Sociaal Cultureel en Religie

Gemeenschap en traditie - orthodoxie tegenover orthopraxie

Infoteur: Guggenheimer

Traditie begrijpen is dus geen eenvoudige oefening; er is nood aan een gemeenschappelijk begrip, een gemeenschappelijke taal opdat de gemeenschap zich zou terugvinden in de godsdienst. De gemeenschap geeft het individu houvast, hulp in de zoektocht naar het Goede. Waar de modernen de nadruk leggen op de individuele ervaring en de kerkgemeenschap verwijten het individuele te onderdrukken hecht de traditionalist net veel belang aan de steun die de gemeenschap biedt.


Neem het voorbeeld van de dood van een goede vriend. Welke reactie is het meest passend? De moderne mens zal proberen er op een persoonlijke manier mee om te gaan, maar wat moet hij zeggen? Hij vindt de woorden niet, hij staat machteloos. De
traditionele mens daarentegen kan rekenen op de middelen die de traditie aanreikt. Het individu kan dan steunen op traditionele gebruiken en rituelen zoals de rouw. Hij kan de formule “innige deelneming” hanteren die hem door de gemeenschap werd meegegeven.

Othodoxie of orthopraxie?

Een traditie kan slechts (blijven) bestaan indien er een bepaalde orthodoxie / orthopraxie is, een juiste leer. Er is gehoorzaamheid nodig tav welbepaalde personen waarvan men vertrouwt dat ze bewaarder zijn van de traditie. Het beeld van de zenmeester gaat hier op : hij opent de weg naar traditie. Gehoorzaamheid betekent niet zomaar het slaafse volgen van de meester, wél het vertrouwen op de traditie en de dragers ervan.
De moderne mens vindt dat onaanvaardbaar, men moet durven (zelf) te denken. Het wordt gezien als een aanval om de autonomie van het individu. HDD stelt net dat het van wijsheid kan getuigen niet enkel je eigen gedacht te volgen; men kan baat hebben bij het geloof in traditie. Het probleem van een doorgedreven autonomie is namelijk dat alles uiteindelijk dan je eigen verantwoordelijkheid wordt, een verantwoordelijkheid die niet alle mensen machtig zijn.

De traditionele positie van De Dijn: een evaluatie

HDD’s stelling heeft zowel pluspunten als minpunten.

Positief is dat hij laat zien hoe een traditionele opvatting kan functioneren. Hij wijst er duidelijk op dat niet alles vertaalbaar is naar zuivere abstracte ideeën. Hij laat daarnaast ook zien hoe mensen gehecht zijn aan particuliere tradities, aan het bekende patroon.
Ontmythologisatie ontneemt deze houvast. Ten slotte heeft hij Jezus aan zijn kant : deze stelde dat elke letter van de traditie behouden zou worden; een te snelle aanpassing zal de traditie afschaffen.

Negatief is evenwel dat HDD één welbepaalde traditie verabsoluteert : hij roept ze uit tot dé traditie. Bovendien heeft de traditie kritiek nodig; als men kritiek heilig verklaart heeft kritiek geen zin. De traditie is trouwens zélf reflexief, het hecht al lang heel veel belang aan het denken, de rationaliteit. Tot slot heeft HDD Jezus ook niet helemaal aan zijn kant : Jezus wil namelijk niet dat de traditie verabsoluteerd wordt, het moet de mens in eerste instantie nog steeds behulpzaam zijn. De mens staat volgens Jezus nog hoger dan de traditie.

Ook dit kan geïllustreerd worden met het Emmaüsverhaal. De leerlingen van Jezus herkenden hem pas toen het symbool aanwezig was (brood breken), en net op dat moment verdween Jezus terug. De inhoud van Jezus werd niet gezien totdat de vorm er ook was en dat stelde hem teleur. Het Christendom kan niet de bedoeling hebben herleid te worden tot objecten, symbolen : de betekenis moet steeds gedacht worden. Jezus valt niet te vatten in een broodje.
© 2007 - 2009 Guggenheimer, gepubliceerd in Sociaal Cultureel (Mens en Samenleving) op 20-03-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Guggenheimer is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen


Reageer op het artikel "Gemeenschap en traditie - orthodoxie tegenover orthopraxie"


Er zijn nog geen reacties geplaatst op dit artikel.