InfoNu.nl > Mens en Samenleving > Religie > Zinvol leven: geloof en rede, Joodse filosofie

Zinvol leven: geloof en rede, Joodse filosofie

Zinvol leven: geloof en rede, Joodse filosofie Veel mensen twijfelen aan het bestaan van G'd. G'd is ongrijpbaar daarom is het geloof erin zo moeilijk. Toch is de vraag naar het bestaan van G'd al een eerste aanwijzing dat je in iets gelooft. Rebbe Menachem Mendel Schneerson hield vaak toespraken voor zijn gemeenschap die hij altijd beëindigde met de vraag: “En wat zijn nu de praktische consequenties?” Immers iemand kan wel mooie taal bezigen en kennis verzamelen, maar het moet ook in zijn daden, zijn gedrag en zijn optreden naar voren komen. In onze wereld zien we een grote kloof tussen wat mensen denken en wat ze doen. Dat is onaanvaardbaar. Er is slechts één manier van leven; er zijn geen twee manieren.

Verschil ratio en geloof

Met welk zintuig geloven we? Is het een voortbrengsel van onze fantasie? Het geloof is ons allen aangeboren. Het is onze natuurlijke toestand. Kijk maar naar een klein kind dat in een sprookje gelooft. Toch is geloof niet iets naïef of het niet aanwezig zijn van de rede. Geloof gaat veel verder. Het gaat over G'ddelijke waarheden die oneindig zijn en veel groter dan wijzelf. Geloof gaat schuil achter de rede. Het is onze innerlijke stem.

Eigenlijk meten we met twee maten. We geloven wel in onduidelijkheden als het zwarte gat in het heelal en vreemde kenmerken van sub-atomaire deeltjes, maar we geloven niet in G'd. Toch is wetenschappelijk al aangetoond dat de werkelijkheid veel groter is dan de waarneming die door onze zintuigen wordt voorgespiegeld. De geest is een product van de werkelijkheid. Dit alles is nog niet hetzelfde als geloof. Het ervaren van G'd is geloof. De ratio vertelt hoe wij moeten leven, het geloof vertelt ons waarom wij leven.

Samenbrengen van geloof en ratio

Geloof geeft de essentie van G'd; ratio geeft de uitdrukking van G'd. De ratio houdt de mens af van het ervaren van de pure essentie van G'd. De enige manier om in contact te komen met G'd is via een krachtig geloof. Maar de ratio hebben we nodig om uitdrukking te geven aan G'd. Geloof komt tot uitdrukking in fysiek handelen, niet alleen in je gedachten. Door gebruik te maken van de ratio kan je het geloof constant deel laten uitmaken van je leven. Geloof is actief.

Echt geloof is niet alleen in G'd geloven, maar ook op Hem vertrouwen, niet in onwetendheid maar omdat Hij de absolute werkelijkheid is.

Geloof leidt tot rede en rede leidt tot geloof. Geloof in G'd dwingt de rede om het geloof een eigen plaats te geven. Omgekeerd leidt de rede tot het besef dat de menselijke kennis begrensd is en dat er meer is. Samen zorgen geloof en ratio tot een machtige dynamiek.

Hoe kan je geloven?

Volgens rebbe Menachem Mendel Schneerson zijn er vier stappen:
  • Beantwoorden van de vraag of je bereid bent te luisteren en te groeien en of je de verantwoordelijkheid van het geloof aanvaardt.
  • Je moet proberen rede en geloof met elkaar in harmonie te brengen.
  • Je moet je innerlijke en verheven hulpbronnen aanspreken. Je ziel kan je voelen door de hunkering naar zingeving.
  • Je moet de Tora (Bijbel) lezen -de blauwdruk van de Schepping- en goede werken verrichten.

Het ene denken en het andere doen is fout

Het is niet goed om het ene te denken en het andere te doen. Wie een zinvol leven wil leiden moet het denken, spreken en handelen op één doel richten. De Bijbel (Tora) leert ons dat er sprake moet zijn van harmonie tussen kennis en gedrag. Zo kan het meeste verhevene doordringen tot het meest alledaagse.

Stel uzelf de volgende vraag: Mag ik verwachten vrede te vinden zolang in mijn eigen leven er een scheiding bestaat tussen wat ik geloof en doe?

Ons leven is een combinatie van denken en handelen. Door G'd in ons leven te accepteren, kunnen wij de eenheid ontdekken. Iemand die compleet en rechtvaardig is beheerst zowel zijn kennis als zijn daden.

De Joodse wijzen zeggen twee dingen:
  1. Lernen brengt ons tot daden;
  2. maar de wezenlijke kwestie is handelen.

In onze materiële wereld is het stellen van daden het eerste vereiste. Je gedrag krijgt vitaliteit, doelgerichtheid en betekenis door je kennis. Zoals een lichaam niet zonder ziel kan, zo kan je gedrag niet zonder kennis.

Onze samenleving maakt een fout door onderscheid te maken tussen 'denkers' en 'doeners.' Dit is onzin omdat zelfs de eenvoudigste handeling door kennis ondersteund moet worden. Op scholen moet geleerd worden om kennis te koppelen aan gedrag. Kinderen hebben niets aan kennis als ook niet het gedrag wordt getraind. Een kind maakt zich goede of slechte gewoonten eigen. Hoe ouder het kind wordt hoe meer het in gaat zien wat de eigenlijke bedoeling van het waardesysteem is.

Hoe beïnvloeden gedrag en kennis elkaar?

  • Kennis geeft inzicht en stuurt zo het handelen: welk instrumentarium er gebruikt moet worden.
  • Handelen geeft op haar beurt kennis en maatstaf waaraan het waarheidsgehalte afgelezen kan worden

Zowel kennis als daden worden sterker als ze door elkaar beïnvloed worden. G'd wil dat er sprake is van harmonie tussen denken en doen, tussen lichaam en ziel.

Het is moeilijk onze ideeën in de praktijk te brengen omdat het doel waarvoor we geschapen zijn de beteugeling is van de krachten die ons verschillende richtingen opduwen. De vrije wil gaat die uitdaging aan.

Waarom is de daadkracht zo essentieel? G'd heeft een tweedeling in de wereld gebracht: het spirituele en het materiële. G'ds wijsheid overheerst in de spirituele wereld; G'ds wezen in de materiële wereld (de wereld van de daad). Deze materiële wereld moet vervolmaakt worden om eenheid te krijgen. De daad is de unieke eigenheid van de stoffelijke wereld en het fysieke lichaam. We kunnen ons dus niet beperken tot studie, want dan kan de eenheid niet bereikt worden. Briljante ideeën kunnen geen liefde scheppen; ze kunnen de wereld niet veranderen. Iedere handeling moet mentaal worden voorbereid en met concentratie worden uitgevoerd. De juiste gedragslijn is belangrijk, niet de gedachte. Zo komt G'ds doel tot werkelijkheid.

Evenwicht tussen filosofie en praktijk

Hoe dicht je de kloof tussen de verheven wereld van het denken en de stoffelijke wereld van het handelen? Door te beseffen dat het dienen van de Schepper het belangrijkste doel in het leven is. Persoonlijke groei is ook belangrijk, maar niet het doel. De wereld draait niet om ons maar om G'd. Toch moet G'd niet onwetend worden gediend maar met een goed intellect. Een waarlijk wijs mens zal zijn/haar wijsheid integreren door het toe te passen in het dagelijks leven (denken, spreken, gedrag, handelingen).

Uitdrukken van de eenheid

Dit betekent onze filosofie op het persoonlijke en psychologische vlak toepassen en in elk detail van ons leven ons met G'd verbinden. In dat geval maakt juist handelen deel van ons leven en hoeven we dit niet meer te controleren in een boek.

Wees een ander tot voorbeeld:
  • gedachte omzetten in daden
  • liefde door anderen te helpen
  • geld en tijd aan liefdadigheid
  • intelligentie voor oplossen van problemen

Het handelen brengt idealen voort. De daad bezit de kracht van het G'ddelijke. Wanneer jij handelt, handelt G'd. Een goede daad is machtiger dan plannen ooit kunnen zijn.

Lees verder

© 2007 - 2017 Etsel, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie - Philo & SaädjaDe oorsprong van de Joodse filosofie dateert al vanuit de tijd van de Bijbel. Er zijn veel argumenten in de Bijbel terug…
De dertien geloofspunten van MaimonidesDe dertien belangrijkste grondslagen van de Joodse godsdienst, zoals die geformuleerd zijn door de grote codificator en…
Joodse filosofie - Chabad 2: geloven met verstand en zielGeloof is een gevoel dat wel of niet bestaat. Als het niet bestaat in het bewuste verstand van een persoon, zal het beve…
Joodse filosofie - Chabad 3: een rustige vredige geestEen liberale Joodse rabbijn was onder de indruk van de rust en vredige geest van de chassidiem. Hij vroeg zich af of dit…
Geschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-RambamGeschiedenis Jodendom: Joodse filosofie-Maimonides-RambamDe Joodse filosoof Maimonides (Rabbi Mosjé ben Maimon- Rambam) wordt beschouwd als de meest diepzinnige filosoof van zij…
Bronnen en referenties
  • Zinvol leven - rebbe Menachem Mendel Schneerson

Reageer op het artikel "Zinvol leven: geloof en rede, Joodse filosofie"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Etsel
Laatste update: 21-06-2017
Rubriek: Mens en Samenleving
Subrubriek: Religie
Special: Menachem Mendel Schneerson
Bronnen en referenties: 1
Schrijf mee!