heersen in de stad, maar ook in de rest van het oosten en noorden van het land. Niemand voelt zich er echt veilig. Er zijn enorm veel veiligheidsagenten in burger. Daarnaast bestaan er nog talloze onbekende groeperingen die gewoon mensen van de straat plukken en ombrengen. Het legale systeem werkt niet en mensen kunnen nergens terecht. Hoewel het gebied nu onder controle staat van de Sri Lankaanse overheid, zijn er veel losse paramilitaire groeperingen die samenwerken met de overheid. Er heerst verwarring en niemand vertrouwt elkaar.

Rivaliteit tussen etnische groepen

De oorlog laaide de afgelopen jaren steeds weer op en komt voort uit een oude rivaliteit tussen de belangrijkste etnische groepen: de Singalezen (grotendeels boeddhisten en ruim 70% van de bevolking) en de Tamils (veelal Hindoes, die een minderheid vormen). In 1983 braken gevechten uit tussen het rebellenleger van radicale Tamils, LTTE (ook wel Tamil Tijgers genoemd) en het regeringsleger van Sri Lanka. De rebellen streden voor een onafhankelijke Tamilstaat op het eiland. In mei 2009 gaf de LTTE zich gewonnen. Inmiddels leefden duizenden burgers in het noorden (waaronder vooral Tamils) samengepakt in vluchtelingenkampen. De Sri Lankaanse regering wilde media noch buitenlandse hulpverleners in het gebied toelaten.

Situatie in de stad Vavuniya

Met veel moeite kwam pater Paul binnen in de stad Vavuniya, waar veel vluchtelingen zich ophouden in schoolgebouwen. De veiligheidsagenten verboden pater Paul iemand te zien in de kampen, maar via een pastoor kreeg hij toch toegang. Pater Paul trof er chaos aan. In veel gezinnen heerste stress en onenigheid. Dat kwam omdat veel jonge kinderen van dertien, veertien jaar gedwongen werden te trouwen en een gezin te stichten om te voorkomen dat ze werden geronseld voor de strijd. De LTTE had als standpunt geen mensen te rekruteren die een gezin hadden. Enige jaren later wilden die jonge ouders niet meer samen leven en veel vaders namen niet de verantwoordelijkheid voor hun kind. In die wanorde zijn veel meisjes hun leven niet zeker. Zo deed het verhaal de ronde dat er drie meisjes waren gegrepen door een beer en waren omgekomen. Niemand vroeg naar de waarheid: ze waren namelijk verkracht en vermoord!

Veel getraumatiseerde kinderen

De stad telt veel getraumatiseerde kinderen. Zo was er een jongen die samen met zijn vader naar Vavuniya was gevlucht. De moeder was spoorloos, vermoedelijk vermoord. Onderweg zag het tweetal een dode vrouw die een gouden armband om had. Terwijl de vader de armband probeerde te verwijderen, brak de arm van het levenloze lichaam. De jongen reageerde hysterisch en trok zich bij aankomst in het kamp terug.

Pater Paul in de weer

Samen met collegae traint Pater Paul maatschappelijk werkers die toegang hebben tot de kampen. Deze maatschappelijk werkers helpen kinderen te praten over hun traumatische ervaringen. Maar zijn eigenlijke werk ligt vooral in de stad Batticaloa, waar hij al jaren een opvangcentrum voor ex-kindsoldaten runt. Begin jaren negentig van de vorige eeuw werkte Pater Paul ondergronds. Er heerste toen een enorm wantrouwen. Het leger vermoordde schoolkinderen of jongeren als vergeldingsactie wanneer de LTTE succes had. Destijds bracht hij jonge mensen 's nachts bijeen om te praten over hun ervaringen. Tegen de ochtend keerden ze huiswaarts en zo bleven ze uit handen van het rebellenleger. Toen er later internationale aandacht kwam voor de burgeroorlog, kon pater Paul aan de slag onder de naam "Professional Psychological Counselling Centre".

Uitsluitend oog voor een groep

Veel internationale organisaties hebben alleen oog voor een groep (bijvoorbeeld de kindsoldaten). Daarmee gaan ze voorbij aan gerelateerde problemen (zoals gebrek aan onderwijs, armoede in dorpen en vooral de familie). Wanneer een kind gerekruteerd wordt, is er misschien een moeder die haar man al heeft verloren en nu ook haar kind. Maar niemand heeft aandacht voor het lijden van die moeder. Het is belangrijk ook de familie erbij te betrekken en te leren verder te kijken dan alleen het hulpproject.

Optimist met zorgen

Pater Paul is een optimist, maar is tegelijkertijd bang voor de toekomst van het opvangcentrum nu de regering internationale organisaties liever ziet vertrekken. De regering wil geen bemoeienis, maar de maatschappelijk werkers in Sri Lanka kunnen niet zonder een visie van buitenaf. Zeker op dit moment is isoleren gevaarlijk, want het conflict is nog niet voorbij. Indien en zolang pater Paul positief is, dan komt dat vooral door zijn werk.