Geschiedenis van de sociale zekerheid

Naast bier en chocolade is de sociale zekerheid ook een Belgische specialiteit. Zij heeft een hele geschiedenis achter zich. De primitieve mens leefde in een maatschappij zonder hulpmiddelen waarin hij leeft van zijn nabije omgeving. In zijn streven naar zekerheid spelen de volgend elementen.

De familie was de eerste zekerheidscomponent in het bestaan

Veel kinderen konden de oude dag veilig stellen. Het niet nakomen van deze sociale, morele plicht werd zwaar gesanctioneerd. De zwaktes van dit systeem: niet iedereen heeft evenveel/genoeg familie en de beperkte onafhankelijkheid van het nageslacht deden zoeken naar andere systemen.

Sparen als middel tot zekerheid

Hiermee gaat gepaard een eigendomsbeveiliging. Door middel van het gespaarde wint de spaarder zijn onafhankelijkheid van zijn
familie. Burgerlijke sancties tegen verkwisters moesten je ertoe aanzetten te sparen. Het gevaar van dit systeem ligt dan weer in de onzekerheid die in het sparen ligt.

Inkomensverschillen in de samenleving deden ongelijkheden ontstaan

Deze laatsten maakten de roep naar liefdadigheid luider. De rijke bovenlaag van de bevolking beantwoordde deze. Deels uit politieke overwegingen, op deze manier konden de lagere klassen immers onder controle gehouden worden. Daar waar dit systeem eerst door de kerkelijke instanties werd georganiseerd, nam de staat deze taak over als openbare onderstand. Dit nieuwe recht op bijstand was echter niet bijster succesvol nav de vernedering, onderwerping aan controle, …

Sociale zekerheid bij de verschillende volkeren

Het Romeins recht gebruikte de aansprakelijkheid van de veroorzaker van schade om zekerheid na te streven. Dit systeem is een gatenkaas vanwege het niet altijd vinden van de aansprakelijke, zijn insolvabiliteit, …

De Italiaanse middeleeuwen kwamen met de verzekering op de proppen, nadat de religieuze bezwaren hiertegen overwonnen waren. De nadelen hier zijn, de risicoselectie door de verzekeraar waardoor de behoeftige geen passende verzekering
zou krijgen.

Moderne vormen

De mutualiteit was een geëvolueerde versie van de bijstand. In plaats van een overheidsgecontroleerde bijstand, werd alles onderling beheerd.

De sociale verzekering van Bismarck moest de marxisten het gras voor de voeten wegmaaien. Deze verplichtte iedereen zich aan te sluiten bij zulke verzekeringskas, die gecontroleerd werd door werkgevers en werknemers, aangevuld met subsidies (aan
uitgave of inkomstenkant).

De eigenlijk sociale zekerheid ontstond in de 20ste eeuw toen bleek dat de arbeiders niet alleen de behoeftigen waren, maar nog meer de werklozen. Dit systeem bouwde voort op de sociale verzekering en bood iedereen een minimumbescherming aan en de
werknemer nog een extra bescherming.