De band tussen God en de mens. Een joodse visie

Op het eerste gezicht lijkt er geen eenheid te bestaan in de wereld. Toch is het scheppen van eenheid (niet te verwarren met gelijkheid) van essentieel belang in de zoektocht naar een zinnig leven. Een joods religieuze visie op eenheid tussen God en mens volgens rebbe Menachem Mendel Schneerson.

Noodzaak van eenheid.

Intuïtief zijn mensen voordurend bezig naar het zoeken van eenheid door te kijken naar voorwerpen en krachten die ons verbinden. Lukt dit niet dan voelt de mens zich ongemakkelijk. Waarom? Omdat alle verschillende schepselen en krachten door één G'd zijn geschapen. Het leven is een zoektocht naar G'd en de hoogste eenheid. Door deze zoektocht leren we te begrijpen waartoe alle stukjes van het leven toe dienen.

Wat is eenheid?

Eenheid is een proces. Het is dus niet gelijk aan gelijkheid dat een vaste toestand is. Eenheid is harmonie binnen verscheidenheid. Voorbeeld van een eenheid is het lichaam met zijn miljoenen verschillende elementen. Doel van het eenheidsproces is om alle elementen met elkaar te verbinden zonder dat ze hun unieke eigenschappen verliezen. Hetzelfde geldt voor onze eenheid met G'd. Enerzijds moeten we onafhankelijk zijn (vrije wil), anderzijds moeten we ons aan G'd binden. Dit lijkt een paradox. Maar G'd wil dat we onze vrije wil gebruiken om naar verbondenheid met het G'ddelijke te streven.

Eenheid door G'd geopenbaard.

G'd heeft ons bezield met bewustzijn waardoor we door onze eindige werkelijkheid heen kunnen breken. Het is net zoals een leraar op een eenvoudige wijze probeert iets moeilijks aan een leraar uit te leggen. Zo ontstaat een eenheid tussen leraar en leerling. Gaandeweg leert de leerling het moeilijke probleem te bevatten. Zo gaat het ook bij onze relatie met G'd. G'd houdt zich enerzijds totaal verbrogen, maar anderzijds geeft hij ons een opening om via de spirituele weg tot Hem te komen. Het 'licht' van G'd wordt dan steeds duidelijker. Zo krijgen we een duidelijk onderscheid tussen onze beperkte wereld en G'ds absolute werkelijkheid. Door die scheiding kunnen we deze laten samensmelten en concluderen dat er geen ander is dan G'd.

Het bereiken van eenheid.

Door middel van vergelijkingen kunnen we één worden met de Schepper. Ieder stoffelijk element en kracht zijn fysieke uitingen van een hoger, spiritueel gegeven. Water is bijvoorbeeld de fysieke toestand van liefde en vriendelijkheid; vuur is de fysieke dimensie van kracht. Het proces wordt vergemakkelijkt door een ladder die ons op weg naar boven brengt. Met behulp van de Bijbel, die rijk is aan beeldspraak, kunnen we één worden met het G'ddelijke. We spreken van 'verlichting' die de duisternis van onwetendheid verdrijft. Het licht is een paradox: het is uiterst werkelijk en toch staat het los van materie en vorm. Een nog grotere paradox is de eenheid van ons fysiek aanwezige heelal en G'd. Licht verheldert het heelal dat niet alleen in zijn eigen termen gedefinieerd moet worden maar ook een verklaring is van een hogere waarheid. Het G'ddelijke licht is oneindig (G'd) en eindig (ons bestaan). Dit lijken twee tegengestelde krachten maar ze kunnen met elkaar versmelten: door ons lichaam en ziel één te laten worden. Daarvoor hebben we G'd nodig. De harmonie tussen lichaam en ziel zal tot eenheid in de wereld leiden. Dit is onze uitdaging; één worden met G'd. Volgens rebbe Schneerson gaat dat in drie stappen:

1. Herkennen van de ziel.
2. Inzicht dat G'd boven en buiten ons is.
3. G'd in je leven opnemen.

Door spirituele krachten kunnen we onze medemens beminnen. We waarderen de verschillen en overeenkomsten. Zo worden we één met G'd op Zijn en onze voorwaarden.

Waarom is er nog geen eenheid?

Op technologisch gebied bestaat er eenheid van wetten. Maar innerlijk wordt de mens gekweld door onevenwichtigheid. Dit komt door de scheidsmuur tussen ons en G'd. Er moet vrede komen tussen lichaam en ziel. Onze werkelijkheid en G'ds werkelijkheid moeten samensmelten. In ons eigen leven ontmoeten hemel en aarde elkaar.

Meer lezen over spiritualiteit? Lees dan mijn special Naar een joods spiritueel leven.