Rouw: schuldgevoelens

Als iemand een dierbare aan de dood verloren heeft, vraagt de situatie erom dat de nabestaande rouwtaken verricht. De eerste rouwtaak is het aanvaarden van de werkelijkheid van het verlies. Het aanvaarden van de werkelijkheid van het verlies verloopt in fasen. De eerste fase is de schok, de tweede fase is de verdoving. Hier wil ik het hebben over de derde fase, het zweven tussen verbeelding en werkelijkheid.

Zweven tussen verbeelding en werkelijkheid

In deze derde fase van het aanvaarden van de werkelijkheid van het verlies, begint het verlies echt door te dringen. De nabestaande zweeft dan tussen verbeelding en werkelijkheid. In deze fase 'vergeet' men soms dat de overledene er niet meer is. Voor de nabestaande lijkt het dan net alsof hij even weg is en ieder moment weer terug kan komen.

Emotionele verbondenheid

Men is emotioneel nog verbonden met de overledene en allerlei spullen die aan de overledene herinneren zijn er vaak nog. Soms wordt het opruimen van spullen en kleding als 'ontrouw' ervaren. Als een nabestaande de spullen en de kleding van de overledene niet op kan ruimen, kun je de nabestaande helpen door behulpzaam te zijn bij het bedenken van een zinvolle bestemming voor de bezittingen van de overledene. Het weggeven van de bezittingen van de overledene kan helpen een einde te maken aan het zweven tussen verbeelding en werkelijkheid.

Schuldgevoelens

In deze fase wordt een nabestaande soms gekweld door schuldgevoelens. Had ik maar....

• erop aangedrongen dat hij/zij eerder naar de dokter was gegaan
• erop aangedrongen dat hij/zij zich aan het dieet hield
• een andere dokter genomen
• een ander ziekenhuis genomen
• geen ruzie gemaakt
• altijd lief voor hem/haar geweest

Als het er alleen om gaat dat de nabestaande zich verantwoordelijk voelt voor het verlies, dan gaat het om een normaal deel van verliesverwerking.

Gaat het om iets dat niet uitgepraat is, een ruzie vlak voor het overlijden of zoiets, dan is het belangrijk te begrijpen dat iedere gewone ruzie na een poosje vergeten wordt. Zo zou het ook met deze ruzie zijn gegaan, maar door het overlijden krijgt deze ruzie zoveel gewicht. Het kan helpen een brief te schrijven en die te begraven. Een ander ritueel om te vergeven en te verzoenen kan natuurlijk ook.

Dit artikel maakt deel uit van de Special Rouwverwerking, de kunst van het verliezen. © 2008 - 2010 Judithm, gepubliceerd in Sociaal (Mens en Samenleving) op 18-03-2008, laatst gewijzigd op 20-05-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Judithm is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Vastgelopen rouw en andere rouwproblemen: Rouw is een normaal proces waar mensen soms doorheen moeten. Niet er overheen, maar er doorheen. Dat kan een erg heftig proces zijn en dat mag best een poosje duren.…
• Rouw, wat is dat?: Rouw is een bijzondere levenssituatie, die niet om een oplossing vraagt. Het is een levenssituatie waarin de deur naar het verleden dicht gegaan is, maar de deur naar de toekomst is nog ni…
• Lag Ba'Omer: de 24.000 studenten van Rabbi Akiva: Gedurende de Omer-telling tussen Pesach en Sjavoet stierven 24.000 studenten van Rabbi Akiva aan de pest. De reden voor hun dood was dat ze niet voldoende re…
• Rouwverwerking in bijzondere situaties: Bij rouwen denken we aan verdriet om het verlies van een dierbare, en verlies wat je met anderen kunt delen. In sommige situaties is er geen sprake van dood van een pe…
• Aanvaarden van de werkelijkheid van het verlies: verdoving: Het aanvaarden van de werkelijkheid van het verlies is de eerste rouwtaak die een rouwende te verrichten heeft. Dit aanvaarden verloopt in fasen. H…

Bronnen en/of referenties

• Opleiding stervensbegeleiding en rouwverwerking. Ina Versloot.