Geschiedenis Jodendom 27: Sjoelchan Aroech – Jozef Karo

Jozef Karo (1488-1575) was één van de leden van een nieuwe sanhedrin (dat mislukte) in Palestina. Toch had Karo een missie: de eenheid van het Joodse volk in stand te houden. Het middel was de Sjoelchan Aroech (Gedekte Tafel) waarbij Alfasi, Maimonides en Asjer als belangrijkste bronnen werden gebruikt. Hij realiseerde hiermee een unificatie van de Joodse wet. De Sjoelchan Aroech was een voorbeeld van de disciplinerende invloed van de Halacha op de geest van de mysticus.

Jozef Karo – mystieke ervaringen

Jozef Karo verklaarde geholpen te worden door een hemelse mentor (Maggied) die hem onderrichtte. Toch bleef de wet helder. De mystieke aanleg vormde de inspiratie voor zijn wetscode en gaf hem moed beslissingen te nemen.

Terwijl Maimonides een voorbeeld was van de disciplinerende werking van de Halacha op een rationele geest, was Karo een voorbeeld van de disciplinerende werking van de Halacha op de geest van een mysticus. De hemelse mentor was de persoonlijke Misjna die zich aan hem openbaarde door intensieve studie.

Sjoelchan Aroech – bejubelt en verguist

De Sjoelchan Aroech verscheen in 1565 en werd met gejuich ontvangen. Toch was er ook kritiek met name in Polen waar de kern van het Joodse leven lag. Karo had alleen Spaanse Joodse autoriteiten gebruikt en geen Franse en Duitse Talmoedgeleerden. Karo schonk geen aandacht aan de gebruiken (Minhaggiem) van de Asjkenaziem. Dit was een belangrijke tekortkoming van de codex.

De minhag gold als bindende wet. De Talmoed stelt dat 'alles het plaatselijk gewoonterecht volgt' in geval het gewoonterecht en de gecodificeerde wet met elkaar in conflict kwamen. Vooral Duitse Joden hechtten aan de Minhaggiem.

Tekortkomingen van de Sjoelchan Aroech verholpen

Mozes Isserles van Krakau (1520-1572) – de Rema- vergrootte de Sjoelchan Aroech codex door glossen of hagga'ot toe te voegen waarin uitspraken van Franse en Duitse autoriteiten stonden. Het werk heette de Mappa (het Tafelkleed). Sinds 1578 staat deze in de Sjoelchan Aroech. Tegenwoordig vormen de Mappa en de Sjoelchan Aroech de meest gezaghebbende codex van Joodse wetten en riten.

De Sjoelchan Aroech is doortrokken van vroomheid en wijsheid. Zo moet de mens bidden in opperste concentratie omdat de Koning der Koningen alle gedachten van de mens onderzoekt.

De Sjoelchan Aroech legde de Joodse riten en gebruiken vast. Desondanks kwam hiermee geen einde aan de ontwikkeling van de Joodse wet. Het Rabbijnse Jodendom stelt dat geen enkele codex definitief is. Achter de codices staat de Talmoed. De Sjoelchan Aroech wordt wel als de beste uitleg van de Talmoed beschouwd en geniet daarom veel gezag. Toch mag een rabbijn een andere beslissing nemen door terug te gaan op de bronnen van de Talmoed. Zo wordt de Joodse wet behoed tegen verstarring.

Meest geraadpleegde handboek

De Sjoelchan Aroech kwam niet in plaats van de Talmoed maar werd wel het meest geraadpleegde handboek voor de Joodse levenspraktijk.

In Polen werd de Talmoed meer dan ooit bestudeerd. In alle delen van Polen, Litouwen en Wolchynië ontstonden jesjivot (leerscholen). Elke Joodse gemeente kende een jesjiwa. Er werden nieuwe leermethoden ontwikkeld die vooral voor jongeren aantrekkelijk waren. Hier kwamen de meest gezaghebbende rabbijnen en geleerden voort van de Asjkenazische gemeenschappen. Voor de Sefardiem kwamen de geestelijke leiders vooral uit Palestina (Jeruzalem, Hebron en Safed).

De Sjoelchan Aroech bleek een bindende factor te zijn binnen de Joodse wereld: eenvormigheid van doelstelling en handelen.

Meer informatie: Geschiedenis Jodendom: Van Talmoed tot Chassidisme.