Mooi puberen, lastige ouders?

Wat is puberteitsproblematiek bij westerse kinderen? Sommige pubers ontwikkelen zich zonder “problemen”, anderen hebben een moeilijke puber-tijd. Dit kan allerlei oorzaken hebben, zoals de relatie met de ouders, thuissituatie, drugs, verkeerde vrienden etc.

Het is een beetje de algemene opvatting in de hele westerse beschaving dat pubers “lastig en problematisch” en in conflict moeten zijn. Het gaat natuurlijk om de betekenis van dat woord “conflict”. In onze cultuur, die is doordrongen van controle, streven naar status en macht, winners en losers heeft dat woord een negatieve connotatie. Mijn visie is dat we niet spreken van conflict maar van los-groeien. En dat losgroeien een mooie en bewonderenswaardige fase in de ontwikkeling van het kind is.

De opvoeding zit er bij het begin van de puberteit eigenlijk al op: normen en waarden zijn de kinderen voor die tijd al uitvoerig bijgebracht. Dat zou een geruststellend gevoel moeten zijn voor ouders. Soms lijkt het misschien dat de normen en waarden die ze geleerd hebben achteloos overboord worden gezet, maar diep in het kind zit het vaak echt wel goed.
De basis is allang gelegd. In deze fase moet het kind juist oefenen al het geleerde in de praktijk te brengen.
Veel preken en verbieden en in herhaling vallen om de oude normen en waarden weer naar boven te krijgen, heeft weinig zin, en het getuigt van gebrek aan respect voor het verzelfstandigende kind.

De puberteit betekent ook voor ouders een bocht maken, nog meer van opvoeder naar begeleider, coach.
Opvoeden vanuit een ander concept. Men moet leren gesprekken te voeren met je kind waarin zijn zelfvertrouwen ondersteund wordt. “ Het kind te zien als een gelijkwaardig individu. Natuurlijk levert het kind hier in deze fase de ouder van repliek, het is immers in experimentele onywikkeling. De autoritaire en de permissieve opvoeders krijgen hier hun trekken terug en zullen in hun gebrek aan dynamische reactierepertoire zich aangevallen voelen.

Wiens probleem is dat dan eigenlijk, de puber of de ouder?
De ouder die zelf in volwassen evenwicht is kan bij elke stap in dit stadium de vrijheid [ruimte] geven waarom wordt gevraagd. En de kaders van vertrouwen en ondersteuning blijven bieden die nog nodig zijn. De puberteitsfase is een prachtig proces van geven en nemen, loslaten en ondersteunen. Op voorwaarde dat de communicatie over verschillen en grenzen met gelijkwaardig respect en waardering wordt gevoerd. Het is de bekroningfase voor de geslaagde ouder.
Ik heb een paar kenmerken verzameld die recht doen aan het concept van de ondersteunende opvoeder in deze tijd waar het kind moet worden grootgebracht naar zelfstandig individuele volwassene:

Het kind is van nature goed.

Het wordt niet in aanleg geleid door negatieve drijfveren die beteugeld moeten worden, maar zal zich onder normale omstandigheden vanzelf ontwikkelen tot een sociaal voelend en handelend individu. Natuurlijk heeft elk kind een lichte en een donkere kant in zich. Hier evenwichtig in leren functioneren is het belangrijkste doel van de opvoeding.

Er is veel aandacht voor het individuele en unieke van het kind en voor wat er in dat kind omgaat aan gevoelens en gedachten

In het contact met de opvoeder wordt hij behandeld als een medemens die zelf zoveel mogelijk verantwoordelijk is voor de richting in zijn eigen leven.

Het kind wordt als geheel bestudeerd.

Zelfverwerkelijking speelt een belangrijke rol.

Het kind wordt opgevat als een zich voortdurend ontwikkelend wezen.

Elke fase biedt kansen waarin de talloze nieuwe elementen van de persoonlijkheid zich ontvouwen. De ondersteunende opvoeder heeft een open oog voor de signalen die deze ontwikkeling aankondigen en stimuleert het experiment binnen redelijke grenzen.

De nadruk wordt sterk gelegd op de bewuste beleving, als één van de meest karakteristieke kenmerken van het menselijk individu.

Uitgangspunt is de veronderstelling dat mensen in staat zijn over hun eigen functioneren na te denken en er zich een oordeel over te vormen. Deze zelfreflectie is een belangrijke informatiebron.

Het kind wordt beschouwd als een zichzelf regulerend organisme.

Daarmee wordt bedoeld dat het kind zelf in belangrijke mate aangeeft, als systeem kiest en beslist, welke activiteiten hij onderneemt. Deze activiteiten komen voort uit een streven naar eigen zingeving aan het leven. Daarbij past een mensbeeld waarin zelfregulering en het kiezen van een eigen weg vooropstaan. © 2007 - 2010 Bosman123, gepubliceerd in Sociaal (Mens en Samenleving) op 07-12-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Bosman123 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Opvoeden met open communicatie als hulpmiddel: Het opvoeden van kinderen is niet zo makkelijk als iedereen denkt. Elk mens is namelijk uniek en heeft zijn eigen normen en waarden door de jaren heen ontwikkel…
• Invloed van de omgeving op opvoeden: De gebruikelijke manier van opvoeden vindt niet alleen zijn oorsprong in de sociale en culturele omgeving van het gezin, maar ook aan de eisen die de omgeving stelt aan l…
• Opvoeding in Marokkaanse gezinnen: Opvoeden is voor elke ouder een lastige taak. Extra lastig wordt het wanneer je je kind op moet voeden in een maatschappij die andere normen en waarden nastreeft dan die ji…
• Heel jong de puberteit in gaan: Het lijkt wel alsof de jongens en meisjes van tegenwoordig steeds vroeger in de puberteit geraken. Meisjes uit groep 6 en 7 die al wat borsten vertonen en jongens die al vroeg…
• Wat is Ethiek en hoe ga je daar als verpleegkundige mee om?: Dit artikel gaat over het ethiek in de zorg en hoe je daar als verpleegkundige of verzorgende mee omgaat. Het gaat over normen en waarden en wat n…