Armoede in Nederland

Dit artikel bespreekt hoe het staat met de armoede in Nederland. Want ook in ons land heerst er nog steeds armoede.

Inleiding

In 2005 telde Nederland ruim 680.000 huishoudens met een laag inkomen. Wat een toename inhoud van 8,8% in 2002 tot 10,5% in 2005. Het percentage huishoudens dat aangeeft dat het moeilijk rond kan komen liep op van 8% in 2002 naar 13% in 2004. Tien procent van de bevolking gaf in 2005 aan dat ze schulden moesten maken. Dit zijn allemaal statistieken die door het SCP en het CBS gezamenlijk zijn gepubliceerd.

Een stap terug in de geschiedenis

In 1997 gaven twaalf grote gemeentes aan dat veel gezinnen met een uitkering in hun gemeente moeilijk rond konden komen. De gemeentes: Den Haag, Amsterdam, Arnhem, Eindhoven, Borger, Kerkrade, Utrecht, Epe, Ede, Haarlem, Tilburg en Hoorn. In 2002 lag de armoede in Nederland op het laagste punt sinds 1985. Van alle huishoudens dat op dat moment in Nederland woonde had 8,8% een laag inkomen. Dit kwam overeen met ongeveer 577.000 huishoudens. In 2003 lag het aandeel lage inkomens het hoogst bij de uitkeringsontvangers jonger dan 65 en de eenoudergezinnen. In 2002 was de gemeente met het hoogste percentage lage inkomens Rotterdam gevolgd door Amsterdam.

De verdeling van de armoede in Nederland

Maar hoe is deze armoede nou eigenlijk verdeeld in Nederland over de bevolkingsgroepen? Onderzoek wijst uit dat de hoogste armoedecijfers zich bevinden onder de allochtone bevolkingsgroep. Binnen de allochtone bevolkingsgroep zijn het de Somalische, Afghaanse en de Irakese huishoudens die het meest met armoede te kampen hebben (52 á 58%). Vooral de mensen die nog niet lang in Nederland verblijven hebben moeite met het vinden van een goede baan.

De positie van de ouderen

De ouderen in Nederland hebben een gunstige positie. Het aantal 65-plussers met een laag inkomen is in de afgelopen jaren gedaald met ruim 10%. De gemiddelde 65-plusser ontvangt 64% van het doorsnee inkomen, dit tegenover de 53% dat de mensen jonger dan 65 krijgen. Dit komt voornamelijk door de gunstige belastingsmaatregelen die er voor 65-plussers gelden. Hier tegenover staat dat als de 65-plusser een laag inkomen heeft, dat dan de kans groot is dat ze dit voor een langere periode hebben. De jongeren hebben hier minder last van.

Een politieke blik op de armoede

De laatste jaren is er in het beleid veel aandacht besteed aan het verkleinen van de armoedeval. De armoedeval houdt in dat voor mensen de situatie niet meer aantrekkelijk is om te gaan werken. Dit kan bijvoorbeeld inhouden dat iemand veel liever in de bijstand zit. Dit betreft een kleine kwart miljoen huishouden met een uitkering. In de praktijk blijkt echter dat het beleid weinig effect heeft. Het gedrag blijk namelijk niet te worden beïnvloed door de ontvangst van inkomensafhankelijke regelingen (bijvoorbeeld de bijstand). Zo blijkt dat een overgroot deel van de ontvangers van een uitkering niet of nauwelijks de moeite neemt om een baan te zoeken, ook nemen ze minder snel een baan aan.

Maar hoe wordt de armoede nou eigenlijk gemeten?

We hebben het nu de hele tijd over statistieken gehad die voornamelijk afkomstig waren van het CBS en het SCP, maar zijn ze wel betrouwbaar? Het antwoord op deze vraag is het beste te vinden door te kijken naar hoe het CBS aan deze informatie is gekomen. Om de armoedemonitor (het rapport met de percentages) samen te stellen, heeft het CBS twee inkomensgrenzen gebruikt. De zogenaamde lage-inkomensgrens lag in 2003 op netto 10200 euro per jaar. Deze grens wordt aan het begin van elk jaar gecorrigeerd met de inflatie. De tweede grens is de beleidsmatige grens die 5% boven de normbedragen in de bijstand, AOW en de kinderbijslag liggen. Dit was voor een alleenstaande jonger dan 65 jaar gelijk aan 9800 euro per jaar in 2003. Naast deze inkomensgrenzen kijkt het CBS ook naar de duur van de periode dat men een laag inkomen heeft, de vaste lasten, het oordeel over de financiële situatie en de aanwezigheid van vaste schulden.

De toekomst

Hoe ziet de toekomst er voor ons uit? Een stijging of juist een daling van het armoedepercentage in Nederland? Het CBS voorspelt dat het aantal huishoudens met een laag inkomen van de 10,5% in 2005 gaat dalen naar 9,7% in 2006. Een aanzienlijke daling die alleen maar positieve effecten met zich meebrengt. Maar gaat dit daadwerkelijk gebeuren? Tja, dat wordt afwachten…