Euthanasie: Bij niet aanspreekbare patiënt niet strafbaar

Sinds 2002 is actieve euthanasie niet meer strafbaar als er een weloverwogen en vrijwillig verzoek door de patiënt is. Dat betekent dat er communicatie tussen de patiënt en arts moet zijn.Tot voor kort kregen patiënten die niet meer aanspreekbaar waren en geen communicatie met de arts over euthanasie hadden gehad geen euthanasie. Maar inmiddels zijn er nieuwe richtlijnen opgesteld voor niet aanspreekbare patiënten. In medische termen:voor mensen met een verlaagd bewustzijn.

Zorgvuldigheidsregels bij euthanasie

Voordat iemand euthanasie kan krijgen en een arts euthanasie mag verrichten moet er eerst aan de zorgvuldigheidsregels zijn voldaan.

De zorgvuldigheidsregels:
De arts moet:

• Euthanasie melden.
• 100% zeker weten dat de patiënt vrijwillig en weloverwogen tot de beslissing is gekomen.
• 100% zeker weten dat de patiënt uitzichtloos en ondraaglijk lijdt.
• De patiënt hebben voorgelicht over zijn/haar situatie en de vooruitzichten.
• Met de patiënt tot de overtuiging zijn gekomen dat er voor de situatie geen redelijke andere oplossing is.
• Met minimaal één andere onafhankelijke arts hebben overlegd. Die andere arts moet de patiënt hebben gezien en schriftelijk zijn oordeel geven over de zorgvuldigheidseisen.
• De euthanasie medisch zorgvuldig uitvoeren

Toch weigeren diverse artsen nu nog om euthanasie toe te passen, omdat er volgens hen nog te veel onduidelijkheden zijn. Zij willen niet het risico lopen om strafrechtelijk te worden vervolgd, omdat zij strafbare feiten zouden hebben begaan..

Wanneer is een arts wel of niet strafbaar bij het uitvoeren van euthanasie?

Een voorbeeld:
Strafbaar:
Een patiënt is zeer ernstig en uitzichtloos ziek, heeft ondraaglijke pijnen. Er zal nooit meer een verbetering in deze toestand op kunnen treden. De patiënt wil niet meer verder leven en heeft met de huisarts een bepaalde dag afgesproken, waarop euthanasie zal worden uitgevoerd. Maar op de afgesproken dag ligt de patiënt in coma en reageert niet meer op pijnprikkels. Als de arts nu euthanasie zou verrichten is hij strafbaar.

Waarom? Bij euthanasie moet sprake zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. En hier ligt het gevoelige punt. Lijden betekent: smart ervaren. En ervaren betekent dat er een vorm van bewustzijn is. In het bovengenoemde voorbeeld lijkt de patiënt geen vorm van bewustzijn te hebben.

Niet strafbaar
In bovengenoemd voorbeeld is de arts niet strafbaar als hij kan zien dat de patiënt reageert op pijnprikkels en vragen. Om de arts te helpen bij het vaststellen of de patiënt pijn ervaart heeft de artsenorganisatie KNMG nieuwe richtlijnen opgesteld. Dit op verzoek van het ministerie van justitie. Deze richtlijnen gaan volgens een bepaald puntensysteem. Het aantal punten is afhankelijk van de reactie van de patiënt op vragen en pijnprikkels.

Glasgow Coma Scale (GCS) en EMV-Score

Om de verlaging van het bewustzijn te onderzoeken, gebruikt men bij patiënten die op korte termijn kunnen sterven de GCS. Deze bestaat uit het kijken naar drie reacties.De resultaten daarvan worden samengebracht en leveren een bepaalde EMV-score op.

De drie reacties binnen de Glasgow Coma Scale

Het openen van de ogen (E)	aantal punten	De motorische reactie (M)	aantal punten	De verbale reactie (V)	aantal punten
Houdt ogen gesloten	1	Geeft geen reactie op een pijnprikkel	1	Maakt geen geluid	1
Opent ogen na toediening van pijnprikkel	2	Strekt op een pijnprikkel	2	Maakt alleen geluiden, geen woorden	2
Opent ogen op aanspreken	3	Buigt abnormaal op een pijnprikkel	3	Produceert enkele woorden	3
Heeft spontaan de ogen open	4	Trekt terug op een pijnprikkel	4	Is verward, geeft onjuiste antwoorden	4
		Lokaliseert op pijnprikkel	5	Is geörienteerd, geeft juiste antwoorden	5
		Voert opdrachten uit	6

De EMV-score, verlaagd bewustzijn en het wel of niet uitvoeren van euthanasie

De resultaten van de GCS uitslag brengt men nu samen, waardoor een EMV- score wordt bepaald. Deze score geeft de mate van verlaagd bewustzijn aan en is voor de arts een leidraad om euthanasie wel of niet te verrichten.

De verlaagd bewustzijn scorelijst EMV 3 t/m 12

EMV-score 3 t/m 6	EMV-score 7 t/m 12 (1)	EMV-score 7 t/m 12 (2)
Coma	Niet wakker, maar (soms) partieel bewust van	Niet wakker, maar (soms) partieel bewust van
Niet wakker en niet bewust van
Geen lijden	Lijden valt niet uit te sluiten	Lijden valt niet uit te sluiten
	Geen tekenen van lijden	Tekenen van lijden
Verzoek mag niet worden uitgevoerd	Uitvoeren kan NIET	Uitvoeren mag

Bij veel mensen bestaat het idee dat ze recht hebben op euthanasie, maar een arts kan nooit worden verplicht om aan euthanasie mee te werken.