Mantelzorg - Zorg voor een ander

Veel mensen verlenen mantelzorg. Mantelzorg is het verlenen van zorg aan een familielid of bekende die zorg nodig heeft zonder dat de mantelzorger hiervoor betaald wordt. Mantelzorg gebeurt geheel op vrijwillige basis. Mantelzorg is niet hetzelfde als vrijwilligerswerk en is vaak een zware belasting voor degene die de mantelzorg verleent.

Wat is mantelzorg

Volgens de definitie van de Nationale Raad voor de volksgezondheid is mantelzorg:
‘Zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan een hulpbehoevende, door personen uit diens directe omgeving waarbij de zorgverlening rechtstreeks voortvloeit uit de sociale relatie'. (Zorg Nabij, VWS 2001)

Dit betekent dat mantelzorg niet wordt gegeven door professionals die hiervoor een opleiding hebben gevolgd, maar door mensen uit de omgeving van degene die de hulp nodig heeft. Dit kan een familielid zijn maar kunnen ook kennissen of buren zijn. Mantelzorgers zorgen voor iemand die een chronische ziekte, een handicap of een beperking hebben. Mantelzorg is vaak langdurig en intensief en kan varieren van een aantal weken tot jarenlang. De zorg wordt bij de zorgvrager thuis gegeven en niet in een opvangtehuis of instelling. De mantelzorger gaat dus naar iemand thuis om daar hulp te verlenen. Mantelzorg kan varieren naar de behoefte van de zorgvrager. De ene zorgvrager heeft meer en andere hulp nodig dan een andere zorgvrager.

Wie ontvangen mantelzorg

Mensen die niet of niet volledig voor zichzelf kunnen zorgen door hun handicap, beperking of chronische ziekte krijgen mantelzorg als een familielid of een bekende de zorg op zich neemt waar dat nodig is. Een aantal voorbeelden van mantelzorg:

• Een partner die voor zijn echtgenoot zorgt omdat deze een hersenbloeding heeft gehad
• Een dochter die voor haar dementerende moeder zorgt
• Ouders die voor hun gehandicapte kind zorgen
• Een zus die voor haar broer zorgt die een psychische ziekte heeft.

Mantelzorg is geen vrijwilligerswerk

Hoewel mantelzorg en vrijwilligerswerk overeenkomsten hebben zijn het toch twee verschillende dingen. In beide gevallen wordt je weliswaar niet betaald voor de zorg die je verleent, toch zijn er een aantal verschillen. Het grootste verschil is echter dat je ervoor kiest om vrijwilligerswerk te gaan doen. Bij mantelzorg is het geen keuze, mantelzorg overkomt je. Je hebt een emotionele band met een persoon en als deze plotseling iets komt te mankeren rol je vanzelf in deze zorgfunctie. Mantelzorg kan heel zwaar zijn, in sommige gevallen ben je er 24 uur per dag mee bezig, soms jarenlang. Nog een verschil tussen vrijwilligerswerk en mantelzorg is dat je als vrijwilliger nooit verpleegkundige handelingen doet, als mantelzorger doe je deze handelingen vaak wel. Het komt vaak voor dat je als mantelzorger iemand op de wc helpt, helpt bij het wassen en aan- of uitkleden of het verband van een wond verschoont.

Vergoeding voor mantelzorgers

Een mantelzorger heeft vaak veel onkosten te betalen zoals reiskosten om iemand te kunnen helpen. Veel mantelzorgers krijgen hier geen vergoeding voor terug terwijl er wel een paar mogelijkheden zijn om een deel of alle kosten vergoed te krijgen.

Het Mantelzorgcompliment
Als de hulpvrager een AWBZ indicatie voor zorg heeft kan de mantelzorger een vergoeding krijgen. Sinds 2007 bestaat deze regeling. De hoogte van dit bedrag was in 2007, 2008 en begin 2009 maximaal €250,- per jaar. In 2009 is de regeling veranderd en is dit bedrag verlaagd naar maximaal €230,- per jaar omdat de overheid verwacht dat er meer mensen in aanmerking komen dan daarvoor.

Degene wie van de mantelzorg afhankelijk is moet een langdurige, extramurale AWBZ indicatie voor zorg hebben wil de mantelzorger het Mantelzorgcompliment kunnen ontvangen. Langdurig houdt in dat de zorg minimaal 12 maanden gaat duren en extramuraal betekent buiten een instelling, thuis dus.

Het Mantelzorgcompliment kan niet worden aangevraagd. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) stuurt automatisch een bericht aan de zorgontvanger dat deze het Mantelzorgcompliment mag uitdelen. Er moet dan een formulier worden ingevuld en ondertekend en de mantelzorger ontvangt het bedrag rond de Dag van de Mantelzorg welke op 10 november is.

Persoonsgebonden budget (PGB)
Als een hulpvrager een Persoonsgebonden Budget heeft kan de mantelzorger daarvan worden betaald. De indicatiestelling voor een PGB loopt via het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Het PGB is als het ware een som geld waarvan de hulpvrager hulp kan inhuren. Dit kan professionele hulp zijn, maar ook mantelzorgers. Het PGB valt onder de AWBZ en kan alleen gebruikt worden voor taken die de mantelzorger uitvoert zoals verpleging, verzorging, ondersteunende,- en activerende begeleiding. Voor taken zoals huishoudelijke hulp, woningaanpassingen en hulpmiddelen moet een indicatie aangevraagd worden bij de gemeente omdat deze taken vallen onder de WMO.