De vader die zijn kind graag wil erkennen

Het aantal kinderen dat z.g. buitenechtelijk wordt geboren in Nederland wordt groter en overtreft waarschijnlijk in 2012 het aantal kinderen dat binnen de huwelijksband wordt geboren. De wet heeft de moeder van het kind altijd omgeven met extra-bescherming. De vraag is of dat reëel is voor de vaders van de kinderen die graag hun rechten en verplichtingen ten opzichte van hun eigen kind erkend willen zien.

Kind in buitenechtelijke situatie

Het is een verschijnsel van deze tijd dat er minder wordt getrouwd. Trouwen impliceert het ondergaan van een juridische en sociale band van twee partners die bij de wet (en eventueel notariële akte) wordt geregeld. Dit heeft grote gevolgen voor onder andere het erkend zijn van een kind door de vader als er sprake is van een huwelijk. Een minder gewenste situatie ontstaat als een ongehuwde moeder weigert de vader van haar kind te erkennen door het kind bij de burgerlijke stand aan te (laten) geven als 'vader onbekend', terwijl de vader graag erkenning wenst.

De aangifte van geboorte volgens Artikel 19e Boek 1 BW

• lid 1.Tot de aangifte van een geboorte is bevoegd de moeder van het kind.
• lid 2.Tot de aangifte is verplicht de vader
• lid 3.Wanneer de vader ontbreekt of verhinderd is de aangifte te doen, is tot aangifte verplicht: a. ieder die bij het ter wereld komen van het kind tegenwoordig is geweest; etc...

Vader onbekend

De situatie wordt moeilijker als er geen sprake is van een huwelijksband en de vader niet, door omstandigheden die niet aan hem zelf liggen, aanwezig kon zijn bij de geboorte. (Bijvoorbeeld: het niet op de hoogte zijn van de zwangerschap door verzwijging van de moeder en het willens en wetens niet uitgenodigd zijn bij de geboorte, het opzettelijk verhinderd worden om bij de geboorte aanwezig te zijn etc.)

Opzettelijke 'vader onbekend' verklaring
Omdat het maatschappelijk telkens minder wordt afgekeurd dat een moeder ongehuwd is en daardoor een buitenechtelijk kind ter wereld brengt en omdat de maatschappij ertoe neigt om de ongehuwde moeder extra bescherming en waarborgen te verlenen komt het telkens vaker voor dat de moeder claimt dat ze niet weet wie de vader is. Op de geboorte-akte staat derhalve: vader onbekend.

Nadelen en voordelen van een niet-erkend kind
Afgezien van de niet-bestaande rechten van de nieuwe boreling ten opzichte van zijn of haar vader als het kind 'het vader onbekend' predikaat op de geboorte-akte heeft staan, wordt de moeder binnen de sociale wetgeving voor deze actie in het algemeen en mits van toepassing beloond: door het verkrijgen van een behoorlijk aantal subsidies en toelagen. (groter huistoewijzing met extra huursubsidies, creche-subsidie, belasting kortingen etc.) Een ongehuwde moeder met niet-erkend kind scoort hoog in de tabellen van de sociale zekerheid.

Machteloosheid van de vader?

De vader die erachter is gekomen dat zijn ex-geliefde zijn kind heeft gebaard lijkt het nakijken te hebben. Doordat zijn vaderschap willens en wetens niet is erkend heeft hij noch een juridische, noch een sociale band met zijn kind. Hij heeft totaal geen rechten, zeker niet het recht om met zijn kind om te gaan. Als er al willens en wetens een ontkenning van het vaderschap heeft plaatsgevonden bij de burgerlijke stand dan valt er vaak weinig medewerking te verwachten van de moeder, om haar moverende redenen. Zij kan de vader het kind totaal ontzeggen. Toch is heden ten dage de problematiek van dergelijke vaders onderkend.

Mediation

De vader kan een mediatie (mediation) aanvragen. Onder begeleiding van psychologen met een juridische achtergrond kan geprobeerd worden de standpunten van vader en moeder tot elkaar te brengen. Meestal vindt er eerst een gesprek met de aanvragende vader plaats, dan een gesprek met de moeder, dan een gesprek met vader en moeder samen. In deze gesprekken probeert men de standpunten van vader en moeder tot elkaar te brengen en een erkenning overeen te komen. Het is onder omstandigheden mogelijk om 'subsidie' voor mediation aan te vragen.

Dwang Erkenning via de Rechtbank

Als de moeder toestemming weigert tot erkenning van het vaderschap van de 'verwekker' kan de vader via de rechtbank een vervangende toestemming vragen. De rechtbank treedt dan als het ware in de plaats van de moeder. Er zijn weliswaar enkele details waar de rechtbank naar kijkt met betrekking tot het verzoek van de verwekker:

• Er moet sprake zijn geweest van een liefdesrelatie (Dit sluit bijvoorbeeld verkrachting van de verwekker uit).
• Er moet sprake zijn van (de wil van) bewijsbare financiële bijstand ten aanzien van het kind.
• Als aannemelijk is dat de man de mogelijke verwekker van het kind is, kan het vaderschap door middel van een DNA-onderzoek worden aangetoond. Als de moeder medewerking weigert, kan de rechter genoegen nemen met ander bewijs dan DNA-onderzoek.

Bij toekenning van gerechtelijke vaststelling van het vaderschap wordt de verwekker de juridische vader van het kind.
Daardoor wordt de verwekker/vader

• onderhoudsplichtig;
• het kind erft van hem;
• het kind kan de naam van de vader krijgen.

Ook al wordt de verwekker de juridische vader van het kind en wordt hij alimentatie-plichtig, dan volgt daaruit niet direkt een omgangsregeling van vader met kind. Een omgangsregeling moet bij onwilligheid van de moeder via de rechtbank worden aangevraagd en misschien wel afgedwongen.

Conclusie

Het is makkelijker geworden dat een verwekker van een kind ook de rechten van een vader verwerft ook al is de moeder onwillig om die te geven. Het is natuurlijk onder de omstandigheden dramatisch om dit via een rechtbank te moeten doen, maar het mag duidelijk zijn dat de maatschappij niet meer geneigd is om alleen de moeder te beschermen maar ook de willige vader.

Lees verder

• Ouderlijk gezag en jonge tieners